Restrictions on religion rose not only in countries that began the year with high or very high restrictions or hostilities, such as Indonesia and Nigeria, but also in many countries that began with low or moderate restrictions or hostilities, such as Switzerland and the United States.
* Rising Tide of Restrictions on Religion,
Pew Research Center's Religion & Public Life Project,
September/Σεπτέμβριος 2012.
 |
Η απόφαση 115/2012 του Διοικητικού Εφετείου Χανίων διαθέσιμη εδώ. [Ελληνικά/Greek, PDF] |
* Χανιώτικα Νέα,
5 Ιανουαρίου 2013,
«Από το Διοικητικό Εφετείο Χανίων:
Απόφαση - σταθμός για το μάθημα των Θρησκευτικών».
+ Βλέπε σχόλιο αναγνώστη αυτού του ιστολογίου
σε παλιότερη σχετική ανάρτηση:
«Συνήγορος του Πολίτη & Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου:
Αθέμιτη η αξίωση γνωστοποίησης πεποιθήσεων
ως προϋπόθεση άσκησης δικαιώματος».
Ὅταν ἐνεργῶμεν κατά τρόπον ἀναιδῆ καί βίαιον ἐν ὀνόματι τῶν θρησκευτικῶν προκαταλήψεων ἤ τῶν θρησκευτικῶν μας πεποιθήσεων, τότε ὑποτιμῶμεν αὐτήν ταύτην τήν ζωήν καί τήν πίστιν μας, ἐνῷ ταὐτοχρόνως δημιουργοῦμεν κλίμα θυμοῦ, μίσους καί δυσπιστίας τό ὁποῖον φθείρει τούς ἀπό τῆς συστάσεως τοῦ κόσμου συνεκτικούς δεσμούς τῆς ἀνθρωπότητος.
* Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 29ῃ Σεπτεμβρίου 2012,
Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου,
«Ἀνακοινωθέν διά τόν σεβασμόν τῆς θρησκευτικῆς διαφορετικότητος καί τήν κατάπαυσιν τῆς βίας».
[Ελληνικά/Greek, HTML]
As we will see, in both cases, the effect of those lines of decision is the unequal treatment of people with religious convictions in comparison with people with non-religious convictions, and of religious minorities in comparison with religious majorities. The former occurs when the public space is designed in such a way that it fulfils completely the aspirations of atheists or agnostics, or simply of people that do not care much about the expression of their religious ideas, but does not correspond to the expectations of religious believers who remain actively engaged with their respective religions. The latter occurs because the laws considered ‘neutral’ usually conform—as does any law—to the ethical values that are dominant in a determined social environment at a certain moment. Neutral laws will rarely conflict with the morals or life practices of the major churches, but they can more often cause conflicts with minority religious groups that engage in conduct that is socially atypical. To hold that a neutral law must automatically prevail and that the state is under no obligation to justify denial of exemptions from the general application of the law as a measure ‘necessary in a democratic society’ would constitute, in practice, a risk for the rights of minorities, and generally for those whose conscientious beliefs are threatened. [...]
In any event, more than thirty years later, the ECtHR’s interpretation of Article 2 of the First Protocol was reaffirmed in the decisions Folgerø and Zengin. And, prior to them, in 1996, the twin decisions Efstratiou and Valsamis, dealing with a relatively similar problem, held on to the Court’s doctrine on the automatic subjection to neutral rules. These cases had their origin in the applications of two Greek secondary school students, both Jehovah’s Witnesses, who refused, for religious reasons, to participate in the school parades organized during the national festival to commemorate the outbreak of war between Greece and Fascist Italy in 1940. They argued that their conscience prohibited them from being present in a civic celebration in which a war was remembered and in which military and ecclesiastical authorities took part. The two students were denied permission to be absent from the parade, and their failure to attend was punished by one day’s suspension from school. The European Court decided the case in the light both of Article 9 of the Convention and of Article 2 of the First Protocol (as interpreted in Kjeldsen). The decision sustained the Greek government’s position, especially considering two facts. One was the moderate punishment imposed to the students, which could not amount to a deprivation of the right to education. The other was that the Court could ‘discern nothing, either in the purpose of the parade or in the arrangements for it, which could offend the applicants’ pacifist convictions’. The Court noted additionally—without any further comment—that the European Commission considered, in its report on the case, that ‘article 9 did not confer a right to exemption from disciplinary rules which applied generally and in a neutral manner and that, in the instant case, there had been no interference with the applicant’s right to freedom to manifest her religion or belief ’.
In my opinion, the Commission’s interpretation of Article 9 ECHR inverts the logical order of concepts in this matter. It is universally accepted that human rights must be construed broadly. Therefore, in order to understand the exact meaning of the freedom to manifest one’s religion or belief in practice, it seems that we should approach the question in the following sequence: (i) according to Article 9.1 ECHR, freedom to practice one’s religion or belief must be understood as protecting, in principle, every act of the individual when he obeys the dictates of his own conscience; but (ii) Article 9.2 ECHR—limitations on religious liberty—shall be utilized, when necessary, as a corrective element for a freedom that, by its own nature, tends to be exercised in an undefined and unpredictable way.
Thus, we manage to reconcile two paramount interests that are inclined to conflict with each other: the maximum degree of initial protection of the freedom of belief and the security that the legal order demands. Furthermore, we introduce an important assumption: the State has the burden of proof with regard to the necessity of a restrictive measure, ie, it must affirmatively prove that, in a particular case of conflict, it is ‘necessary in a democratic society’ to restrict the exercise of religious freedom. Following this approach would obstruct the development of policies that ignore the needs of religious freedom and are harmful not only to individuals but also to minority groups and, in general, to groups with distinctive beliefs.
In any event, it should be remarked that the Court neither subscribed to nor rejected explicitly the Commission’s interpretation of Article 9 ECHR in Efstratiou and Valsamis. The Commission’s view might be expressive of a certain state of mind in the Strasbourg jurisdiction, in a line of continuity with Kjeldsen. However, we might as well infer from other decisions that the Court is hesitating about which path it should follow beyond the strict borders of the educational environment. In this regard, we should remember that the Commission’s restrictive interpretation of freedom of conscience seems to contradict the Court’s own words in the Hasan and Chaush case: ‘[. . .] but for very exceptional cases, the right to freedom of religion as guaranteed under the Convention excludes any discretion on the part of the State to determine whether religious beliefs or the means used to express such beliefs are legitimate.’ And, certainly, behaviour in accordance with the dictates of one’s own conscience in daily life is an evident, and most important, expression of freedom of religion and belief.
There is another aspect in the ECtHR’s reasoning in Efstratiou and Valsamis that is problematic and not easy to reconcile with State neutrality in religious matters. When the Court examined the arguments of the applicants, it declared that the parades that the Jehovah’s Witnesses morally disapproved of were merely civic acts without any particular political or ideological connotation and, consequently, they could not offend the pacifist convictions of the students. Thus, the Court, in effect, substituted its judgment for the conscience of the persons involved, defining what was ‘reasonable’ for them to believe with regard to their participation in a national commemorative ceremony. In my opinion, this is a gross mistake. In assessing claims arising from individual conscience, it is unacceptable for a secular court to determine which beliefs are ‘reasonable’ and which are not. Naturally, it is necessary to verify—as far as possible—that parties are sincere, that they are not deceitfully alleging moral convictions they do not actually or genuinely hold in order to avoid fulfilling a legal duty. But this does not mean that a secular court is competent to elucidate when the beliefs of a person are sufficiently consistent from an ‘objective’ point of view. Religious viewpoints do not need to meet a reasonableness threshold in order to qualify as a basis for asserting Article 9 rights. This is in contradiction with what the ECtHR affirmed, the very same year of Efstratiou and Valsamis, reflecting a deeply rooted notion of Western legal culture, about the incompetence of public authorities to pronounce on the truth or falsity of a religious dogma or a moral belief. In the above-mentioned decisions, the European Court did not seem to be fully aware of the fundamental philosophy underlying the protection of religious liberty. The reason why the freedom of each individual conscience must be respected is not that it is objectively correct. Freedom of conscience must be respected because it is considered a fundamental area of the individual’s autonomy in democratic societies and, consequently, nobody may interfere with the individual’s conscience as long as other prevailing juridical interests are not endangered. This applies also to those cases in which the moral position held by individuals is stricter than the official doctrine of the religion to which they belong. What freedom of religion or belief protects is, precisely, the right to choose the truth(s) in which one is willing to believe. Hence, Article 9.2 ECHR provides that the state may restrict the exercise of that freedom only when it is ‘necessary in a democratic society’.
In other words, States are not obliged to respect and protect religious freedom because they deem the convictions of their citizens to be correct, or even convenient. They are obliged to protect the freedom to believe and to act accordingly because this freedom constitutes an essential element of a democratic system. The protection of that freedom is a paramount public interest and not merely a private interest of individuals and groups. This is something that is easily understood with regard to other liberties—for instance, the freedom of expression or the freedom of association—but is sometimes inexplicably ignored when dealing with religious liberty.
* Javier Martínez-Torrón,
"The (Un)protection of Individual Religious Identity in the Strasbourg Case Law"
["Η (Μη) Προστασία της Ατομικής Θρησκευτικής Ταυτότητας στη Νομολογία του Στρασβούργου"],
Oxford Journal of Law and Religion, Oxford University Press, 2012, pp./σσ. 7, 11-14 (1–25).
The ECtHR is, however, not in the role of bystander in the name of the principled compatibility between the Convention and the diversity of the European state-religion models. Though a margin of appreciation is left to national authorities, their decision remains subject to review by the Court in conformity with the requirements of the Convention and Protocols. The Court has, in its reviewing competence, attempted to develop a ”thin” constitutional framework (or perspective) whereby it sets specific limitations to the margin of appreciation of the national authorities. With respect to religion, this trend gained momentum with Kokkinakis v Greece (1993). Kokkinakis has the merit of being the first case to be judged under article 9 of the Convention, which states the principle of freedom of religion: “[e]veryone has the right to freedom of ... religion; this right includes ... freedom, either alone or in community with others and in public or private, to manifest his religion ... in worship, teaching, practice and observance.” Even if the concept of pluralism is an older presence in the jurisprudence of the Court, Kokkinakis has the merit to have interconnected, in a decisive way, the principle of freedom of religion with that of pluralism as an essential feature of the democratic society. According to Kokkinakis, “[a]s enshrined in Article 9…, freedom of thought, conscience and religion is one of the foundations of a´ democratic society within the meaning of the Convention. It is, in its religious dimension, one of the most vital elements that go to make up the identity of believers and their conception of life, but it is also a precious asset for atheists, agnostics, skeptics and the unconcerned. The pluralism indissociable from a democratic society, which has been dearly won over the centuries, depends on it.” The corollary of the Court´s support of the liberal-pluralist perspective has been its questioning of biased aspects of the inherited bond between majority religion and nation-state. It is significant that Kokkinakis v Greece defended Mr. Kokkinakis´ freedom of speech against the manifest bias of the Greek state in favor of the majority religion (i.e. Orthodox Christianity). It is certainly disconcerting to learn that the appellant, a member of the religious minority of Jehovah’s Witnesses, had been arrested more than sixty times before his case reached the ECtHR.
* Camil Ungureanu,
"Between pluralism and majoritarianism: The ECHR on religious symbols and education"
[«Μεταξύ πολυφωνίας και πλειοψηφισμού: Το ΕΔΔΑ σχετικά με τα θρησκευτικά σύμβολα και την εκπαίδευση»],
in: / στο:
Ricard Zapata-Barrero & Anne R. van Ewijk (eds.),
Spheres of diversities: From concept to policy,
[Σφαίρες ποικιλότητας: Από την ιδέα στην πολιτική ρύθμιση]
Barcelona Centre for International Affairs, 2011,
pp./σσ. 36, 37.
ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ, Γαλλία—Σήμερα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποφάσισε ότι η κυβέρνηση της Γαλλίας παραβίασε τα δικαιώματα των Μαρτύρων του Ιεχωβά κατά την απόπειρά της να επιβάλει αναδρομικό φόρο 60% σε όλες τις θρησκευτικές συνεισφορές που έκαναν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά στη Γαλλία μεταξύ των ετών 1993 και 1996.
Εν συνόλω, η γαλλική κυβέρνηση επεδίωξε να εξαναγκάσει το Σωματείο των Μαρτύρων του Ιεχωβά Γαλλίας να πληρώσει 58 εκατομμύρια ευρώ (πάνω από 82.000.000 δολάρια ΗΠΑ), ποσό που ξεπερνάει κατά πολύ το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων του Σωματείου. Καμία άλλη μεγάλη θρησκεία στην Γαλλία δεν φορολογήθηκε ποτέ σε τόσο υπερβολικό βαθμό.
Το δικαστήριο αποφάσισε ομόφωνα ότι οι ενέργειες της κυβέρνησης παραβίασαν τη θρησκευτική ελευθερία των Μαρτύρων του Ιεχωβά όπως την εγγυάται η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Αποφάσισε ότι ο επίμαχος φόρος είχε ως αποτέλεσμα την περικοπή της απαραίτητης οικονομικής υποστήριξης, και συνεπώς δεν είχε πλέον τη δυνατότητα να εξασφαλίσει στα μέλη του την ελεύθερη άσκηση της θρησκείας τους στην πράξη. Ο φόρος απείλησε την επιβίωση ή τουλάχιστον παρενέβη σε σοβαρό βαθμό στην εσωτερική οργάνωση, στη λειτουργία του σωματείου και στις θρησκευτικές του δραστηριότητες. Το δικαστήριο επίσης εντόπισε ότι επειδή ο νόμος στον οποίο βασίστηκαν οι φορολογικές αρχές στη Γαλλία ήταν ανακριβής και η εφαρμογή του δεν ήταν επαρκώς προβλέψιμη, δεν ήταν δικαιολογημένη η παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας των Μαρτύρων του Ιεχωβά.
Σε όλη τη διάρκεια της υπόθεσης, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά υποστήριξαν ότι η μεροληπτική φορολόγηση επιβλήθηκε με σκοπό να πλήξει τη λατρεία που ασκούν πάνω από 123.000 Μάρτυρες του Ιεχωβά στη Γαλλία. Ήταν μία από τις πολλές ενέργειες στις οποίες προέβησαν οι αντιαιρετιστές βουλευτές για να κακοπαραστήσουν και να περιθωριοποιήσουν τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Η σημερινή απόφαση του δικαστηρίου στέλνει ένα δυνατό μήνυμα προς την κυβέρνηση της Γαλλίας ότι θα πρέπει να υποστηρίξει το δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας για όλους τους πολίτες της.
Μέλη της θρησκευτικής κοινότητας που ζουν στα κεντρικά γραφεία του Σωματείου στο Λουβιέ καλοδέχτηκαν εμφανώς τα νέα της νίκης. «Ήμασταν πάντα πεπεισμένοι ότι η θέση μας σε αυτό το ζήτημα ήταν ορθή. Ήταν άδικο από μέρους της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τη φορολόγηση ως όπλο εναντίον της πέμπτης μεγαλύτερης θρησκείας της Γαλλία», είπε ο πρόεδρος του Σωματείου των Μαρτύρων του Ιεχωβά Γαλλίας Μισέλ Μπλαζέ. Ο κ. Μπλαζέ σημείωσε επίσης ότι «οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είναι σχολαστικά έντιμοι όσον αφορά στην πληρωμή των φόρων. Οι συνεισφορές που κάνουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά για τη θρησκεία τους δεν πρέπει να φορολογούνται περισσότερο απ' ό,τι οι προσφορές προς οποιαδήποτε άλλη εκκλησία. Αυτή η υπόθεση αποτελεί νίκη για τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων όσων ζουν στη Γαλλία και ελπίζουμε ότι θα σημειώσει το τέλος της θρησκευτικής ταλαιπωρίας για τους κατοίκους της Γαλλίας που είναι Μάρτυρες του Ιεχωβά».
* jw-media.org, June 30, 2011 / 30 Ιουνίου 2011,
"European Court of Human Rights vindicates Jehovah's Witnesses in France"
[«Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δικαιώνει τους Μάρτυρες του Ιεχωβά στη Γαλλία»].
Témoins de Jéhovah:
la Cour européenne des droits de l'homme
condamne la France
pour Le Monde.fr | 30.06.11 | 15h26
C'est un arrêt qui fera date. Pour la première fois, la Cour européenne des droits de l'homme (CEDH) a reconnu, jeudi 30 juin, que le gouvernement français avait violé l'article 9 de la convention européenne sur la liberté religieuse. Plus significatif encore, cette condamnation intervient dans une affaire qui opposait l'Etat aux Témoins de Jéhovah (TJ), dont le statut d'association cultuelle est régulièrement mis en question par les administrations françaises, en dépit de décisions de justice qui lui reconnaissent ce statut.L'arrêt de la CEDH, –qui peut encore faire l'objet d'un renvoi devant la grande chambre de la cour–, concerne un contentieux, qui opposait depuis plus de quinze ans l'association des Témoins de Jéhovah à l'administration fiscale française. "C'est une victoire", déclare au Monde l'avocat des TJ, Philippe Goni, qui souligne "l'unanimité" des sept juges européens, dont le Français Jean-Paul Costa.
UNE TAXATION QUI MENACE L'ASSOCIATIONQualifiés de "secte" dans le rapport de l'assemblée nationale de 1995 publié sur ce sujet –et reconnu depuis caduque–, les Témoins de Jéhovah ont, à partir de cette date, fait l'objet de plusieurs contrôles fiscaux. L'association contestait ces contrôles, qui portaient sur les "dons manuels", –les offrandes des fidèles. Elle a donc saisi la justice dès l'ouverture de ces procédures fiscales. Le contentieux portait sur la question de savoir si ces offrandes devaient ou non bénéficier de l'exonération fiscale qui prévaut pour les dons et legs faits aux associations cultuelles et aux congrégations.
"Le fisc estimait que les dons révélés au cours de son contrôle devenaient taxables à hauteur de 60 % de leur montant pour les années 1993 à 1996, soit un montant de près de 23 millions d'euros", résume Me Goni. La somme réclamée par l'administration fiscale s'élève aujourd‘hui, après calcul des pénalités, à 57,5 millions d'euros, rappelle la CEDH dans son arrêt.
L'association estimait que cette procédure fiscale constituait une discrimination par rapport aux autres associations et qu'elle allait en outre à l'encontre de sa liberté de religion. C'est ce deuxième point que la cour a reconnu en rappelant que "ces dons constituaient la source essentielle de son financement"; "Il y a donc bien eu ingérence dans le droit de l'association requérante à la liberté de religion". Ils soulignent que la taxation "a menacé la pérennité, sinon entravé sérieusement l'organisation interne, le fonctionnement de l'association et ses activités religieuses, étant observé que les lieux de culte étaient eux-mêmes visés". L'administration fiscale a en effet mis sous séquestre, depuis 1998, les biens immobiliers appartenant à l'association des TJ.
La cour a estimé que l'article du code général des impôts sur lequel se fondait l'administration fiscale pour taxer les dons des TJ n'était ni assez "précis" ni assez "prévisible". Elle renvoie en revanche à une date ultérieure la question de l'annulation du redressement et la restitution des sommes saisies (4,5 millions d'euros plus les intérêts), tablant visiblement sur un accord entre les deux parties.
Des règlements à l'amiable ont déjà été envisagés ces derniers mois. Ils ont notamment buté sur le refus des TJ de régler une partie des sommes dues et la nécessité pour le gouvernement de passer par le Parlement pour effacer le recouvrement.
"La motivation de la Cour constitue un sérieux rappel à l'ordre pour tous ceux qui s'opposent au pluralisme religieux", a estimé l'association des TJ dans un communiqué, jeudi.
Μάρτυρες του Ιεχωβά:
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε τη Γαλλία
Αυτή είναι μια απόφαση-ορόσημο. Για πρώτη φορά, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) αναγνώρισε την Πέμπτη 30 Ιουνίου ότι η γαλλική κυβέρνηση παραβίασε το άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τη θρησκευτική ελευθερία. Το πιο σημαντικό είναι ότι η ποινή αφορά εμπλοκή σε υπόθεση μεταξύ του κράτους και των Μαρτύρων του Ιεχωβά (ΜτουΙ), των οποίων το καθεστώς ως θρησκευτικής κοινότητας τίθεται συχνά υπό αμφισβήτηση από τη γαλλική κυβέρνηση, παρά τις δικαστικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν το καθεστώς ύπαρξής τους.Η απόφαση του ΕΔΔΑ –η οποία είναι δυνατόν να εφεσιβληθεί στην ολομέλεια του δικαστηρίου– αφορά μια προσφυγή της κοινότητας των Μαρτύρων του Ιεχωβά πριν από από δεκαπέντε και πλέον χρόνια κατά της δημόσιας φορολογικής υπηρεσίας. «Αυτή είναι μια νίκη», δήλωσε η συνήγορος των ΜτουΙ στην Le Monde, Philippe Goni, η οποία τόνισε την «ομοφωνία» των επτά Ευρωπαίων δικαστών, συμπεριλαμβανομένου του Γάλλου Jean-Paul Costa.
ΑΠΕΙΛΗ ΜΕΣΩ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΠεριγράφοντας τους ως «αίρεση» στην έκθεση της η Εθοσυνέλευση του 1995 που δημοσίευσε για αυτό το θέμα –και στερώντας τους την αναγνώριση–, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έκτοτε έγιναν αντικείμενο διαφόρων φορολογικών ελέγχων. Η κοινότητα αμφισβήτησε τους ελέγχους, οι οποίοι είχαν ως επίκεντρο τις «εθελοντικές συνεισφορές» –τις προσφορές των πιστών. Ανέλαβε νομική δράση κατά της έναρξης των φορολογικών διαδικασιών. Η διαφορά αφορούσε το αν οι προσφερόμενες συνεισφορές θα υπέπιπταν στην ισχύουσα φορολογική απαλλαγή για τις δωρεές και τα κληροδοτήματα σε θρησκευτικές οργανώσεις και κοινότητες.
«Οι φορολογικές εκτιμήσεις ήταν ότι οι υπάρχουσες συνεισφορές φορολογούνταν στο 60% του ποσού, οι οποίες για τα έτη 1993 έως 1996 ανέρχονται σε περίπου 23 εκατομμύρια ευρώ", λέει η κα Goni. Το ποσό που ζητείται ως φόρος έχει φτάσει πλέον, μετά τον υπολογισμό των τόκων, τα 57,5 εκατ. ευρώ, δήλωσε το ΕΔΔΑ στην απόφασή του.
Η κοινότητα εκτιμά ότι η διαδικασία φορολόγησής της αποτελεί διάκριση σε βάρος άλλων ομάδων και ότι ήταν ενάντια στη θρησκευτική ελευθερία. Αυτό το δεύτερο σημείο αναγνώρισε το δικαστήριο, υπενθυμίζοντας ότι «αυτές οι συνεισφορές ήταν η κύρια πηγή χρηματοδότησης»· «Αποτελεί ως εκ τούτου παρέμβαση στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι ως προς τη θρησκεία». Επισημαίνουν ότι η φορολόγηση «έχει απειλήσει την επιβίωση, αν δεν έβλαψε ήδη σοβαρά την εσωτερική οργάνωση, τη λειτουργία της κοινότητας και των θρησκευτικών δραστηριοτήτων της, παρατηρώντας ότι ακόμη και οι χώροι λατρείας έγιναν στόχοι". Η φορολογική υπηρεσία έχει πράγματι θέσει σε εκκαθάριση ήδη από το 1998 περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στην κοινότητα των ΜτουΙ.
Το δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο του φορολογικού κώδικα με βάση το οποίο ενήργησαν οι φορολογικές αρχές για τη φορολόγηση των δωρεών των ΜτουΙ δεν ήταν αρκετά «ακριβείς», ή μάλλον «προβλέψιμες». Αντίθετα αναφέρθηκε σε μια μεταγενέστερη προσπάθεια τακτοποίησης και επιστροφής των χρημάτων που κατασχέθηκαν (4,5 εκατ. ευρώ συν τους τόκους), η οποία προφανώς βασίστηκε σε συμβιβασμό μεταξύ των δύο μερών.
Κάποιες συμβιβαστικές ρυθμίσεις εξετάσθηκαν ήδη κατά τους τελευταίους μήνες. Πιο συγκεκριμένα, σκόνταψαν στην άρνηση των ΜτουΙ να τακτοποιήσουν κάποια από τα οφειλόμενα ποσά και στην ανάγκη να περάσει η Κυβέρνηση από το Κοινοβούλιο την πλήρη τακτοποίηση του ζητήματος.
«Το σκεπτικό του Δικαστηρίου αποτελεί ένα σοβαρό κάλεσμα για αφύπνιση προς όλους εκείνους που αντιτίθενται στον θρησκευτικό πλουραλισμό», εκτίμησε η κοινότητα των ΜτουΙ σε δήλωση που έγινε την Πέμπτη.
Jehovah's Witnesses:
the European Court of Human Rights
condemned France
This is a landmark decision. For the first time, the European Court of Human Rights (ECHR) has recognized, Thursday, June 30, that the French government had violated Article 9 of the European Convention on religious freedom. More significantly, punishment is involved in a case between the State and Jehovah's Witnesses (JWs), whose status as a religious association is regularly questioned by the French government, despite court decisions which recognize that status.
The decision of the ECHR –which can still be a reference to the Grand Chamber of the court– on litigation, which pitted over fifteen years association of Jehovah's Witnesses in the administration French tax. "This is a victory," said to Le Monde counsel for JWs, Philippe Goni, which emphasizes the "unanimity" of the seven European judges, including the French Jean-Paul Costa.
THREAT TO TAXATION ASSOCIATIONDescribed as "cult" in the report of the National Assembly of 1995 published on the subject -and been recognized invalid- Jehovah's Witnesses, from that date, were the subject of several tax audits. The association questioned the checks, which focused on "voluntary donations" -the offerings of the faithful. It has taken legal action at the opening of the tax procedures. The dispute was about whether or not these offerings would benefit from the prevailing tax exemption for donations and bequests to religious associations and congregations.
"The Inland Revenue estimated that the donations found in the control became taxable at 60% of the amount for the years 1993 to 1996, amounting to nearly 23 million euros", says Mrs Goni. The amount claimed by the tax now stands, after calculation of penalties, to 57.5 million euros, said the ECHR in its decision.
The association estimated that the tax proceedings constituted discrimination against other groups and it was also against freedom of religion. It is this second point that the court acknowledged, recalling that "these donations were the primary source of funding"; "It has therefore been interference with the applicant association's freedom of religion." They point out that taxation "has threatened the survival, if not seriously hampered the internal organization, the functioning of the association and its religious activities, being observed that places of worship were themselves targeted." The tax administration has in fact placed in receivership since 1998, property belonging to the association of JWs.
The court found that section of the tax code on which the tax authorities were based on to tax JWs' donations was not quite "accurate" or rather "predictable". It refers instead to a later date the issue of cancellation of the recovery and return of money seized (4.5 million plus interest), apparently relying on an agreement between both parties.
Some settlements have already been considered in recent months. In particular, they stumbled on the refusal of JWs address some of the amounts due and the need for the government to go through the Parliament to clear the collection.
"The motivation of the Court is a serious wake-up call for all those who oppose religious pluralism," said the association of JWs in a statement Thursday.
* Le Monde,
June 30, 2011 / 30 Ιουνίου 2011,
"Témoins de Jéhovah: la Cour européenne des droits de l'homme condamne la France" /
[«Μάρτυρες του Ιεχωβά: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε τη Γαλλία»]
Also / Επίσης:* Le Post,
July 11, 2011 / 11 Ιουλίου 2011,
"Les Témoins de Jéhovah obtiennent une pleine reconnaissance en tant que 'religion'"
["Jehovah's Witnesses receive full recognition as a 'religion'" /
"Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αναγνωρίζονται πλήρως ως 'θρησκεία'"]
* Federation Chretienne des Temoins de Jehovah de France v. France (N° 53430/99) # 1
* Federation Chretienne des Temoins de Jehovah de France v. France (N° 53430/99) # 2
"There is no evidence before the Court that the display of a religious symbol on classroom walls may have an influence on pupils and so it cannot reasonably be asserted that it does or does not have an effect on young persons whose convictions are still in the process of being formed."
«Δεν τεκμηριώνεται ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η παρουσία ενός θρησκευτικού συμβόλου στους τοίχους μιας σχολικής αίθουσας μπορεί να επιδράσει στους μαθητές και συνεπώς δεν μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ότι επηρεάζει ή δεν επηρεάζει τα νεαρά άτομα των οποίων οι πεποιθήσεις βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία της διαμόρφωσης».
Επέμεινα στην καταγραφή της νέας αυτής φωνής των Καθολικών αδελφών μας, με την ελπίδα πως η νέα, ακριβώς, αυτή φωνή χαράζει τη μόνη διέξοδο και για κάποιους άλλους. Πρέπει η ίδια η Εκκλησία να μάθει το νόημα αυτών των δικαιωμάτων, που, είτε τα απέκρουσε κάποτε κατά την πορεία της ιστορίας είτε τα παραμέλησε, όπως κι αν έγινε, σήμερα έχουν γίνει δεκτά και διακηρύσσονται ως γνήσια κληρονομιά, ριζωμένη στη θεόδοτη αξιοπρέπεια που συνιστά την οντολογική μας υπόσταση. Κι όλοι οι ειδικοί που ασχολήθηκαν μ' αυτό το θέμα, Καθολικοί και Προτεστάντες, τονίζουν εν ενί στόματι πως αυτό το μάθημα για την Εκκλησία δεν είναι καθόλου εύκολο.
Το Κεφάλαιο αυτό, που αφορά τον Χριστιανικό κόσμο, δεν μπορεί να τελειώσει χωρίς να αναφερθούμε στους διωγμούς των Εβραίων από τους Χριστιανούς όλων των κατηγοριών και όλων των εποχών. Επειδή μιλάμε περί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μέσα στο Χριστιανικό κόσμο, το θέμα της δίωξης των Εβραίων ως «σταυρωτών του Ιησού Χριστού», με τις πιο τραγικές συνέπειες για το έθνος αυτό, πρέπει ο αναγνώστης να το διατηρεί ζωντανό συνεχώς μπροστά του. Όπως δεν μιλάμε για τις ωμότητες των Θρησκευτικών Πολέμων στο επόμενο Κεφάλαιο, δεν κάναμε ειδικό λόγο σ' αυτό εδώ — είτε εκ μέρους των Βυζαντινών είτε εκ μέρους των Δυτικών. (Βλ. ωστόσο έργα όπως του Salomon Grayzel, A History of the Jews, From the Babylonian Exile to the Present, New York 1968, ή του Sato Wittmayer Baron —μνημονεύεται εδώ επειδή είναι το κλασικότερο στο είδος του—, A Social and Religious History of the Jews, 17 ττ., New York 1952-1980, ενώ, για τον Μεσαίωνα ειδικότερα, βλ. Friedrich Heer, The Medieval World, Europe 1100-1350, New York 1961.)
Ο «λίβελλος του αίματος», δηλαδή το ότι Εβραίοι δεν σταύρωσαν μόνο τον Ιησού Χριστό αλλά πίνουν το αίμα νεαρών αγοριών και κοριτσιών (!), ή ότι «βεβηλώνουν στη Συναγωγή τους την όστια», έφτασε και μέχρι τις ημέρες μας — μόνο που τον Μεσαίωνα στοίχιζε πολλές ζωές. Δε χρειάζεται καν να μνημονευθεί η εικόνα του άρπαγα και άπληστου Εβραίου τοκογλύφου. Τον 12° αιώνα απελάθηκαν από τη Γαλλία, τον 13° από την Αγγλία και τον 15° από την Ισπανία. Η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση τους είδε φιλικά, ως αντιπάλους του Παπισμού, αργότερα όμως ο Λούθηρος αγρίως τους εδίωξε, όταν είδε ότι δεν προσχώρησαν στη Μεταρρύθμιση. Το 1516, εξάλλου, έγινε στη Βενετία το πρώτο γκέτο — ένας νέος μηχανισμός καταδίωξης μιας εθνότητας. Στην Ανατολή, οι Εβραίοι έμειναν, κατά την Ακολουθία της Μεγάλης Εβδομάδος, «λαός δυσεβής και παράνομος», που «μελετά κενά». Ακόμα και για αθωότερες ψυχές, όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός, οι Εβραίοι ενσαρκώνουν, και στην Ανατολή, τον κόσμο του εγκλήματος και του κακού. Στη Δύση γινόταν —θα 'λεγε κανείς— ανταγωνισμός μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών σε εφευρετικότητα διωγμών εναντίον των Εβραίων. Μπορούμε να πούμε πως ο 16ος και ο 17ος αιώνας, που οι Χριστιανοί στη Δύση τρώγονταν αφόρητα μεταξύ τους, υπήρξαν κάπως καλύτεροι για τους Εβραίους;
* Σάββας Αγουρίδης,
Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Δυτικό Κόσμο: Ιστορική και Κοινωνική ανασκόπηση,
εκδ. Φιλίστωρ, 1998,
σσ. 34-36.
 | ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ | |
| ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ | |
| ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ | |
| ΟΙ ΣΑΗΕΝΤΟΛΟΓΟΙ (ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΑΗΕΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) | |
| ΝΕΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ |
Events after Christianity became the official religion of the Empire also shaped the assumptions with which the Church of the Middle Ages met heresy. After Constantine's conversion, Christians in effect held the power of the State and, despite some hesitations, they used it to impose a uniformity of belief. Both in the eastern and in the western portions of the Empire it bccame the law that pertinacious heretics were subject to the punishments of exile, branding, confiscation of goods, or death. These regulations survived the fall of the Empire, and so did the assumption that it was the right of the Church to call on the State to put down heresy.
Heresy was not thought to be the product of the individual speculative intelligence, or of devout men and women seeking a higher cthical life -still less of oppressed lower classes demanding better conditions and masking their economic objectives in the outwardly religious forms of their age. All these interpretations have been put forward by modern historians of medieval heresy, but they are quite alien to the assumptions of churchmen, whether of the Middle Ages or of the early centuries of the Church. They believed that heresy was the work of the devil. Descriptions of heretics were couched in sets of favourite adjectives and texts, passed on from author to author, and only too often imposed with scant discrimination on the heretics, their beliefs and practices. Some were an inheritance passed on to the Middle Ages from the age of the Fathers; others were developed in the Middle Ages themselves. The descriptions served primarily to develop a set of conventional characteristics of the type-figure of the heretic: his pride, which must be a feature, for he has set himself up against the teaching of the Church; his superficial appearance of piety, which must be intended to deceive, and cannot be real, since he is in fact the enemy of the faith; and his secrecy, which is contrasted to the openness of Catholic preaching. He may well be described as unlettered (even if this is not entirely true), since a priori he lacks the equipment of the orthodox churchman; he may be accused of counterfeiting piety while actually indulging in libertinism - an accusation which strangely repeats those made by pagan writers against early Christians, and sometimes appears to feed on the same material. His beliefs may be crudely assimilated to the heresies of the patristic age, even when they are quite unrelated, though this tendency fades as more accurate knowledge of actual medieval heresy penetrates the conventions. The bulk of sources emanate from the repressing forces or the chroniclers on the Catholic side, and their descriptions are thus shaped by these conventions. Surviving work of the heretics, in which we can see for ourselves the nature of their teaching, is very much less, either because the heresy was conveyed more often by word of mouth than by writing, or because repression has destroyed documents.
The historian thus faces acute problems of evidence when he wishes to study the behaviour, motives and beliefs of the medieval heretic. He is dealing much of the time with underground movements existing behind a barrier of secrecy -and because Church and State are most often combined against them, they are willy nilly secret opposition movements hostile to authority. As a modern historian, he must elucidate motives from sources which are very rarely concerned with them, and scrape off layers of convention and prejudice from his originals in order to reach a true delineament of the heretics.
* Malcolm D. Lambert,  |
Emperor Jovian ordered the burning down of the library of Antioch (Suidae Lexicon): Τhis temple had been made into a library by Julian for a eunuch named Theophilus, but Jovian burnt it down along with all its books, and the concubines themselves set the fire as a joke. But the Antiochians got upset with the emperor and threw out some of the scrolls onto the ground so that whoever wanted could pick one out and read it, but they attached other scrolls to the walls. / Ο αυτοκράτορας Ιοβιανός διέταξε την πυρπόληση της βιβλιοθήκης της Αντιόχειας (Λεξικό Σουίδα): Παρὰ δὲ τοῦ Ἰουλιανοῦ κατασταθέντα βιβλιοθήκην εὐνούχῳ τινὶ Θεοφίλῳ, κατέφλεξε σὺν πᾶσιν οἷς εἶχε βιβλίοις, αὐτῶν τῶν παλλακίδων ὑφαπτουσῶν μετὰ γέλωτος τὴν πυράν. Οἱ δὲ Ἀντιοχεῖς ἠγανάκτησαν κατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τὰ μὲν ἀπέρριπτον τῶν βιβλίων ἐς τὸ ἔδαφος, ὥστε ἀναίρεσθαι τὸν βουλόμενον καὶ ἀναγινώσκειν, τὰ δὲ τοῖς τοίχοις προσεκόλλιζον. |
«Την καταστροφική αυτή ζέση [ενν. την πυρπόληση βιβλίων] την επιφύλασσαν [ενν. οι ορθόδοξοι χριστιανοί] συνήθως για τα έργα ομοπίστων τους χριστιανών που είχαν παρεκτραπεί σε αιρέσεις, και πραγματικά αναφέρονται στις πηγές πολλές τελετουργικές πυρπολήσεις βιβλίων τον τέταρτο και τον πέμπτο αιώνα».
* L. D. Reynolds & N. G. Wilson,
Αντιγραφείς και Φιλόλογοι, Το ιστορικό της παράδοσης των κλασικών κειμένων,
μετάφρ. Νικ. Παναγιωτάκη,
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2001,
σ. 68.
«Such destructive fervour [i.e. burning books] was usually reserved [i.e. by the orthodox Christians] for the works of fellow Christians who had deviated into heresy, and several ceremonial bonfires of unorthodox books are recorded in the fourth and fifth centuries.»
* L. D. Reynolds & N. G. Wilson,
Scribes and Scholars, A guide to the transmission of Greek & Latin literature,
Oxford University Press, 1991,
p. 50.
«Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι ευρωπαϊκοί εκκλησιαστικοί κύκλοι, λίγο όψιμα βέβαια, χρησιμοποιούν κάποιες θεωρίες που επιδιώκουν να δείξουν ότι ξεπεράστηκε το μοντέρνο και ότι ήρθε μια «μεταμοντέρνα εποχή», η οποία διευκόλυνε την «επιστροφή» των θρησκευτικών θεσμών. Αλλά στην περίπτωση αυτή αναλύουν την πραγματικότητα όπως θέλουν και επιλεκτικά αποφεύγοντας να κατανοήσουν βασικά δεδομένα της σύγχρονης πραγματικότητας. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η λεγόμενη «μεταμοντέρνα εποχή» (δεκαετίες '70 και '80) πρόβαλε μεταξύ άλλων τρία βασικά στοιχεία: Το τέλος της αυθεντίας, το δικαίωμα στη διαφορά και εμμέσως τη σπουδαιότητα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμβάλλοντας έτσι στην εμπέδωσή τους. Αυτά συνήθως τα παραβλέπουν. Με βάση όμως αυτά κάθε λόγος που εκφράζεται στο δημόσιο χώρο δεν μπορεί να επιβληθεί, επειδή ο φορέας εκφοράς του λόγου υποστηρίζει ότι έχει αυθεντία, αλλά μπορεί να συζητηθεί και να γίνει δεκτός επειδή θα δείξει τη λογικότητα και τη χρηστικότητά του. Άρα δεν μπορεί να διεκδικήσει μια apriori αυθεντία. Δεύτερο, οι άνθρωποι διεκδικούν και δεν απεμπολούν το δικαίωμά τους να προσδιορίζουν την προσωπικότητά τους όπως επιθυμούν. Αυτό κατοχυρώνεται μέσα από τα θεμελιώδη δικαιώματα. Γι' αυτό, όχι μόνο η λεγόμενη «μεταμοντέρνα» εποχή ανήκει στο παρελθόν, αλλά και η ίδια δεν κατοχύρωσε τις αξιώσεις των εκκλησιαστικών ή θρησκευτικών φορέων, όπως προσπαθούν να παρουσιάσουν με τον τρόπο που την περιγράφουν. Στην πραγματικότητα ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Οι ιδέες του μεταμοντερνισμού συνέβαλαν στην περαιτέρω αμφισβήτηση του ρόλου της αυθεντίας. Καθένας με τις απόψεις του έχει θέση στο δημόσιο χώρο, αλλά δεν μπορεί να τις επιβάλει στους άλλους».
* Ιωάννης Σ. Πέτρου,
Walter Gobitas, center, with his children, William and Lillian.
In 1940, the Supreme Court rejected the Gobitas family's argument
that the First Amendment protected the children's right
to refrain from partipating in a daily flag salute in their public school. /
Ο Ουόλτερ Γκομπάιτας στο κέντρο με τα παιδιά του Ουίλιαμ και Λίλιαν.
Το 1940, το Ανώτατο Δικαστήριο
απέρριψε το επιχείρημα της οικογένειας Γκομπάιτας
ότι η Πρώτη Τροπολογία προστάτευε το δικαίωμα του παιδιού
να απέχει από τη συμμετοχή στον ημερήσιο χαιρετισμό της σημαίας
στο δημόσιο σχολείο τους.
«The very purpose of a Bill of Rights was to withdraw certain subjects from the vicissitudes of political controversy, to place them beyond the reach of majorities and officials and to establish them as legal principles to be applied by the courts. One's right to life, liberty, and property, to free speech, a free press, freedom of worship and assembly, and other fundamental rights may not be submitted to vote; they depend on the outcome of no elections.»«Ο κύριος σκοπός της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ήταν να διατηρήσει μερικά θέματα ανέπαφα από τους κλυδωνισμούς των πολιτικών συγκρούσεων, να τα θέσει υπεράνω της δικαιοδοσίας της πλειονότητας και των παραγόντων της εξουσίας και να τα καταστήσει νομικές αρχές, οι οποίες θα έπρεπε να εφαρμόζονται από τα δικαστήρια. Το δικαίωμα κάποιου στη ζωή, στην ελευθερία και στην ιδιοκτησία, στην ελευθερία του λόγου, στην ελευθερία του τύπου, στην ελευθερία της λατρείας και του συνέρχεσθαι, και σε άλλα θεμελιώδη δικαιώματα δεν θα πρέπει να υποβάλλεται σε ψήφο· δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα εκλογών».
* Πηγή: ΑΠΔΠΧ [DOC], tosyntagma.ant-sakkoulas.gr [HTML]Απόφαση 77Α/2002
(αρ. πρωτ. 1143Α/25-6-02)
(αναγραφή του θρησκεύματος στα απολυτήρια)[ΤΕΥΧΟΣ 4/2002]
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την Δευτέρα 4 Μαρτίου 2002 και ώρα 10.00 π.μ. και την Δευτέρα 17 Ιουνίου 2002 και ώρα 12:00 μεσημβρινή στο κατάστημά της στην οδό Ομήρου 8, 6ος όροφος αποτελούμενη από τον κ. Κ. Δαφέρμο, Πρόεδρο, και τους κ.κ. Σ. Λύτρα, Ν. Αλιβιζάτο, Ε. Κιουντούζη, Α. Παπαχρίστου και Β. Παπαπετρόπουλο, μέλη, προκειμένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Εισηγητής επί του θέματος είχε ορισθεί μετά από εντολή Προέδρου ο καθηγητής κ. Ν. Αλιβιζάτος, παρούσα χωρίς δικαίωμα ψήφου ήταν και η κ. Κ. Καρβέλη ως γραμματέας. Κατά την πρώτη από τις ως άνω συνεδριάσεις (4/03/2002) παρίστατο και ο Περικλής Πάγκαλος, τακτικό μέλος της Αρχής, ο οποίος απεβίωσε στις 25/05/2002.
Με τις από .................... ........... και ............ αιτήσεις τους προς την Αρχή, οι ............ ............... και ........... αντιστοίχως έθεσαν αφ' ενός μεν το ζήτημα της μη αναγραφής του θρησκεύματος των μαθητών της στοιχειώδους και της μέσης εκπαίδευσης στο απολυτήριο δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου, και αφ' ετέρου, το ζήτημα του τρόπου απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών των μαθητών που οι γονείς τους δεν επιθυμούν να το παρακολουθήσουν, ούτε να εξετασθούν σε αυτό. Εκ μέρους του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, προς τον οποίο ο Πρόεδρος είχε αποστείλει σχετική πρόσκληση, προσήλθε κατά την συνεδρίαση της 4/03/2002 και απάντησε σε ερωτήσεις των μελών της Αρχής ο .............. δικηγόρος δ.ν., ειδικός σύμβουλοςς του Υπουργού. Ο κ. Ν. Αλιβιζάτος ανέπτυξε προφορικά και συμπλήρωσε την από 12/03/2001 εισήγησή του.
Η αρχή σκέφθηκε σύμφωνα με το νόμο
1. Η ισχύουσα εκπαιδευτική νομοθεσία, έτσι όπως εφαρμόζεται από τις οικείες αρχές, προβλέπει την υποχρεωτική καταχώριση του θρησκεύματος στους απολυτήριους τίτλους που χορηγούν τα σχολεία στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης (δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια βλ. άρθρο 10 § 2 π.δ. 104/1979 (Α΄ 23), άρθρο 6 περ. Α΄ π.δ. 201/1998 (Α΄ 161), απόφαση 43275/29-04-1977 του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 233.1/20/57615/22.5-5.6.1978 (Β΄ 515) του αυτού Υπουργού, και την εγκύκλιο Γ2/5821/31-10-2001 του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων).2. Εξάλλου, για την απαλλαγή των μαθητών τόσο από την διδασκαλία όσο και από την εξέταση στο μάθημα των θρησκευτικών, η ισχύουσα ερμηνευτική εγκύκλιος προβλέπει ότι οι γονείς, θα πρέπει να καταθέσουν κοινή δήλωση στο σχολείο, «από την οποία να προκύπτει ότι ο μαθητής είναι άθρησκος, ή ετερόδοξος, ή ετερόθρησκος» (ΥΠΕΠΘ-Γ2/8904/ 29-11-1995). Ειδικά για τους μαθητές - Μάρτυρες του Ιεχωβά, άλλη ερμηνευτική εγκύκλιος ορίζει ότι τόσο οι ίδιοι όσο και τα παιδιά τους ακολουθούν το εν λόγω δόγμα (ΥΠΕΠΘ - Γ1/1/2-1-1990).3. Σύμφωνα με το άρθρο 2 περ. α΄ και β΄ ν. 2472/1997 (Α΄ 50), το θρήσκευμα αποτελεί δεδομένο προσωπικού χαρακτήρα και μάλιστα ευαίσθητο. Ως εκ τούτου, η καταχώρισή του σε αρχείο και η εν γένει επεξεργασία του υπόκεινται στις ρυθμίσεις του εν λόγω νόμου και εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Αρχής. Ως νεότερος νόμος εξάλλου, ο οποίος εισάγει στην ελληνική έννομη τάξη ρυθμίσεις του διεθνούς και του κοινοτικού δικαίου, ο ν. 2472/1997 επιβάλλει την σύμφωνη προς αυτό ερμηνεία και εφαρμογή των παλαιότερων ρυθμίσεων για την συλλογή και επεξεργασία στοιχείων, τα οποία εμπίπτουν πλέον στο προστατευτικό καθεστώς που ο νόμος καθιερώνει (απόφαση 510/17/15-05-200 της Αρχής, ΣτΕ (Ολομ.) 2879-2886/2001).4. Το άρθρο 4 §1 ν. 2472/1997 εξαγγέλλει τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, είτε το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει προς τούτο την συγκατάθεσή του είτε όχι. Σύμφωνα με την θεμελιώδη αρχή της νομιμότητας, ο σκοπός της επεξεργασίας θα πρέπει να είναι νόμιμος και τα δεδομένα που συλλέγονται θα πρέπει να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει του σκοπού αυτού (άρθρο 4 §1 α΄ ν. 2472/1997). Εξάλλου, σύμφωνα με την θεμελιώδη αρχή της αναγκαιότητας, για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας, θα πρέπει τα δεδομένα να είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται για τον σκοπό που επιδιώκεται (άρθρο 1 β΄ ν. 2472/1997).5. Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις σχετικές ρυθμίσεις, το θρήσκευμα στα σχολεία καταχωρίζεται, μεταξύ άλλων, α) στους απολυτήριους τίτλους των μαθητών της στοιχειώδους και της μέσης εκπαίδευσης, και β) στο αρχείο που περιλαμβάνει τις δηλώσεις των γονέων και κηδεμόνων των μαθητών οι οποίοι, με βάση την προαναφερθείσα δήλωση, απαλλάσσονται από το μάθημα των θρησκευτικών. Ειδικότερα:α) Η αναγραφή του θρησκεύματος στους απολυτήριους τίτλους των μαθητών στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης προσβάλλει την αρχή της αναγκαιότητας. Διότι σκοπός της σχετικής επεξεργασίας είναι αποκλειστικά και μόνον η επίσημη βεβαίωση ότι ο κάτοχος του απολυτηρίου περάτωσε επιτυχώς τον αντίστοιχο εκπαιδευτικό κύκλο, επιτυγχάνοντας την σημειούμενη επίδοση (βαθμό) σε καθένα από τα μαθήματα του υποχρεωτικού προγράμματος διδασκαλίας. Ενόψει του σκοπού αυτού, η αναγραφή του θρησκεύματος του μαθητή σε ξεχωριστό πεδίο επί του τίτλου - αλλά και η καταχώρισή του στο αντίστοιχο αρχείο που τηρεί το σχολείο (αρχείο τίτλων) - υπερβαίνει τον σκοπό της επεξεργασίας και, ως εκ τούτου, δεν είναι νόμιμη. Γιατί το θρήσκευμα δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την επίδοση του μαθητή, ούτε με την διαγωγή του, που και αυτή βεβαιώνεται στον τίτλο. Πολύ περισσότερο που, στον τίτλο του απολυτηρίου σημειώνεται ο βαθμός που πήρε ο μαθητής στο μάθημα των θρησκευτικών (εάν το παρακολούθησε και εξετάσθηκε σε αυτό) και που, ο απολυτήριος τίτλος χρησιμοποιείται από τον κάτοχό του ως τυπικό προσόν για ποικίλες χρήσεις εκτός σχολείου (π.χ. για συμμετοχή σε εξετάσεις και διαγωνισμούς, και για εξεύρεση εργασίας). Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η αναγραφή του θρησκεύματος στο απολυτήριο - όπως άλλωστε και η μη συμπλήρωση του σχετικού πεδίου εάν υπάρχει - θα μπορούσε επιπλέον να εκθέσει τον κάτοχο του απολυτηρίου σε διακρίσεις με βάση τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, ενδεχόμενο το οποίο, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 13 του Συντάγματος, η έννομη τάξη καλείται πάση θυσία να αποτρέψει. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα ανωτέρω είναι ότι τόσο ως προαιρετική, όσο και πολύ περισσότερο ως υποχρεωτική, η αναγραφή του θρησκεύματος στους απολυτήριους τίτλους σπουδών δεν είναι νόμιμη, διότι αντιβαίνει προς την θεμελιώδη αρχή της αναγκαιότητας της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (άρθρο 4 § 1 β΄ ν. 2472/1997). Το σχετικό πεδίο (ένδειξη) θα πρέπει συνεπώς να διαγραφεί.β) Το αυτό συμβαίνει και με την υποχρεωτική δήλωση του θρησκεύματος που προβλέπεται ως αναγκαία προϋπόθεση για την απαλλαγή μαθητή από τα θρησκευτικά. Διότι τούτο, αφενός μεν θα αντέβαινε προς την αρνητική θρησκευτική ελευθερία τόσο των ενδιαφερόμενων μαθητών όσο και των γονέων και κηδεμόνων τους, αφετέρου θα προσέκρουσε προς το ειδικότερο δικαίωμα των γονέων «όπως εξασφαλίζωσι την μόρφωσιν και εκπαίδευσιν [των παιδιών τους], συμφώνως προς τας ιδίας αυτών θρησκευτικάς και φιλοσοφικάς πεποιθήσεις» (άρθρο 2 Πρώτου Πρωτοκόλλου ΕΣΔΑ). Πράγματι, όμως παγίως ερμηνεύεται από τα δικαιοδοτικά όργανα του Στρασβούργου, το δικαίωμα αυτό αναφέρεται και στις γενικότερες κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις τις οποίες, πέραν των αμιγώς θρησκευτικών, οι γονείς ενδεχομένως ακολουθούν και, βάσει των οποίων, επιθυμούν να διαπαιδαγωγήσουν τα παιδιά τους. Δεν είναι συνεπώς απαραίτητο να είναι άθεοι, ετερόδοξοι ή ετερόθρησκοι, για να ζητήσουν την απαλλαγή των παιδιών τους από το μάθημα των θρησκευτικών.Σημειώνεται εδώ:
1. Ότι με βάση την συλλογιστική αυτή η παρακολούθηση ή μη του μαθήματος των θρησκευτικών και η αναγραφή του σχετικού βαθμού στον τίτλο δεν υποδηλώνει απαραίτητα το θρήσκευμα του κατόχου, αφού και ο άθεος ή ο αλλόθρησκος που επιθυμεί, μπορεί να παρακολουθήσει το μάθημα των θρησκευτικών, αν δεν προβεί σε σχετική δήλωση και
2. Ότι η διοίκηση (ο υπεύθυνος επεξεργασίας διευθυντής του σχολείου) δικαιούται να ελέγχει τη σοβαρότητα των σχετικών δηλώσεων.
Για τους λόγους αυτούς
Σύμφωνα με τα άρθρα 19 §1 γ΄ και 21 § 1 ν. 2472/1997,
Η αρχή
Απευθύνει σύσταση, προειδοποιεί και καλεί τον υπεύθυνο επεξεργασίας του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, μέσα σε εύλογο χρόνο - και πάντως όχι περισσότερο απ' όσο είναι αναγκαίος για την τροποποίηση των σχετικών ρυθμίσεων και την προσαρμογή των σχετικών πρακτικών - να συμμορφωθεί προς το περιεχόμενο της παρούσας απόφασης και, ειδικότερα:
1. Να μεριμνήσει για την άμεση τροποποίηση των σχετικών ρυθμίσεων και να λάβει και κάθε άλλο αναγκαίο μέτρο προκειμένου να μην αναγράφεται, ούτε να επιτρέπεται η αναγραφή του θρησκεύματος στους απολυτήριους τίτλους σπουδών δημοτικής και μέσης εκπαίδευσης.
2. Να εκδώσει κάθε αναγκαία οδηγία προς τις οικείες εκπαιδευτικές αρχές και τους διευθυντές των σχολείων ώστε, εφεξής, από τους γονείς ή κηδεμόνες που επιθυμούν τα παιδιά τους να απαλλαγούν από το μάθημα των θρησκευτικών να μην ζητείται να δηλώνουν, αν είναι άθρησκοι, ετερόδοξοι, αλλά να ασκούν το δικαίωμά τους αυτό, κατ' επίκληση των πεποιθήσεών τους και χωρίς να προβαίνουν σε καμία περαιτέρω διευκρίνιση.
