Titus Kennedy on the Land of the Shasu (Nomads) of Yhwh at Soleb / Η Γη των Νομάδων του Γχβχ στη Σόλεμπ

Titus Kennedy, “The Land of the š3sw (Nomads) of yhw3 at Soleb”
[Η Γη των š3sw (Νομάδων) του yhw3 (ΓΧΒΧ) στη Σόλεμπ],
Dotawo: A Journal of Nubian Studies, 6(1) 2019, pp. 175-192.
[PDF/English]

Yerushalayim / Ἱερουσαλὲμ

JERUSALEM advanced into production
with an unprecedented aerial shoot throughout Israel and the West Bank.
Scheduled for worldwide release in 2013,
the film will take audiences on a spectacular tour
of the Holy Land and the city
once believed to lie at the centre of the world.

Jerusalem | An Arcane/Cosmic Picture Film

Ante 2000 BCE Babylonian origin of "Yahweh": A Delitzsch's Babel-und-Bibel controversy product /Η προ του 2000 ΠΚΧ βαβυλωνιακή προέλευση του "Ιαχβέ": Παράγωγο της διαμάχης Babel-und-Bibel του Delitzsch

*
Friedrich Delitzsch,
Babel and Bible Three Lectures
on the Significance of Assyriological research for Religion,
The Open courtpublishing company, 1906,
pp./σσ. 150-153.
[English/Αγγλικά, PDF]

Πότε καταστράφηκε η αρχαία Ιερουσαλήμ; Μέρος 2ο /When was ancient Jerusalem destroyed? Part 2

[Εδώ το 1ο μέρος]

* Η Σκοπιά, 1 Νοεμβρίου 2011,
Β&ΦΕΣ, σσ. 22-28.

Πότε καταστράφηκε η αρχαία Ιερουσαλήμ; Μέρος 1ο /When was ancient Jerusalem destroyed? Part 1

[Εδώ το 2ο μέρος]

* Η Σκοπιά, 1 Οκτωβρίου 2011,
Β&ΦΕΣ, σσ. 26-31.

Spinoza on the Law given to Moses / Ο Σπινόζα περί του Νόμου που δόθηκε στον Μωυσή

Next I inquired, why the Hebrews were called God's chosen people, and discovering that it was only because God had chosen for them a certain strip of territory, where they might live peaceably and at ease, I learnt that the Law revealed by God to Moses was merely the law of the individual Hebrew state, therefore that it was binding on none but Hebrews, and not even on Hebrews after the downfall of their nation.

Κατόπιν εξέτασα το γιατί οι Εβραίοι αποκαλούνταν εκλεκτός λαός του Θεού και ανακαλύπτοντας ότι ήταν αποκλειστικά εξαιτίας του ότι ο Θεός είχε επιλέξει γι' αυτούς μια ορισμένη λωρίδα γης, όπου θα μπορούσαν να ζήσουν ειρηνικά και άνετα, έμαθα ότι ο Νόμος που αποκαλύφθηκε από τον Θεό στον Μωυσή ήταν απλώς ο νόμος του συγκεκριμένου εβραϊκού κράτους, και συνεπώς ότι δεν ήταν δεσμευτικός για κανέναν άλλον παρά μόνο για τους Εβραίους, και ούτε καν για τους Εβραίους μετά την κατάπτωση του έθνους τους.

* Baruch (Benedict ) de Spinoza / Μπαρούχ (Βενέδικτος) ντε Σπινόζα,

Tractatus theologico-politicus,

The Hague/Χάγη, 1665,

English translation by/αγγλική μετάφραση υπό R.H.M. Elwes

in/στο The Chief Works of Benedict de Spinoza,

London, George Bech, 1882,

vol./τ. 1, p./σ. 8.

[English/Αγγλικά, PDF]

Was the Name of God used in the early history of the human race? / Ήταν σε χρήση το Όνομα του Θεού κατά την αρχική περίοδο ύπαρξης της ανθρωπότητας;

Moses / Μωυσής

OT religion as the religion of Yahweh is an instituted religion. The declaration of the divine name by Moses did not imply only a “Yahwistic reformation of Canaanite animism.” It meant a new beginning of religious life which could not be explained in terms of any theory of development or assimilation. Both earlier and later tradition have much to tell us, of course, about a history of belief in Yahweh in the pre-Mosaic generations of the patriarchs. The migration of Abraham from Mesopotamia to Canaan was undertaken in obedience to Yahweh and entailed renunciation of the worship of other gods (Jos. 24:2 f.; Gn. 12:8; 35:2; Jdt. 5:5–7). Nevertheless, the core of these traditions, whose significance for salvation history is brought out in a particularly impressive way in Gn. 12:1 ff., may be pared down to the fact that religious movements played some part, though not perhaps a decisive part, in developments in the early history of the tribes of Israel which we cannot now unravel in detail. The distinctive feature of the J narrative, as compared with E and P, is that on the basis of a primitive revelation of God men already called on the name of Yahweh in the very earliest periods of human history (Gn. 4:26). But seeing that it would have been impossible to invent such precise statements as Hos. 12:9 (“I am Yahweh from the land of Egypt”; cf. also 13:4) or Ex. 6:3 (“But by my name Yahweh I was not known to them,” P), there can be no serious questioning of the historical value of the tradition that Moses was the founder of Yahweh religion. From the standpoint of the history of religion, the attempt to integrate the name Yahweh into the early history of the race as a summary term for the Creator and Lord of the world, and especially the scholarly observation in Gn. 4:26, are only a faint reflection of a fact which it is almost impossible to pin down, namely, that the name of God was already present and had some location in primitive history before Moses introduced it to the children of Israel.


Η θρησκεία της ΠΔ ως η θρησκεία του Ιαχβέ είναι μια θεσμοθετημένη θρησκεία. Η διακήρυξη του θεϊκού ονόματος από τον Μωυσή δεν συνεπαγόταν απλά μια "ιαχβιστική μεταρρύθμιση του χαναανιτικού ανιμισμού". Σήμαινε ένα νέο ξεκίνημα της θρησκευτικής ζωής η οποία δεν θα μπορούσε να εξηγηθεί με όρους κάποιας θεωρίας μετεξέλιξης ή αφομοίωσης. Αμφότερες η πρωιμότερη και η μεταγενέστερη παράδοση έχουν πολλά να μας πουν, φυσικά, σχετικά με την ιστορία της πίστης στον Ιαχβέ κατά τις προμωσαϊκές γενιές των πατριαρχών. Η μετοίκηση του Αβραάμ από τη Μεσοποταμία στην Χαναάν έγινε σε υπακοή του Ιαχβέ και συνεπαγόταν την απόρριψη της λατρείας άλλων θεών. (Ιησ. 24:2 κ.εξ.· Γε 12:8· 35:2· Κρ 5:5-7) Εντούτοις, ο πυρήνας αυτών των παραδόσεων, του οποίου η σημασία για την ιστορία της σωτηρίας φέρεται στο προσκήνιο με έναν ιδιαίτερα εντυπωσιακό τρόπο στο Γε 12:1 κ.εξ., μπορεί να περιοριστεί στο γεγονός ότι τα θρησκευτικά κινήματα έπαιξαν κάποιο ρόλο, αν και πιθανώς όχι κάποιον καθοριστικό ρόλο, στις μετεξελίξεις κατά την πρώιμη ιστορία των φυλών του Ισραήλ τις οποίες δεν μπορούμε πλέον να ξετυλίξουμε λεπτομερώς. Το διακριτικό χαρακτηριστικό της αφήγησης του J [Ιαχβιστής], συγκρινόμενη με εκείνες του E [Ελοχιμιστής] και του P [Ιερατικός κώδικας], είναι ότι με βάση μια αρχέγονη αποκάλυψη του Θεού οι άνθρωποι ήδη επικαλούνταν το όνομα του Ιαχβέ κατά τις αρχαιότερες περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας. (Γε 4:26) Αλλά παρατηρώντας ότι θα ήταν αδύνατο να συνταχθούν τόσο ακριβείς δηλώσεις όσο εκείνες του Ωσ 12:9 ("εγώ είμαι ο Ιαχβέ από τη γη της Αιγύπτου"· παράβ. επίσης 13:4) ή της Εξ 6:3 ("αλλά ως προς το όνομά μου Ιαχβέ δεν έκανα τον εαυτό μου γνωστό σε αυτούς", P), δεν μπορεί να τεθεί υπό σοβαρή αμφισβήτηση η ιστορική αξία της παράδοσης ότι ο Μωυσής ήταν ο ιδρυτής της θρησκείας του Ιαχβέ. Από την οπτική της ιστορίας της θρησκείας, η απόπειρα ενσωμάτωσης του ονόματος του Ιαχβέ στην πρώιμη ιστορία της ανθρωπότητας ως περιεκτικός όρος για το Δημιουργό και Κύριο του κόσμου, και πιο συγκεκριμένα η εξειδικευμένη δήλωση του Γε 4:26, δεν αποτελούν παρά μια αμιδρή αντανάκλαση ενός γεγονότος το οποίο είναι ουσιαστικά αδύνατο να προσδιοριστεί επακριβώς, δηλαδή ότι το όνομα του Θεού ήταν ήδη παρόν και ότι είχε κάποια θέση στην αρχαία ιστορία πριν να το συστήσει ο Μωυσής στα τέκνα του Ισραήλ.



* Geoffrey William Bromiley,
Theological dictionary of the New Testament,

Wm. B. Eerdmans Publishing, 1985,

p./σ. 489.

Gustaf Dalman: God as father of Israel /Ο Θεός ως πατέρας του Ισραήλ

That God is the father of Israel is attested for the first time, Ex. 4:22, in the words: "Israel is my son, my firstborn." But while Israel here receives merely the first rank among the peoples, who all are sons of God, other passages refer to the Israelites as sons of God, in the idea that this can be predicated of them alone: Deut. 32:5, Isa. 1:4; 30:9, Hos. 2:1, Deut. 14:1, Jer. 3:14; 31:20, Isa. 43:6; 45:11, Mal. 2:10. Correspondingly, God is called "father" of the Israelites: Deut. 32:6, Jer. 3:4, 19; 31:8, Isa. 63:16; 64:7, Mal. 1:6, 1 Chron. 29:10. The significance of this relation lay chiefly in the solicitude which the Israelites might expect on the part of God, and in the obedience which they were bound to yield to Him. The assumption is that the Israelites are the servants of God, and members of His family; God on His part recognises the rights and obligations of the head of a household in relation to the members of the house. In Jeremiah (cf. 3:4 with 2:27), the Second Isaiah (43:6; 64:7), and in Malachi (2:10), it is also affirmed that the "father" is the originator of the existence of the son, and hence God as the creator of Israel is his father.

The son of Sirach has obviously maintained the exceptional position of his people, whom God has likened to a first born son, 36:17. At the same time he makes an application of the idea of the fatherhood to the position of the individual Israelite. The individual is a being who has been called into existence by God, 23:1, 4. In this passage κύριε πάτερ καὶ δέσποτα (v. 4 θεὲ) ζωῆς μου is to be retraced to חיי יהוה אבי  ואל, which I cannot, like Cremer, detect any influence of heathen views. The same applies to Sir. 51:10. In κύριον πατέρα κυρίου μου we have only to replace κυρίου by κύριον. The original may have had: יהוה אבי ואדני, "Jehovah my Father and my Lord." The Book of Wisdom insists strongly on the idea that the righteous man has God for his father, not only by calling God, 2:16, "the father of the pious," but also by its predilection for παῖς κυρίου (see, e.g., 2:13) and υἱὸς θεοῦ (2:18) as designations of the righteous man. God is addressed as πάτερ, 14:3. This application to the individual does not prevent the author from also calling the nation Israel the "son of God" (θεοῦ υἱὸς, 18:13). According to 3 Macc. 5:7, God is for Israel a "father."

Το ότι ο Θεός είναι ο πατέρας του Ισραήλ επιβεβαιώνεται για πρώτη φορά στο Εξ. 4:22 με τα λόγια: «Ο Ισραήλ είναι ο γιος μου, ο πρωτότοκός μου». Αλλά ενώ δίνεται εδώ στον Ισραήλ η πρώτη θέση μεταξύ των λαών, που είναι όλοι γιοι του Θεού, άλλα αποσπάσματα αναφέρονται στους Ισραηλίτες ως γιους του Θεού, με την ιδέα ότι μπορούν να προσδιορίζονται έτσι αυτοί και μόνο: Δευτ. 32:5· Ησ. 1:4· 30:9· Ωσ. 2:1· Δευτ. 14:1· Ιερ. 3:14· 31:20· Ησα. 43:6· 45:11· Μαλ. 2:10. Αντίστοιχα, ο Θεός αποκαλείται «πατέρας» των Ισραηλιτών: Δευτ. 32:6· Ιερ. 3:4, 19· 31:8· Ησ. 63:16· 64:7· Μαλ. 1:6· 1 Χρον. 29:10. Η σπουδαιότητα αυτής της σχέσης έγκειτο κυρίως στην φροντίδα που θα ανέμεναν οι Ισραηλίτες εκ μέρους του Θεού και στην υπακοή για την οποία είχαν δεσμευτεί ότι θα Του αποδίδουν. Υποτίθεται ότι οι Ισραηλίτες είναι οι υπηρέτες του Θεού και μέλη της οικογένειάς Του· ο Θεός από μέρους Του αναγνωρίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της κεφαλής ενός σπιτικού σε σχέση με τα μέλη του σπιτιού. Στον Ιερεμία (παραβ. 3:4 με 2:27), τον Δευτεροησαΐα (43:6· 64:7) και τον Μαλαχία (2:10), επιβεβαιώνεται επίσης ότι από τον «πατέρα» προέρχεται η ύπαρξη του γιου, και συνεπώς ο Θεός ως ο δημιουργός του Ισραήλ είναι ο πατέρας του.

Ο γιος του Σειράχ είναι φανερό πως διατήρησε την ξεχωριστή θέση του λαού του, τον οποίο ο Θεός παρομοίασε με πρωτότοκο γιο, στο 36:17 [11, ΜΠΚ]. Ταυτόχρονα εφάρμοσε την ιδέα της πατρότητας στη θέση που κατέχει ο Ισραηλίτης ως άτομο. Το άτομο είναι ον που το έφερε σε ύπαρξη ο Θεός, στα 23:1, 4. Σε αυτό το κείμενο η φράση «κύριε πάτερ καὶ δέσποτα (εδ. 4 «θεὲ») ζωῆς μου» ανάγεται στη φράση חיי יהוה אבי  ואל, στην οποία δεν μπορώ, όπως και ο Κρέμερ, να εντοπίσω κάποια επίδραση από ειδωλολατρικές αντιλήψεις. Το ίδιο ισχύει για το Σειρ. 51:10. Στη φράση «κύριον πατέρα κυρίου μου» αρκεί να αντικαταστήσουμε το «κυρίου» με το «κύριον». Το πρωτότυπο μπορεί να ήταν το εξής: יהוה אבי ואדני, «Ιεχωβά ο Πατέρας μου και ο Κύριός μου». Η Σοφία Σολομώντος εμμένει ισχυρά στην ιδέα ότι ο δίκαιος άνθρωπος έχει τον Θεό για πατέρα του, όχι μόνο αποκαλώντας τον Θεό, στο 2:16, "πατέρα των δικαίων" αλλά επίσης προτιμώντας τις φράσεις «παῖς κυρίου» (βλέπε, πχ, το 2:13) και «υἱὸς θεοῦ» (2:18) ως προσδιορισμούς του δίκαιου ανθρώπου. Ο Θεός αποκαλείται «πάτερ», στο 14:3. Αυτή η εφαρμογή στο άτομο δεν αποτρέπει τον συγγραφέα από το να αποκαλέσει το έθνος Ισραήλ «γιο του Θεού» («θεοῦ υἱὸς», στο 18:13). Σύμφωνα με το 3 Μακκ. 5:7, ο Θεός είναι για τον Ισραήλ "πατέρας".

* Gustaf Dalman,
The words of Jesus considered in the light of post-Biblical Jewish writings and the Aramaic language  *
[Τα λόγια του Ιησού εξεταζόμενα στο φως των μεταβιβλικών Ιουδαϊκών συγγραμμάτων και της Αραμαϊκής γλώσσας],
T. & T. Clark, 1902,
pp./σσ. 184, 185.
[English/Αγγλικά, PDF]

National Geographic:David & Solomon, Kings of Controversy /Δαβίδ & Σολομών, Αμφιλεγόμενοι Βασιλιάδες

Click to enlarge / Κλικ για μεγέθυνση

"Was the Kingdom of David and Solomon
a glorious empire--or just a little cow town?
It depends on which Archaeologist you ask."

«Ήταν το Βασίλειο του Δαβίδ και του Σολομώντα
μια ένδοξη αυτοκρατορία--ή απλώς μια μικρή πόλη κτηνοτρόφων;
Εξαρτάται ποιον Αρχαιολόγο θα ρωτήσεις.»

* National Geographic,
December/Δεκέμβριος 2010,
«Kings of Controversy»,
"Bible Quest".

Barreau & Bigot: Jews & their God / Οι Εβραίοι & ο Θεός τους

«Αναφορές στην ύπαρξη ενός μοναδικού θεού είχαν ήδη γίνει αρκετές φορές στο παρελθόν, κυρίως από τον Αιγύπτιο Φαραώ Ακενατών (1374-1354 π.Χ.), η ιδέα αυτή όμως δεν είχε συνέχεια.

Οι Εβραίοι κατόρθωσαν να επιβάλουν τον μοναδικό Θεό και, διακηρύσσοντας ότι τα άστρα ή η θάλασσα δεν αποτελούσαν θεότητες, να εγκαταλείψουν τα είδωλα.

Η κίνηση αυτή θα είχε σημαντικές ιδεολογικές επιπτώσεις.

Η φύση χάνει τη θεϊκή της υπόσταση, αποτελεί δημιούργημα, και ο άνθρωπος καλείται να τη δαμάσει. Αυτά είναι και τα πρώτα λόγια της Βίβλου, στο βιβλίο της Γενέσεως.

Ο χρόνος δεν είναι πια κυκλικός. Η ιστορία αποκτά νόημα –τη σωτηρία. Ο κόσμος που δημιουργήθηκε δεν έχει περατωθεί, τελικά όμως θα ολοκληρωθεί. Αυτή είναι η θεωρία του λεγόμενου μεσσιανισμού, του οποίου οι συνέπειες έμελλε να έχουν τεράστια σημασία.

Το μέλλον μπορεί να είναι καλύτερο από το παρελθόν. Ο χρόνος έπαψε να αποτελεί ρόδα, είναι ένα βέλος που κάπου πηγαίνει. Η αλλαγή δεν αποτελεί πια ανάθεμα, αλλά αντιθέτως οι προφήτες (εκείνοι που μιλάνε στο όνομα του Θεού) εύχονται να πραγματοποιηθεί. Έτσι πρωτοεμφανίζεται στην ιστορία των ανθρώπων η έννοια της προόδου.

Ο ιουδαϊσμός επέβαλε και την ιδέα του ατόμου: εφόσον ο Θεός είναι «κάποιος», τότε και ο άνθρωπος είναι «κάποιος». Το άτομο δεν είναι πια καταφρονητέο, η αδικία δεν είναι πια ανεκτή. Επιπλέον, ο Θεός των Εβραίων, ο Ιεχωβά, είναι ένας καλός Θεός, δεν είναι αλλοπρόσαλλος όπως οι ειδωλολατρικοί θεοί. Αγαπά τον λαό του καθώς και όλα τα όντα, όπως ο εραστής την ερωμένη του».

* Ζαν-Κλωντ Μπαρρώ & Γκιγιώμ Μπιγκό
[Jean-Claude Barreau & Guillaume Bigot],
Η ιστορία του κόσμου Από τους προϊστορικούς χρόνους ώς τη σημερινή εποχή
[Toute l’histoire du monde De la Préhistoire à nos jours],
(μετάφρ. Μαρία Μάνδακα, επιμέλεια σειράς Ν. Ε. Καραπιδάκης)
Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009, σσ. 41, 42.

Η εκπαίδευση των γραφέων στον Ισραήλ της Εποχής του Σιδήρου /The scribal education in Iron Age Israel

«There has been substantial discussion about the presence of “schools” in Iron Age Israel (that is, Israel and Judah), with some scholars affirming that there were schools and some positing that there is no cogent evidence for them. Within this article, the Iron Age Old Hebrew epigraphic evidence is analyzed. Based on the nature of the palaeographic evidence, the orthographic evidence, and the use of hieratic numerals, it is here argued that formal, standardized scribal education was a component of ancient Israelite society during Iron II».

[«Έχουν γίνει σημαντικές μελέτες σχετικά με την παρουσία "σχολών" στον Ισραήλ (δηλαδή, του Ισραήλ και του Ιούδα) της Εποχής του Σιδήρου, με κάποιους μελετητές να επιβεβαιώνουν ότι υπήρχαν σχολές και κάποιους να παίρνουν θέση ότι δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις για αυτές. Στο άρθρο αυτό αναλύονται οι επιγραφικές αποδείξεις της Εβραϊκής της Εποχής του Σιδήρου. Με βάση τη φύση των παλαιογραφικών αποδείξεων, τις ορθογραφικές αποδείξεις, και τη χρήση ιερατικών αριθμητικών, υποστηρίζεται εδώ ότι η επίσημη, πρωτυποποιημένη εκπαίδευση των γραφέων αποτελούσε μέρος της αρχαίας Ισραηλιτικής κοινωνίας [της εποχής] του Σιδήρου ΙΙ»]

* Christopher A. Rollston,
«Scribal Education in Ancient Israel: The Old Hebrew Epigraphic Evidence»,
[Η Εκπαίδευση των Γραφέων στον Αρχαίο Ισραήλ: Οι Αποδείξεις της Παλαιοεβραϊκής Επιγραφικής],
Bulletin of the American Schools of Oriental Research (BASOR) 344 (2006), σσ. 47-74. [pdf]

Η έξοδος από την Αίγυπτοχρονολογείται πλέον στον 15οαντί του 13ου αι. Π.Κ.Χ.

«With new discoveries and additional analysis, the arguments for a 13th century exodus-conquest have steadily eroded since the death of its founder and main proponent William F. Albright in 1971. Although Kenneth A. Kitchen has made a determined effort to keep the theory alive, there is no valid evidence, biblical or extra-biblical, to sustain it. Biblical data clearly place the exodus-conquest in the 15th century bc, and extra-biblical evidence strongly supports this dating».

[«Με τις νέες ανακαλύψεις και την πρόσθετη ανάλυση, τα επιχειρήματα υπέρ της χρονολόγησης στον 13ο αιώνα της εξόδου-κατάκτησης [ενν. της Υποσχεμένης Γης/Γης Χαναάν] έχουν πλέον σταθερά αποσαθρωθεί μετά το θάνατο του θεμελιωτή και κύριου υπέρμαχού της William F. Albright το 1971. Αν και ο Kenneth A. Kitchen κατέβαλε σημαντική προσπάθεια για να διατηρήσει ζωντανή τη θεωρία, δεν υπάρχει καμία έγκυρη απόδειξη, βιβλική ή εξωβιβλική, που να την υποστηρίζει. Τα βιβλικά δεδομένα τοποθετούν ξεκάθαρα την έξοδο-κατάκτηση στον 15ο αιώνα π.Χ., και οι εξωβιβλικές αποδείξεις παρέχουν ισχυρή υποστήριξη σε αυτή τη χρονολόγηση».]

* Bryan G. Wood,
«The rise and fall of the 13th-century Exodus-Conquest theory»,
[Η άνοδος και η πτώση της θεωρίας για τη χρονολόγηση της Εξόδου-Κατάκτησης στον 13ο αιώνα]
Journal of the Evangelical Theological Society (JETS) 48/3 (Σεπτεμβρίου 2005) σσ. 475–489. [pdf]