Παύλου Δ. Βασιλειάδη, Η Καινή Διαθήκη στη Δημοτική: Η ευόδωση ενός μακραίωνου αγώνα (εκδόσεις Φυλάτος, 2025) /Pavlos D. Vasileiadis, The New Testament in Modern Greek: The culmination of a centuries-long struggle (Fylatos Publishing, 2025)

 

 

 

Παύλου Δ. Βασιλειάδη

Η Καινή Διαθήκη στη Δημοτική
Η ευόδωση ενός μακραίωνου αγώνα

Εκδόσεις Φυλάτος, 2025

Casiodoro de Reina (c.1520–1594): Following Sebastián Castellion in restoring the natural & common use of the name of God / Κασιοδόρο δε Ρέινα (π.1520–1594): Ακολούθησε τον Σεμπαστιάν Καστελιόν στην επαναφορά της κανονικής και καθημερινής χρήσης του ονόματος του Θεού

Casiodoro de Reina / 
Κασιοδόρο δε Ρέινα

  

 

Comments made by Casiodoro de Reina in the section “the name Jehova” in the Introduction of his Bible translation (1569):

It is certain that with  specific and grave purpose God revealed this name to the world and wanted his servants to  know it and invoke him by it: it is a reckless thing not to use it, and a reckless superstition  not to use it under the pretext of superstition. [...] 

Modern rabbis (not understanding the intent of the law) introduced to  the people the superstition that it was unlawful to pronounce the word or declare the sacred  name, ignoring the fact that (in addition to the intent of the law being clear in the case of  the blasphemer) after the institution of that law, Moses, Aaron, Joshua, Caleb, Deborah,  Gideon, Samuel, David and all the prophets and pious kings pronounced it, and finally that  it was most sweet in the mouth of all the people, who sang it in psalms and praises, as is  evident throughout the whole narrative of Sacred History.  

Thus from the superstition of modern rabbis arose this law, inspired by the Devil, which on  the pretext of reverence buried in oblivion amongst the people of God His holy name by  which he wished alone to be differentiated from all the other false gods. [...] 

Such evidently  were the Seventy Translators who first translated the Scriptures into Greek for King Ptolemy  of Egypt, who seem to have given force to this superstitious law and initially falsified the text  by consistently replacing Jehova with Lord, suppressing the sacred name completely on the  pretext of a superstitious truth harmful to the wellbeing of the people who were not  considered worthy to be told divine mysteries. Now consider if it is right for this superstition  to be perpetuated or whether it should cease, now God has given greater understanding; and  that Christian people know it and worship in Christ with the same name by which God  revealed Himself to the patriarchs, by which they knew Him and invoked Him; and by which  He promised by His prophets, that He would make Himself known people, so that they  would invoke Him by it. [...] 

We have no wish here to take issue with anyone over this matter; nor to force anyone to  pronounce this name; if the Jewish superstition seems preferable to the sacred freedom [in  this respect] of the prophets and holy men of the Old Testament, [the reader] may omit it  when he reads, or in its place say Lord, like the Jews do, by which he may concede to us that  in translating the word we have not failed in our duty. And finally, if there is no sin in writing  or printing the name in Hebrew letters, how much less will there be in writing it in other  languages or letters. [...] 

And since the same God declared his name to Moses using this  word, there is no room for any further comment.

Σχόλια του Κασιοδόρο δε Ρέινα στο τμήμα «το όνομα Ιεχωβά» στην Εισαγωγή της μετάφρασής του της Αγίας Γραφής (1569):

Είναι βέβαιο πως ο Θεός αποκάλυψε το όνομα αυτό  στον κόσμο για συγκεκριμένο και σοβαρότατο σκοπό, και ήθελε οι υπηρέτες του να το  γνωρίζουν και να Τον επικαλούνται με αυτό: η αποφυγή της χρήσης του είναι  απερίσκεπτη, όπως απερίσκεπτη είναι και η δεισιδαιμονία της αποφυγής της χρήσης του  με το πρόσχημα της δεισιδαιμονίας. [...] 

Οι μεταγενέστεροι ραβίνοι (μη αντιλαμβανόμενοι την πρόθεση  του νόμου) εισήγαγαν στον λαό τη δεισιδαιμονική αντίληψη πως ήταν αθέμιτο να  προφέρεται η λέξη ή να διακηρύττεται το ιερό όνομα, αγνοώντας το γεγονός ότι (εκτός  από την πρόθεση του νόμου, που είναι καταφανής στην περίπτωση του βλάσφημου)  μετά τη θέσπιση του Νόμου, ο Μωυσής, ο Ααρών, ο Ιησούς [του Ναυή], ο Χάλεβ, η  Δεββώρα, ο Γεδεών, ο Σαμουήλ, ο Δαβίδ και όλοι οι προφήτες και οι ευσεβείς βασιλείς  το πρόφεραν, και, εν τέλει, ότι αποτελούσε γλυκό λόγο στα στόματα όλου του λαού, που  το τραγουδούσαν σε ψαλμούς και αίνους, όπως είναι προφανές σε όλο το αφήγημα της  Ιερής Ιστορίας.

Επομένως, από τη δεισιδαιμονία των σύγχρονων ραβίνων προέκυψε αυτός ο κανόνας,  εμπνευσμένος από τον Διάβολο, ο οποίος, με το προκάλυμμα της ευσέβειας βύθισε στη  λήθη μεταξύ του λαού του Θεού το άγιό Του όνομα, με το οποίο ήθελε να ξεχωρίζει από  όλους τους άλλους ψευδείς θεούς. [...]

Τέτοιας λογής ήταν προφανώς οι Εβδομήντα Μεταφραστές που μετέφρασαν  πρώτοι τις Γραφές στην Ελληνική για τον βασιλιά Πτολεμαίο της Αιγύπτου, που φαίνεται  πως ενίσχυσαν τον δεισιδαιμονικό αυτό νόμο και παραποίησαν για πρώτη φορά το  κείμενο, αντικαθιστώντας συστηματικά το «Ιεχωβά» με το «Κύριος», αποκρύπτοντας  εντελώς το ιερό όνομα με το πρόσχημα μιας δεισιδαιμονικής αλήθειας, που είναι  επιβλαβής για την ευημερία του λαού, τα μέλη του οποίου δεν θεωρούνται άξια να  μάθουν θεία μυστήρια. Αναλογιστείτε κατά πόσον είναι σωστό να διαιωνιστεί αυτή η  δεισιδαιμονία ή πρέπει να πάψει, τώρα, που ο Θεός έχει παράσχει μεγαλύτερη  κατανόηση, και ο λαός των χριστιανών το γνωρίζει και αποδίδει λατρεία στον Χριστό με  το ίδιο όνομα με το οποίο ο Θεός αποκαλύφτηκε στους πατριάρχες, μέσω του οποίου τον  γνώριζαν και τον επικαλούνταν, και μέσω του οποίου υποσχέθηκε μέσω των προφητών  Του ότι θα έκανε τον εαυτό του γνωστό στον λαό του, ώστε να τον επικαλούνται με αυτό. [...] 

Δεν έχουμε πρόθεση να εμπλακούμε σε διαμάχη με κανέναν για αυτό το θέμα, ούτε να  εξαναγκάσουμε κάποιον να προφέρει το όνομα αυτό. Αν ο αναγνώστης προτιμά την  ιουδαϊκή δεισιδαιμονία από την ιερή ελευθερία των προφητών και των αγίων της  Παλαιάς Διαθήκης στο συγκεκριμένο θέμα, μπορεί όταν διαβάζει να το παραλείψει, ή  να πει στη θέση του «Κύριος», όπως κάνουν οι Ιουδαίοι, αναγνωρίζοντας έτσι πως δεν  έχουμε αποτύχει στο καθήκον μας να μεταφράσουμε σωστά τον όρο. Τέλος, αν δεν  περιλαμβάνεται κάποια αμαρτία στο γράψιμο ή την εκτύπωση του ονόματος με  εβραϊκούς χαρακτήρες, αυτό προφανώς ισχύει ακόμη περισσότερο για το γράψιμό του  σε άλλες γλώσσες ή με άλλους χαρακτήρες. [...] 

Και εφόσον ο ίδιος  ο Θεός διακήρυξε το όνομά Του στον Μωυσή χρησιμοποιώντας τον συγκεκριμένο όρο,  δεν υπάρχει λόγος για περαιτέρω σχόλια. 

 

* Pavlos D. Vasileiadis, 
“Preliminary translations in English and Greek  of the comments made by Casiodoro de Reina in the section ‘the name Jehova’  in the Introduction of his Bible translation in 1569,” 
Academia.edu 2018.

 

La Biblia, Qve Es, Los Sacros Libros 
Del Vieio Y Nvevo Testamento (1569)

 

 

Sebastián Castellion (1515-1563): The pioneer of restoring the natural & common use of the name of God /Σεμπαστιάν Καστελιόν (1515-1563): Ο πρωτοστάτης της επαναφοράς της κανονικής και καθημερινής χρήσης του ονόματος του Θεού

 

 

Sebastián Castellion / 
Σεμπαστιάν (Σεβαστιανός) Καστελιόν * 

 

Ceterum nomen יהוה [YHWH] Cabaliste veteres ita scribere soliti sunt, ut tres priores litere maiori figura, ultimum ה [He] mi nori scriberetur: ille quidem trium hypostaseon, hec vero hominis Christi indices. Preceptum erat, ne quis illud pronunciaret, quam pervenisset in domum suam : & propterea ab angelis tantum pronunciari posse afferebant, atque a beatis mentibus. Et Christianorum non pauci Iudaicam secuti superstitionem illud pronunciare non audebant. Primus seculo nostro hac superstitione mentes liberavit Sebastianus Castellio, qui in Bibliis suis Iove nomen passim usurpavit. Nam cum in domo nostra, que est Ecclesia, simus, libere etiam Dei nomen efferre possumus, cum nobis filium suum unigenitum in redemptionem dederit.

Moreover, the ancient Kabbalists were accustomed to write the name יהוה [YHWH] in such a way that the first three letters were written with a larger figure, and the last ה [he] with a smaller one: the former indeed being indicators of the three Hypostases, but the latter of the man Christ. It was a rule that no one should pronounce it until he had arrived in his own house; and for that reason, they asserted that it could be pronounced only by angels and by blessed spirits. And not a few Christians, following Jewish superstition, did not dare to pronounce it. Sebastian Castellio was the first in our age to free minds from this superstition, who in his Bibles used the name Jova [i.e., a form of Jehovah] throughout. For since we are in our house, which is the Church, we are able to utter the name of God freely, seeing that He has given us His only begotten Son for redemption.

Επιπλέον, οι αρχαίοι Καββαλιστές συνήθιζαν να γράφουν το όνομα יהוה [ΓΧΒΧ] με τέτοιο τρόπο, ώστε τα τρία πρώτα γράμματα να γράφονται με μεγαλύτερο σχήμα, ενώ το τελευταίο ה [χε] με μικρότερο: τα μεν πρώτα, βεβαίως, ως δείκτες των τριών υποστάσεων, το δε δεύτερο του ανθρώπου Χριστού. Υπήρχε η εντολή να μην το προφέρει κανείς παρά μόνο όταν είχε φτάσει στο σπίτι του· και γι' αυτό ισχυρίζονταν ότι μπορούσε να προφερθεί μόνο από αγγέλους και από ευλογημένες διάνοιες. Και ουκ ολίγοι Χριστιανοί, ακολουθώντας την ιουδαϊκή δεισιδαιμονία, δεν τολμούσαν να το προφέρουν. Πρώτος στην εποχή μας που απελευθέρωσε διανοητικά [ανθρώπους] από αυτή τη δεισιδαιμονία ήταν ο Σεμπαστιάν Καστελιόν, ο οποίος στις Βίβλους του χρησιμοποίησε παντού το όνομα Ιοβά [δηλ. μορφή του Ιεχωβά]. Διότι, εφόσον βρισκόμαστε στο σπίτι μας, που είναι Εκκλησία, μπορούμε ελεύθερα να προφέρουμε το όνομα του Θεού, καθότι μας έδωσε τον μονογενή Του Γιο για τη λύτρωση.

* Theodor Zwinger, 
Theatrvm Vitae Hvmanae. 13, Iustitiam religiosam, 
Basel 1571, 
p. 1921.

 

Στέφανος Κατσάρκας, 
Σεβαστιανός Καστελιόν: Μια μεγάλη ξεχασμένη μορφή 
της θρησκευτικής Μεταρρύθμισης 

 

Sample pages (Genesis & Exodus) 
from Castellion's Bible translation in Latin. /

Δείγματα σελίδων (Γένεση & Έξοδος) 
από τη μετάφραση της Αγίας Γραφής του Καστελιόν στα Λατινικά.

Biblia sacra ex Sebastiani Castellionis interpretatione, 
eiusque postrema recognitione (ed. 1556 & 1726).

Santes Pagnino
Michael Servetus
Casiodoro de Reina ***
Martin Luther

 

Το μάθημα της Ηθικής έφτασε και στην Ελλάδα! (τον Σεπτέμβριο του 2026)The Ethics lesson has arrived in Greece!(in September 2026)

 

 

 

Δημοτικό: 

 

 

 

Γυμνάσιο: 

 

 

 

Λύκειο: 

 

 

 

+ 

Transfering the Tetragrammaton in the Greek sacred Scriptures / Η μετάβαση του Τετραγράμματου στις ελληνικές ιερές Γραφές

 

 

 

 

Thomas E. Gaston, 
“Why does Hebrews 1:10–12 cite Psalm 102:25–27?,” 
Neotestamentica, vol. 58 (2024), nr. 2, p. 294.  

Ενώ αρχικά υπήρχε η άποψη ότι η αντικατάσταση του Τετραγράμματου με τον όρο κύριος αποτελούσε χαρακτηριστικό της μετάφρασης των Εβδομήκοντα, πιο πρόσφατη ακαδημαϊκή έρευνα υποδεικνύει ότι η Παλαιά Ελληνική περιείχε είτε μια ελληνική μορφή του Τετραγράμματου είτε τα τέσσερα εβραϊκά γράμματα. Αυτή η αντικατάσταση έγινε από Χριστιανούς γραφείς τον δεύτερο αιώνα (Vasileiadis και Gordon 2021· αν και βλέπε Rösel 2007 για την αντίθετη άποψη.) Είναι ακόμη πιθανό η Καινή Διαθήκη να χρησιμοποιούσε αρχικά το Τετραγράμματο, και το οποίο πιο μεταγενέστερα αντικαταστάθηκε με το κύριος καθώς άλλαξαν οι απόψεις για τη χρήση του θείου ονόματος, αν και δεν υπάρχουν σωζόμενα αντίγραφα με αυτό το χαρακτηριστικό (Howard 1977, 77· Vasileiadis και Gordon 2021, 106). Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι ο συγγραφέας [ενν. της Προς Εβραίους επιστολής] γνώριζε μόνο την μετάφραση των Εβδομήκοντα σε κάποια έκδοση που χρησιμοποιούσε το κύριος, αντί για το Τετραγράμματο, δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι είχε σύγχυση όσον αφορά σε ποιον αναφέρεται το κύριος στην Παλαιά Διαθήκη.

 

Reference to:

Pavlos D Vasileiadis & Nehemia Gordon,
“Transmission of the Tetragrammaton 
in Judeo-Greek and Christian Sources” 
(«Η Μεταβίβαση του Τετραγράμματου 
στις Ιουδαιο-Ελληνικές και Χριστιανικές Πηγές»), 
Flavia Buzzetta (ed.), Accademia Cahier, 
Nr. 12 (June 2021), pp. 85–126.

 

Which Bible translation is reading Terrence Howard in Johnny Cash's video clip "God's Gonna Cut You Down"? /Ποια μετάφραση της Αγίας Γραφής διαβάζει ο Τέρενς Χάουαρντ στο βίντεο κλιπ "God's Gonna Cut You Down" του Τζόνι Κας;

 

0:38

    
 Terrence Howard

 

"God's Gonna Cut You Down"

 

 NWT (1984 ed.)

Also, here. 

Did the World end in 1914? /Ήρθε το τέλος του Κόσμου το 1914;

 

 

A world mesmerized by Science and Progress mocked the mysticism of religious sects which had long predicted the world woud end in the year 1914; fifty years later the world isn't so sure that it didn't end in 1914.

Ο κόσμος σαγηνευμένος από την Επιστήμη και την Πρόοδο χλεύαζε τον μυστικισμό των θρησκευτικών αιρέσεων που επί μακρόν είχαν προβλέψει ότι ο κόσμος θα τελείωνε το έτος 1914· πενήντα χρόνια αργότερα, ο κόσμος δεν είναι και τόσο σίγουρος ότι δεν τελείωσε το 1914.

 

* Robert Maynard Hutchins & Mortimer Jerome Adler (eds.), 
The great ideas today, 
Encyclopædia Britannica, 1963,
 pp. 107, 108.

*

 

Review by Matthijs de Jong of Biver-Pettinger Fränz and Shuali Eran (eds.), Traduire la Bible—Hier et aujourd’hui / Translating the Bible—Past and present (Strasbourg: Association Presses Universitaires de Strasbourg, 2024)

 

 

 

Matthijs de Jong, 
“Review of Traduire la Bible—Hier et aujourd’hui 
/ Translating the Bible—Past and present”. 
The Bible Translator, 76(2) [2025], 298-307. 
https://doi.org/10.1177/20516770251345483 . 

 

An Overview of the New Testament Translations 
into Vernacular Greek during the Printing Era / 
Επισκόπηση των Μεταφράσεων της Καινής Διαθήκης 
σε Καθομιλούμενη Ελληνική την εποχή της Τυπογραφίας 

 

Pavlos D. Vasileiadis, “An Overview of the New Testament Translations into Vernacular Greek during the Printing Era,” chronicles New Testament translations into vernacular Greek from the sixteenth century to the present, discussing twenty-eight different translations and revisions and highlighting the tension between clerical approval, liturgical suitability, and comprehensibility. Maximos Rodios Kallipolitis (seventeenth century) made the first modern Greek New Testament under Cyril I Lucaris, Patriarch of Constantinople. Despite its success, it faced fierce clerical opposition. Later eighteenth-century translations sponsored by English and German missionary organizations met resistance from Greek clerics too. The 1844 “Vamvas” version gained wide circulation despite opposition. The translation issue remained controversial in the twentieth century, with the Church of Greece prohibiting unauthorized translations. A range of new translations was initiated, in both Katharevousa and Demotic Greek, but even today no Modern Greek Bible translation has full approval from the Greek Orthodox Church.

Ο Παύλος Δ. Βασιλειάδης, [στο κεφάλαιο] με τίτλο «Μια Επισκόπηση των Μεταφράσεων της Καινής Διαθήκης στην καθομιλουμένη Ελληνική κατά την Εποχή της Τυπογραφίας», καταγράφει τις μεταφράσεις της Καινής Διαθήκης στην καθομιλουμένη ελληνική γλώσσα από τον δέκατο έκτο αιώνα έως σήμερα, εξετάζοντας είκοσι οκτώ διαφορετικές μεταφράσεις και αναθεωρήσεις και επισημαίνοντας την ένταση μεταξύ της έγκρισης από τον κλήρο, της λειτουργικής καταλληλότητας και της κατανοησιμότητας. Ο Μάξιμος Ρόδιος Καλλιουπολίτης (δέκατος έβδομος αιώνας) συνέταξε την πρώτη νεοελληνική Καινή Διαθήκη υπό τον Κύριλλο Α΄ Λούκαρι, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Παρά την επιτυχία της, αντιμετώπισε σφοδρή εναντίωση από τον κλήρο. Αργότερα, οι μεταφράσεις του δέκατου όγδοου αιώνα που χρηματοδοτήθηκαν από αγγλικές και γερμανικές ιεραποστολικές οργανώσεις επίσης αντιμετώπισαν αντιδράσεις από Έλληνες κληρικούς. Η μετάφραση του Βάμβα του 1844 γνώρισε ευρεία κυκλοφορία παρά την εναντίωση. Το ζήτημα της μετάφρασης παρέμεινε αμφιλεγόμενο τον εικοστό αιώνα, με την Εκκλησία της Ελλάδος να απαγορεύει τις μη εξουσιοδοτημένες μεταφράσεις. Μια σειρά από νέες μεταφράσεις εμφανίστηκαν, τόσο στην Καθαρεύουσα όσο και στη Δημοτική, αλλά ακόμη και σήμερα καμία νεοελληνική μετάφραση της Βίβλου δεν έχει πλήρη έγκριση από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.

 

 

Bogdan G. Bucur: On the understanding of the Old Testament Christophanies and Theophanies by Eusebius and Marcellus /Περί της κατανόησης των χριστοφανειών και θεοφανειών της Παλαιάς Διαθήκηςαπό τον Ευσέβειο και τον Μαρκέλλο

 

*

 

 

 

* Bogdan G. Bucur,
“Christophanic exegesis in defense of the Nicene faith:
Patristic authors and scholars of Patristics”
[«Χριστοφανική ερμηνεία σε υπεράσπιση της νικαϊκής πίστης:
Πατερικοί συγγραφείς και πατρολόγοι»],
in: George E. Demacopoulos & Aristotle Papanikolaou (eds.),
Nicaea and the Future of Christianity,
Fordham University Press 2025, pp./σσ. 22, 24, 25, 36.

 

 

 

Luke 23:43 in Mss. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), dated to the 13th century /Το εδ. Λουκάς 23:43 στο χφ. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), χρονολογούμενο στον 13ο αιώνα

 

 

 

Italia Torino Biblioteca Nazionale Universitaria,
Mss. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), n.1770.

 

 

...καὶ εἶ
πεν αὐτῷ ὁ Ἰ[η]σ[οῦς]·   ἀμήν λέγω σοι σή
μερον·   μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.
ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἕκτη καὶ σκότος ἐγένε
το...