Τερτυλλιανός: Τα Ονόματα του Πατρός & ο Υιός/Tertullian: The Names of the Father & the Son

CAP. 17. [1] Facilius existimaverunt patrem in filii nomine egisse quam filium in patris, dicente ipso domino, Ego veni in patris mei nomine; item ad ipsum patrem, Nomen tuum manifestavi hominibus; condicente etiam scriptura, Benedictus qui venit in nomine domini -utique filius in patris nomine. [2] et nomen patris Deus omnipotens, Altissimus, Dominus virtutum, Rex Israelis, Qui est. quatenus ita scripturae docent, haec dicimus et in filium compatisse, et in his filium venisse et in his semper egisse et sic ea in se hominibus manifestasse. [3] Omnia, inquit, patris mea sunt: cur non et nomina? cum ergo legis Deum omnipotentem et Altissimum et Deum virtutum et Regem Israelis et Qui est, vide ne per haec filius etiam demonstretur suo iure Deus qua sermo Dei omnipotentis quaque omnium accepit potestatem, Altissimus qua dextera dei exaltatus sicut Petrus in Actis contionatur, Dominus virtutum quia omnia subiecta sunt illi a patre, Rex Israelis quia illi proprie excidit sors gentis istius, item Qui est quoniam multi filii dicuntur et non sunt. [4] si autem volunt et Christi nomen patris esse, audient suo loco. interim hic mihi promptum sit responsum adversus id quod et de Apocalypsi Ioannis proferunt, Ego dominus qui est et qui fuit et venit, omnipotens, et sicubi alibi dei omnipotentis appellationem non putant etiam filio convenire: quasi qui venturus sit omnipotens, cum et filius omnipotentis tam omnipotens sit quam deus dei filius.

CHAP. 17. [1] They have found it easier to think that the Father has acted in the Son's name than the Son in the Father's though the Lord himself says, I am come in my Father's name: and again, to the Father himself [he says], I have manifested thy name to men: and the scripture also agrees, Blessed is he that cometh in the name of the Lord -evidently the Son in the name of the Father. [2] And the Father's name is God Almighty, the Most High, the Lord of hosts, the King of Israel, I am. In as much as the scriptures so teach, we say that these also have applied to the Son, and that in these the Son came, and in these always acted, and thus in himself manifested them to men. [3] All things that the Father hath, he says, are mine: and why not also the names? When therefore you read of God Almighty, and the Most High, and the God of hosts, and the King of Israel, and I am, beware  lest by these the Son also is shown to be of his own right God Almighty as, being the Word of God Almighty and as having received power over all; and the Most High as having been by the right hand of God exalted, as Peter preached in the Acts; and the Lord of Hosts because all things are subjected to him by the Father; and the King of Israel because to him especially, has fallen the lot of that nation; and also "I am" because there are many that are called sons and art not. [4] But if they will have it that Christ's name also is the Father's, they will hear [my answer] in its proper place. Meantime let this be my ready response against that which they allege from the Revelation of John, I am the Lord, who is and who was and is to come, the Almighty, and wherever else they think the designation "Almighty" not appropriate to the Son: as if he who is to come were not the Almighty, when the Son of the Almighty is no less almighty than the Son of God is God.

 

ΚΕΦ. 17. [1] Το βρήκαν ευκολότερο να σκεφτούν μάλλον ότι ο Πατέρας ενήργησε εξ ονόματος του Γιου παρά ότι ο Γιος εξ ονόματος του Πατέρα αν και αυτός ο Κύριος λέει: "Εγώ έχω έρθει εξ ονόματος του Πατέρα μου"· και πάλι, προς αυτόν τον Πατέρα [λέει]: "Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους"· και η Γραφή επίσης συμφωνεί: "Ευλογημένος αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου" -έτσι ακριβώς και ο Γιος στο όνομα του Πατέρα. [2] Και το όνομα του Πατέρα είναι Θεός Παντοκράτορας, ο Ύψιστος, ο Κύριος των δυνάμεων, ο Βασιλιάς του Ισραήλ, ο Ων. Καθόσον αυτό διδάσκουν οι Γραφές, εμείς λέμε ότι αυτά επίσης συμπίπτουν και με τον Γιο, και φέροντάς τα ήρθε ο Γιος, και με αυτά πάντοτε ενεργούσε και με αυτόν τον τρόπο τα φανέρωσε στους ανθρώπους. [3] "Όλα όσα έχει ο Πατέρας", λέει ο ίδιος, "είναι δικά μου"· και γιατί όχι και τα ονόματα; Συνεπώς, όταν διαβάζεις σχετικά με τον Θεό τον Παντοκράτορα, και τον Ύψιστο, και τον Θεό των δυνάμεων, και τον Βασιλιά του Ισραήλ, και τον Όντα, προόσεξε μήπως ο Γιος εξαιτίας αυτών αποδειχτεί θεός αυτοδικαίως ως λόγος του Θεού του Παντοκράτορα και εφόσον έχει αποδεχτεί κάθε εξουσία· και ύψιστος εφόσον "εξυψώθηκε στα δεξιά του Θεού", όπως κήρυξε ο Πέτρος στις Πράξεις· και κύριος των δυνάμεων επειδή όλα έχουν υποταχθεί σε αυτόν από τον Πατέρα· και βασιλιάς του Ισραήλ επειδή σε αυτόν συγκεκριμένα έπεσε ο κλήρος αυτού του έθνους· και επίσης "ων" επειδή υπάρχουν πολλοί που αποκαλούνται γιοι και δεν είναι. [4] Αλλά αν κατανοήσουν ότι το όνομα του Χριστού είναι επίσης και του Πατέρα, θα ακούσουν [ενν. την απάντησή μου] στην κατάλληλη θέση της. Εν τω μεταξύ αυτή ας είναι η προετοιμασμένη απόκρισή μου κατά εκείνων που ισχυρίζονται από την Αποκάλυψη του Ιωάννη: "Εγώ είμαι ο Κύριος, εκείνος που είναι και που ήταν και που έρχεται, ο Παντοκράτορας", και από οπουδήποτε αλλού όπου νομίζουν ότι ο χαρακτηρισμός "παντοκράτορας" δεν είναι αρμόζων για τον Γιο· σαν να μην ήταν εκείνος που έρχεται παντοκράτορας, καθώς ο Γιος του Παντοκράτορα δεν είναι λιγότερο παντοκράτορας απ' ό,τι ο Γιος του Θεού είναι θεός.

* Τερτυλλιανός, Κατά Πραξέα κεφ. 17.
Tertullian, Against Praxeas [Adversus Praxean] chap. 17.

Ο Τερτυλλιανός περί στρατιωτικής υπηρεσίας / Tertullian about military service

«1 Possit in isto capitulo etiam de militia definitum uideri, quae inter dignitatem et potestatem est. At nunc de isto quaeritur, an fidelis ad militiam conuerti possit et an militia ad fidem admitti, etiam caligata uel inferior quaeque, cui non sit necessitas immolationum uel capitalium iudiciorum. 2 Non conuenit sacramento diuino et humano, signo Christi et signo diaboli, castris lucis et castris tenebrarum;

Non potest una anima duobus deberi, deo et Caesari. Et uirgam portauit Moyses, fibulam et Aaron, cingitur loro et Iohannes, agmen agit et Iesus Naue, bellauit et populus, si placet ludere.

3 Quomodo autem bellabit, immo quomodo etiam in pace militabit sine gladio, quem dominus abstulit? Nam etsi adierant milites ad Iohannem et formam obseruationis acceperant, si etiam centurio crediderat, omnem postea militem dominus in Petro exarmando discinxit. Nullus habitus licitus est apud nos illicito actui adscriptus».

[«1 Πριν κλείσουμε την πραγματεία μας πρέπει να σκεφτούμε την στρατιωτική θητεία, που βρίσκεται μεταξύ αξιωμάτων και εξουσίας. Μας ρωτούν αν ένας πιστός μπορεί να καταταγεί στον στρατό, κι αν γίνονται δεκτοί στην πίστη οι στρατιωτικοί, ή οι απλοί στρατιώτες έστω, ή αυτοί στις κατώτερες βαθμίδες, που δεν υποχρεούνται να συμμετέχουν σε θυσίες, και εκτελέσεις ανθρώπων. 2 Και απαντούμε: Δεν υπάρχει ουδεμία συμφωνία ανάμεσα στον όρκο του Θεού και στον όρκο των ανθρώπων, τη σημαία του Χριστού και τη σημαία του διαβόλου, το στρατόπεδο του φωτός και το στρατόπεδο του σκότους.

Μια ψυχή δεν μπορεί να υπηρετεί δύο αφέντες—τον Θεό και τον Καίσαρα. Βέβαια, αν σας αρέσει να παίζετε με τις λέξεις, θα μου πείτε πως ο Μωυσής κρατούσε ράβδο, ο Ααρών φορούσε αγκράφα, ο Ιωάννης ο Βαπτιστής δερμάτινη ζώνη, ο Ιησούς του Ναυή διοικούσε στράτευμα και ο λαός του Θεού πολεμούσε.

3 Αλλά πώς ο Χριστιανός θα πολεμήσει, ή έστω, πώς θα υπηρετήσει εν καιρώ ειρήνης χωρίς μάχαιρα, την οποία του έχει αφαιρέσει ο Κύριος; Ο Ιωάννης είχε πει στους στρατιωτικούς που τον άκουγαν τι έπρεπε να κάνουν. Επίσης, είχε πιστέψει και ένας εκατόνταρχος. Όμως, όταν αργότερα ο Κύριος αφόπλισε τον Πέτρο, αφόπλισε κάθε στρατιώτη, γιατί δεν επιτρέπει να φοράμε κάτι που συνδέεται με βδελυκτές πράξεις».

* Τερτυλλιανός, Περί Ειδωλολατρίας [De Idolatria] 19:1-3,
Μετάφραση εκδ. Όρος, Μεταποστολικοί Πατέρες: Σεπτίμιος Τερτυλλιανός, τόμ. Α'
(Αγγλ. μετάφραση ANF)
Εικόνα: galdo trouchky, Roman soldiers

Quid ergo Athenis et Hierosolymis?(Ποια σχέση μπορεί να υπάρξει μεταξύ Αθηνών και Ιεροσολύμων;)

«Ο ελληνικός πολιτισμός με την τεράστια δημιουργική, εκφραστική και αφομοιωτική του δύναμη έστω και εάν κλόνισε προς στιγμήν το κατεστημένο των μεγάλων αυτοκρατοριών της Ανατολής, εντούτοις κατάφερε να συνυπάρξει μαζί τους, αφού τουλάχιστον στο επίπεδο της θρησκείας και της μεταφυσικής είχε μαζί τους ταυτόσημες πολυθεϊστικές απόψεις και δοξασίες. Μεταξύ του Ιουδαϊσμού, όμως, και του Ελληνισμού, δυο πολιτισμών που επιβίωσαν μέχρι σήμερα μέσα από τη δίνη του πανδαμάτορα χρόνου, υπήρχε εντελώς διαφορετική θεολογία, ανθρωπολογία, κοσμολογία και πολιτική ιδεολογία. Εν προκειμένω ισχύει μερικώς η ρήση του Τερτυλιανού: Ποια σχέση μπορεί να υπάρξει μεταξύ Αθηνών και Ιεροσολύμων - Quid ergo Athenis et Hierosolymis?

Ο Abram Leon Sachar περιγράφει τις διαφορές μεταξύ των δυο λαών με τον εξής παραστατικό τρόπο: "Ο Ιουδαίος ρωτούσε ‘τι πρέπει να κάνω;’, ενώ ο Έλληνας ρωτούσε ‘γιατί πρέπει να το κάνω;’ [..] η πρωταρχική ιδέα για τον Έλληνα ήταν να δει τα πράγματα όπως ήταν στην πραγματικότητα. η πρωταρχική ιδέα για τον Ιουδαίο ήταν η συμπεριφορά κι η υπακοή. Ο Ιουδαίος πίστευε στην ομορφιά της ιερότητας, ενώ ο Έλληνας στην ιερότητα της ομορφιάς". Και καταλήγει: "η εγκόσμια ζωή θα είχε εξιδανικευτεί αν είχε αναπτύξει ταυτόχρονα το διακαή πόθο για την κοινωνική δικαιοσύνη ενός Αμώς ή Ησαΐα και την καθαρά σοφία ενός Σωκράτη ή Πλάτωνα, τον ηθικό ενθουσιασμό ενός Ιερεμία και την καλλιτεχνική ευφυία ενός Πραξιτέλη. Δυστυχώς το καλύτερο στοιχείο του Ελληνικού πνεύματος δε συναντήθηκε με το καλύτερο στοιχείο του ιουδαϊκού πνεύματος"».

* Σωτήριος Δεσπότης,
Ορθοδοξία και Πολιτισμός [Ελληνικά, DOC],
δημοσιευμένο στον ιστοχώρο του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο Ιππόλυτος Ρώμης, το σχολιολόγιό του στον Δανιήλ και η πρώιμη χριστιανική εσχατολογία

«Αμφότεροι ο Ειρηναίος και ο Τερτυλλιανός εκφράζουν έναν αρκετά συγκεκριμένο χιλιασμό ο οποίος βρίσκεται σε συμφωνία με τον Ιππόλυτο. Αυτός ο πρώιμος χιλιασμός περιέχει τις προφητικές αντιλήψεις της πτώσης της Ρώμης, της έγερσης των δέκα αυτοκρατοριών, της επακόλουθης έγερσης του αντιχρίστου που κυριαρχεί στη γη για εφτά χρόνια, της εμφάνισης στη γη του Ενώχ και του Ηλία, του διωγμού της εκκλησίας από τον αντίχριστο, της παρουσίας του Χριστού από τον ουρανό για να καταστρέψει τον αντίχριστο και τους συμμάχους του, της ανάστασης και κρίσης της ανθρωπότητας, μιας κυριολεκτικής επίγειας χιλιετούς βασιλείας, και του διαχωρισμού των ανθρώπων στον ουρανό και στην κόλαση. Ο Ιππόλυτος διαφοροποιείται από τον Ειρηναίο και τον Τερτυλλιανό στο ότι είναι ο μόνος που προσδιορίζει και τις τέσσερις βασιλείες του Δανιήλ 2 και 7 ότι είναι η Βαβυλώνα, η Περσία, η Ελλάδα, και η Ρώμη. Ο Ειρηναίος αποφεύγει να τις κατονομάσει και ο Τερτυλλιανός προσδιορίζει ότι είναι η Ρώμη η τελευταία από αυτές τις βασιλείες. Ο Ειρηναίος, ο Τερτυλλιανός, και ο Ιππόλυτος όλοι τους δίνουν το γενικό περίγραμμα της ιστορίας με τους όρους μιας κοσμικής εβδομάδας της οποίας η κάθε μέρα αντιπροσωπεύει ιστορικές χρονικές περιόδους 1000 ετών».

Ένα ενδιαφέρον άρθρο με θέμα
«Patristic Commentaries on the Book of Daniel: Hippolytus of Rome»
[Πατερικά Σχολιολόγια (Υπομνήματα) στο Βιβλίο του Δανιήλ: Ο Ιππόλυτος Ρώμης]
αναρτήθηκε στον ιστότοπο synodos.net. Το άρθρο περιέχει υλικό που αφορά τη βιογραφία του Ιππόλυτου Ρώμης καθώς επίσης στοιχεία που αφορούν το σχολιολόγιό του στο βιβλίο του Δανιήλ.