An excerpt from the Maximos Kallipolites' New Testament /Απόσπασμα από την Καινή Διαθήκη του Μάξιμου Καλλιουπολίτη

Ἡ Καινὴ Διαθήκη τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ
δίγλωττος
ἐν ᾗ ἀντιπροσώπως τό τε θεῖον πρωτότυπον καὶ ᾗ ἀπαραλλάκτως ἐξ ἐκείνου εἰς ἁπλῆν διάλεκτον,
διὰ τοῦ μακαρίτου κυρίου Μαξίμου τοῦ Καλλιουπολίτου γενομένη μετάφρασις ἅμα ἐτυπώθησαν
(1638)

Καὶ ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
διατὶ κλείετε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν μπροστὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους, διατὶ ἐσεῖς δὲν ἐμπαίνετε,
οὔτε ἐκείνους ὁποὺ ἔρχονται ἀφίνετε νὰ ἐμποῦσι.

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
ὅτι κατατρώγετε τὰ ὀσπίτια τῶν χηράδων,
ἀφορμὴ ὅτι προσεύχεσθε πολλὰ∙
διὰ τοῦτον θέλετε πάρει περισσότερο κρίμα.

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
ὅτι γυρίζετε τὴν θάλασσαν καὶ τὴν γῆν, νὰ κάμετε ἕνα προσήλυτον∙
καὶ ὅταν γίνη τὸν κάμετε υἱὸν γεένης διπλότερον ἀπό σᾶς.

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς ὁδηγοὶ τυφλοὶ
ὁπού λέγετε, ὅποιος ὀμώση εἰς τὸν ναὸν δὲν εἶναι τίποτα,
ἀμὴ ὅποιος ὀμώση εἰς χρυσάφι τοῦ ναοῦ χρεωστεῖ.

Ἄγνωστοι καὶ τυφλοὶ
διατὶ ποῖον εἶναι μεγαλὺτερον,
τὸ χρυσάφι ἢ ὁ ναὸς ὁποὺ ἁγιάζει τὸ χρυσάφι;
Καὶ ὅποιος νὰ ὀμώση εἰς τὸ θυσιαστήριον δὲν εἶναι τίποτες,
ἀμὴ ὅποιος ὀμώση εἰς τὸ δῶρον ὁποὺ εἶναι ἀπάνω του χρεωστεῖ.

Μωροὶ καὶ τυφλοὶ
ποῖον εἶναι τὸ μεγαλύτερον;
Τὸ δῶρον ἢ τὸ θυσιαστήριον ὁποὺ ἁγιάζει τὸ δῶρον;

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
ὅτι δεκατίζεται τὸν δυόσμον καὶ τὸ ἄνηθον καὶ τὸ κύμινον
καὶ ἀφήνετε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου,
τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἐλεον καὶ τὴν πίστιν.
Ἐτοῦτα ἔπρεπε νὰ κάμετε καὶ ἐκεῖνα νὰ μὴν ἀφίνετε.

Τυφλοὶ ὁδηγοὶ
ὁποὺ στραγγίζετε τὸν κώνωπα καὶ τὴν κάμηλον καταπίνετε.

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
ὅτι καθαρίζετε τὸ ἀπ’ ἔξω του ποτηρίου καὶ τοῦ σκουτελίου
καὶ ἀπὸ μέσα εἶναι γεμάτα ἀπὸ ἁρπαγὲς καὶ ἀδικίαις.

Φαρισαῖε τυφλὲ
καθάριζε πρῶτα τὰ μέσα τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ σκουτελίου
νὰ εἶναι καὶ τὸ ἔξω καθαρόν.

Ἀλήμονον εἰς ἐσᾶς γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ
ὅτι ὁμοιάζετε τοὺς τάφους τοὺς ἀσβεστωμένους,
οἱ ὁποῖοι φαίνονται ὄμορφοι
καὶ ἀπὸ μέσα εἶναι γεμάτοι κώκαλα τῶν ἀποθαμένων
καὶ ἀπὸ κάθε λογὶς ἀπαστρίαν.
Ἐτζη καὶ ἐσεῖς ἀπέξω φαίνεσθε εἰς τοὺς ἀνθρώπους δίκαιοι
καὶ ἀπὸ μέσα εἶστε γεμάτοι ὑπόκρισιν καὶ ἀνομίαν.

-- Ματθαίος/Matthew 23:13-28, ΜΚΚ.

Bias in transcription: The case of Luke 23:43 in Maximos Kallipolites' NT modern reprint /Πολωμένη μεταγραφή: Η περίπτωση του Λουκάς 23:43 στην σύγχρονη ανατύπωση της ΚΔ του Μάξιμου Καλλιπολίτη

Μάξιμος ο Καλλιουπολίτης,
Η Καινή Διαθήκη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού,
επιμέλεια ανατύπωσης: Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλης,
εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1999,
σ. 298.

Μάξιμος ο Καλλιουπολίτης,
Η Καινή Διαθήκη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, 1638,
φ. 265r.

*

Γιατί μετέφρασε την ΚΔσε απλά Ελληνικά ο Μάξιμος Καλλιουπολίτης; /Why did Maximos Kallioupolites translate the NT in popular Greek?

Μάξιμος (Ρώδιος) Καλλιουπολίτης,
Η Καινή Διαθήκη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού,
Leyden/Λέιντεν (Lugdunum Batavorum/Λουγδούνον Βατάβιας):
apud Ellzevir, 1638,
τόμ. Α', Πρόλογος.

Ο Πατριάρχης ΚΠολης Κύριλλος Λούκαρις, η μετάφραση της Αγίας Γραφής & η δολοφονία του /Patriarch Cyril of Constantinople, the translation of the Bible & his murder

«Ο Λούκαρις, στο μεταξύ, έχοντας επίγνωση, όπως και ο Λούθηρος, της επιτακτικής ανάγκης να πάρουν οι πιστοί στα χέρια τους τα Ευαγγέλια γραμμένα σε μια γλώσσα που να μπορούν να την κατανοήσουν, παράγγειλε την απόδοση της Καινής Διαθήκης εις «απλήν διάλεκτον». Το εγχείρημα ανέθεσε στον Μάξιμο Καλλιπολίτη και το έργο τυπώθηκε σε δυο μνημειώδεις τόμους στη Γενεύη, με έξοδα των Ολλανδών. Όταν δοκίμασε να εγκαταστήσει ένα τυπογραφείο στο Πατριαρχείο, όργανο απαραίτητο για τη διάδοση του ορθοδόξου δόγματος, αλλά και όπλο επικίνδυνο σε μια στιγμή που ο πόλεμος ανάμεσα στις δυτικές δυνάμεις διεξαγόταν και στο μέτωπο των δημοσιευμάτων, οι εχθροί του τον κατάγγειλαν στις οθωμανικές αρχές. Το 1638 ο Λούκαρις συνελήφθη και στραγγαλίστηκε. Στη δολοπλοκία δεν ήταν αμέτοχες ούτε οι ξένες δυνάμεις αλλά ούτε και  οι ορθόδοξοι κύκλοι που δεν ήθελαν την αλλαγή. Λίγα πράγματα έχουν σωθεί από τους λίβελλους που έγραψε ο Λούκαρις στη δημοτική κατά των λατίνων και των ιησσυιτών. Η γλώσσα του και το ύφος του είναι ρωμαλέα, αλλά σε αυτό δεν καινοτομεί αφού η κοινή έχει πια υπερισχύσει στην επικοινωνία των ιερέων με τους πιστούς».

* Μario Vitti,
Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας,
εκδ. Οδυσσέας, 1992,
p./σ. 71.