Sir Isaac Newton & veritas /Ο Σερ Ισαάκ Νεύτων & η αλήθεια

"Amicus Plato amicus Aristoteles magis amica veritas"
–Sir Isaac Newton, Cambridge student notebook (1661), p. 88r.

"Plato is a friend, Aristotles is a friend,
but truth is a better friend"


«Φίλος ο Πλάτων, φίλος ο Αριστοτέλης,
καλύτερος φίλος η αλήθεια»

*

Γρηγόριος ο Θεολόγος: Πότε ο φιλοσοφικός στοχασμός σε θεολογικά ζητήματα είναι ακίνδυνος /Gregory the Theologian: Philosophizing considerations on theological mattersthat are not dangerous

Βάλλε μοι Πυθαγόρου τὴν σιωπήν, καὶ τοὺς κυάμους τοὺς Ὀρφικούς, καὶ τὴν περὶ τὸ Αὐτὸς ἔφα καινοτέραν ἀλαζονείαν. Βάλλε μοι Πλάτωνος τὰς ἰδέας, καὶ τὰς μετενσωματώσεις καὶ περιόδους τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, καὶ τὰς ἀναμνήσεις, καὶ τοὺς οὐ καλοὺς διὰ τῶν καλῶν σωμάτων ἐπὶ ψυχὴν ἔρωτας· Ἐπικούρου τὴν ἀθείαν, καὶ τὰς ἀτόμους, καὶ τὴν ἀφιλόσοφον ἡδονήν· Ἀριστοτέλους τὴν μικρολόγον πρόνοιαν, καὶ τὸ ἔντεχνον, καὶ τοὺς θνητοὺς περὶ ψυχῆς λόγους, καὶ τὸ ἀνθρωπικὸν τῶν δογμάτων· τῆς Στοᾶς τὴν ὀφρύν, τῶν Κυνῶν τὸ λίχνον τε καὶ ἀγοραῖον. Βάλλε μοι τὸ κενόν, τὸ πλῆρες τῶν ληρημάτων, ὅσα περὶ θεῶν ἢ θυσιῶν, περὶ εἰδώλων, περὶ δαιμόνων ἀγαθῶν τε καὶ κακοποιῶν, ὅσα περὶ μαντείας, θεαγωγίας, ψυχαγωγίας, ἄστρων δυνάμεως, τερατεύονται. Εἰ δὲ σὺ ταῦτα μὲν ἀπαξιοῖς λόγου, ὡς μικρά τε καὶ πολλάκις ἐληλεγμένα, περὶ δὲ τὰ σὰ στρέφῃ, καὶ ζητεῖς τὸ ἐν τούτοις φιλότιμον· ἐγώ σοι κἀνταῦθα παρέξομαι πλατείας ὁδούς. Φιλοσόφει μοι περὶ κόσμου ἢ κόσμων, περὶ ὕλης, περὶ ψυχῆς, περὶ λογικῶν φύσεων βελτιόνων τε καὶ χειρόνων, περὶ ἀναστάσεως, κρίσεως, ἀνταποδόσεως, Χριστοῦ παθημάτων. Ἐν τούτοις γὰρ καὶ τὸ ἐπιτυγχάνειν οὐκ ἄχρηστον, καὶ τὸ διαμαρτάνειν ἀκίνδυνον. Θεῷ δὲ ἐντευξόμεθα, νῦν μὲν ὀλίγα, μικρὸν δὲ ὕστερον ἴσως τελεώτερον, ἐν αὐτῷ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.


Attack the silence of Pythagoras, and the Orphic beans, and the novel brag about “The Master said.” Attack the ideas of Plato, and the transmigrations and courses of our souls, and the reminiscences, and the unlovely loves of the soul for lovely bodies. Attack the atheism of Epicurus, and his atoms, and his unphilosophic pleasure; or Aristotle’s petty Providence, and his artificial system, and his discourses about the mortality of the soul, and the humanitarianism of his doctrine. Attack the superciliousness of the Stoa, or the greed and vulgarity of the Cynic. Attack the “Void and Full” (what nonsense), and all the details about the gods and the sacrifices and the idols and demons, whether beneficent or malignant, and all the tricks that people play with divination, evoking of gods, or of souls, and the power of the stars. And if these things seem to thee unworthy of discussion as petty and already often confuted, and thou wilt keep to thy line, and seek the satisfaction of thy ambition in it; then here too I will provide thee with broad paths. Philosophize about the world or worlds; about matter; about soul; about natures endowed with reason, good or bad; about resurrection, about judgment, about reward, or the Sufferings of Christ. For in these subjects to hit the mark is not useless, and to miss it is not dangerous. But with God we shall have converse, in this life only in a small degree; but a little later, it may be, more perfectly, in the Same, our Lord Jesus Christ, to Whom be glory for ever. Amen.

– Γρηγόριος Ναζιανζηνός,
Θεολογικός Α', Προς Ευνομιανούς προδιάλεξις 10 /
Gregory of Nazianzus,
The First Theological Oration. A Preliminary Discourse Against the Eunomians 10.

Ιάκωβος Παλαιολόγος: ένας Έλληνας βιβλικός λόγιος, μεταρρυθμιστής & μάρτυρας / Jacobus Palaeologus: A Greek scholar, reformer & martyr

Ποιος ήταν ο Ιάκωβος Παλαιολόγος; Αν αναζητήσετε κάτι για αυτόν στο Google ή στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica θα διαπιστώσετε ότι δεν υπάρχουν καταχωρημένες πληροφορίες για αυτόν! Σαν τον Ξενοφώντα Μόσχου, αποτελεί μια σπουδαία θρησκευτική μορφή που οδηγήθηκε στην αφάνεια από τη γραφίδα Ελλήνων εγκυκλοπαιδιστών και ιστορικών της Θρησκείας.

Αν επιμείνετε όμως στην αναζήτησή σας χρησιμοποιώντας ως λέξεις-κλειδιά Jacobus/Jacob/Jacobo Palaeologus/Palaiologos/Paleology θα εντοπίσετε ενδιαφέροντα στοιχεία. Θα μάθετε ότι ο Χιώτης Ιάκωβος Παλαιολόγος με τα έργα του «κατάφερε να καθιερωθεί μεταξύ των πιο διάσημων στοχαστών στην ιστορία της ευρωπαϊκής θρησκευτικής φιλοσοφίας». Η περίπτωσή του «χρησιμοποιήθηκε στην ιστορική ανάλυση κατά τις εργασίες της Ιερής Υπηρεσίας (της Παπικής Ιεράς Εξέτασης)» καθώς επίσης υπήρξε «κάτι το ασυνήθιστο μεταξύ των Βιβλικών ριζοσπαστικών μεταρρυθμιστών του 16ου αιώνα όντας Έλληνας».

Αν και ανατράφηκε ως Ρωμαιοκαθολικός και έγινε Δομινικανός μοναχός, οι θεολογικές θέσεις του που κήρυττε δήμοσια κατά του δόγματος της τριαδικότητας του Θεού τον οδήγησαν σε δίκη ως αιρετικού από την Ιερά Εξέταση. Του ζητήθηκε να αποκηρύξει τις πεποιθήσεις του και να υπογράψει "ομολογία πίστης", πράγμα που αρνήθηκε σθεναρά να κάνει. Μολονότι κατάφερε να δραπετεύσει, στις 11 Αυγούστου 1559 ξαναβρέθηκε κατηγορούμενος ως αιρετικός. Κρίθηκε ένοχος «σε 23 κατηγορίες για αίρεση, που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων τις υποψίες ότι πίστευε σε Έναν Θεό, ότι είχε αμφιβολίες σχετικά με την αιώνια Θεότητα του Ιησού Χριστού, και ότι σκόπευε να εγκαταλείψει τους όρκους του ως μοναχού». Μετά από έντονες οχλαγωγίες που δημιουργήθηκαν, ο Ιάκωβος βρέθηκε και πάλι ελεύθερος, έχοντας διαφύγει τη δημόσια εκτέλεσή του στην πυρά. Διέφυγε της σύλληψης αρκετές φορές και έζησε ως φυγάς για αρκετά χρόνια. Σε αυτή την περίοδο κατέγραψε αρκετά από τα συγγράμματά του. Τελικά, συνελήφθη και εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό στη Ρώμη στις 25 Μαΐου 1585 στην αυλή της φυλακής του Torre di Nona.


* Jacobus Palaeologus/Ιάκωβος Παλαιολόγος,
"Epistola Iacobi Palaeologi, de Rebus Constantinopoli & Chii cum eo actis, lectu digna" [PDF, info]


* Κωνσταντίνου Ν. Σάθα,
Νεοελληνική Φιλολογία : Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων, από της καταλύσεως της βυζαντινής αυτοκρατορίας μέχρι της ελληνικής εθνεγερσίας (1453-1821),
Εν Αθήναις 1868, σσ. 195, 196.

* L. Alan Eyre,
«Jakub Paleolog (1520-1585): Dominican Friar, Member of the Brethren in Christ, Martyr for Biblical Christianity»,
[Ιάκωβος Παλαιολόγος (1520-1585): Δομινικανός Μοναχός, Μέλος των Αδελφών του Χριστού, Μάρτυρας υπέρ του Βιβλικού Χριστιανισμού],
A Journal from the Radical Reformation, Άνοιξη 1997, Τόμ. 6, Αρ. 3. [PDF, Αγγλικά]

* Karl Landsteiner,
Jacobus Palaeologus: Eine Studie, XXIII Jahres-bericht über das K.K. Josefstädter Ober-Gymnasium für das Schuljahr 1873. Wienn/Βιέννη 1873.

* Lehel Molnár B. & Deborah J. Youngman,
«Unitarian heritage in Transylvania. Digitizing documents in Unitarian Archives and Library in Cluj/Kolozsvar»,
Преглед НЦД 4 (2004), σσ. 31–38. [PDF, Αγγλικά]

* Lech Szczucki,
Két XVI. századi eretnek gondolkodó. Jacobus Palaeologus és Christian Francken,
[Two Heretical Thinkers in the 16th century. Jacobus Palaeologus and Christian Francken],
[Δύο Αιρετικοί Στοχαστές του 16ου αιώνα. Ιάκωβος Παλαιολόγος και Κρίστιαν Φράνκεν],
Akadémiai Kiadó. Budapest/Βουδαπέστη 1980.

* Földi és égi hitviták. Válogatás Jacobus Palaeologus munkáiból
[Earthly and Heavenly Polemics. A Selection of the Works of Jacobus Palaeologus],
[Επίγειες και Ουράνιες Πολεμικές. Επιλεγμένα Έργα του Ιακώβου Παλαιολόγου],
Translation/Μετάφραση: Nagyillés János. Preface by/Πρόλογος από τον: Balázs Mihály. Kolozsvár, 2003.

* Antal Pirnat,
«Jacobus Paleologus»,
Studia nad arianizmem pod redakcja Ludwika Chmaj (Warsaw, 1959).

* Slanislas Kot,
«Jacque Paleologe, defenseur de Servet»,
Autour de Michel Servet et de Sebastien Castellion, ed. B. Becker (Haarlem, 1953), σσ. 104-106.

* Christopher J. Burchill,
«The Heidelberg Antitrinitarians»,
Bibliotheca Bibliographica Aureliana CXX, ed. Valentin Koerner, 1989, τόμ. 11.

* Giacomo Paleologo.