.

Showing posts with label ΗΘΙΚΗ. Show all posts
Showing posts with label ΗΘΙΚΗ. Show all posts

Wednesday, July 10, 2013

Η συνείδηση
κατά τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο /

The conscience
according to John Chrysostom






Ἐξ ἀρχῆς πλάττων ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, νόμον αὐτῷ φυσικὸν ἐγκατέθηκε. Καὶ τί ποτέ ἐστιν νόμος φυσικός; Τὸ συνειδὸς ἡμῖν διήρθρωσε, καὶ αὐτοδίδακτον ἐποίησε τὴν γνῶσιν τῶν καλῶν καὶ τῶν οὐ τοιούτων· οὐ γὰρ δεόμεθα μαθεῖν ὅτι κακὸν ἡ πορνεία, καὶ καλὸν ἡ σωφροσύνη, ἀλλ' ἴσμεν ἐξ ἀρχῆς τοῦτο.

It is, that when God formed man, he implanted within him from the beginning a natural law. And what then was this natural law? He gave utterance to conscience within us; and made the knowledge of good things, and of those which are the contrary, to be self-taught. For we have no need to learn that fornication is an evil thing, and that chastity is a good thing, but we know this from the first.


* Ιωάννης ο Χρυσόστομος / John Chrysostom,
Εις τους ανδριάντας / Ad populum Antiochenum 12:3 [9]
[MPG 49:131, Engl. transl. E. Budge]


Wednesday, July 3, 2013

Is it suicide
the refusion of blood transfusion
for religious reasons? /

Είναι αυτοκτονία
η άρνηση μετάγγισης αίματος
για θρησκευτικούς λόγους;







It is true, of course, that common sense usually has it that a suicide requires active performance, meaning that only if someone kills himself should the act be deemed a suicide. But there are several cases where people actually do not kill themselves but still die by suicide. Someone who attacks a policemen with the intent to be shot, or who skies in a dangerous area to be buried under an avalanche, does not kill himself but performs a suicide. On the other hand, not every case of death that is due to the rejection of medical treatment is therefore a case of suicide by omission. There needs to be a desire to die. For instance, if a Jehovah's Witness refuses a required blood transfusion, he does not act on the basis of a desire to die, but out of respect for God's commands. Hence, for a suicide it is not the means of death that are important, but whether there is a desire to die and an alternative option that does not (directly) lead to death.

Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι η κοινή γνώμη συνήθως θεωρεί ότι η αυτοκτονία απαιτεί ενεργή διάπραξη, που σημαίνει ότι μόνο αν κάποιος σκοτώσει εαυτόν θα πρέπει η πράξη να λογιστεί ως αυτοκτονία. Αλλά υπάρχουν διάφορες περιπτώσεις στις οποίες οι άνθρωποι δεν σκοτώνουν εαυτούς πραγματικά αλλά και πάλι πεθαίνουν αυτοκτονώντας. Κάποιος που επιτίθεται σε αστυνομικό με την πρόθεση να τον πυροβολήσουν ή κάποιος που κάνει σκι σε επικίνδυνη περιοχή με κίνδυνο να θαφτεί κάτω από μια χιονοστιβάδα, δεν σκοτώνει εαυτόν αλλά διαπράττει αυτοκτονία. Από την άλλη μεριά, δεν είναι κάθε περίπτωση θανάτου εξαιτίας άρνησης ιατρικής περίθαλψης κατά συνέπεια περίπτωση αυτοκτονίας από αμέλεια. Πρέπει να υφίσταται επιθυμία να πεθάνει. Για παράδειγμα, αν ένας Μάρτυρας του Ιεχωβά αρνείται μια απαιτούμενη μετάγγιση αίματος, δεν ενεργεί βάσει επιθυμίας να πεθάνει αλλά από σεβασμό για τις εντολές του Θεού. Συνεπώς, σε μια αυτοκτονία δεν είναι ο τρόπος θανάτου το σημαντικό αλλά το κατά πόσον υπάρχει επιθυμία να πεθάνει και η εναλλακτική επιλογή που δεν οδηγεί (άμεσα) στο θάνατο.

* Thomas Schramme,
"Rational suicide, assisted suicide, and indirect legal paternalism"
[Ορθολογική αυτοκτονία, υποβοηθούμενη αυτοκτονία και έμμεσος νομικός πατερναλισμός],
International Journal of Law and Psychiatry,
Elsevier Ltd.,
Available online 29 June 2013.


#



Tuesday, November 13, 2012

Η τιμωρία των σεξουαλικών παραπτωμάτων
στις τοιχογραφίες ναών του ελληνικού χώρου /

The punishment of sexual offences
at the wall icons at churches across Greece







Να τις καβαλά ο δαίμονας

Η τιμωρία των σεξουαλικών παραπτωμάτων
στις τοιχογραφίες εκκλησιών του ελληνικού χώρου
Να τις καβαλά ο δαίμονας

«υ πόρνησες γινέκες».
Τοιχογραφία του 1779 στην εκκλησία Αγία Παρασκευή
της Καλομοίρας Τρικάλων




Με τις παραστάσεις των αμαρτωλών στην Κόλαση «το γυμνό σώμα διεισδύει στους νάρθηκες των εκκλησιών» λέει ο ζωγράφος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Στέφανος Τσιόδουλος στη σύντομη αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη του Τιμωρία, η σκοτεινή πλευρά της σεξουαλικότητας. Και όχι απλώς διεισδύει, αλλά αποδίδεται με ωμή αναπαραστατική γλώσσα. Στην Κόλαση τιμωρούνται τα μέλη του αμαρτωλού με τα οποία διέπραξε τα αμαρτήματά του. Και ενώ δεν αναπαριστώνται παρά σπανίως τα ανδρικά γεννητικά όργανα, δεν συμβαίνει το ίδιο με τα γυναικεία, τα οποία παραδίδονται «στη λαγνεία» των ανδρών θεατών.

Το θέμα που πραγματεύεται ο συγγραφέας παρέμενε ως τώρα αντικείμενο ενδιαφέροντος σχεδόν αποκλειστικά για τους ειδικούς επιστήμονες: πώς οι παραστάσεις της Κόλασης, όπως τις βλέπουμε σε πολλές εκκλησίες της Κύπρου, της Κρήτης, της Ηπείρου και άλλων περιοχών της ηπειρωτικής Ελλάδας από τον 13ο ως τον 19ο αιώνα, μας βοηθούν να κατανοήσουμε τα ήθη, τη μορφή της κοινωνίας και τις αντιλήψεις που επικρατούσαν για τη μετά θάνατον ζωή. Ακόμη, το πώς η εικαστική πραγμάτευση λειτούργησε ως πρόσχημα ώστε οι ζωγράφοι να μιλήσουν για τα σεξουαλικά ήθη και τις αντίστοιχες φαντασιώσεις.

Το βιβλίο περιλαμβάνει πλήθος φωτογραφιών από τοιχογραφίες των εκκλησιών που επισκέφθηκε και μελέτησε ο συγγραφέας, οι οποίες καλύπτουν πέντε αιώνες, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της μελέτης του, όχι μόνο γιατί είναι το υλικό της έρευνας αλλά και επειδή λειτουργούν ως αδιαμφισβήτητες αποδείξεις των επιχειρημάτων του. Αυτή η διπλή, ας πούμε, ανάγνωση καθιστά το βιβλίο γοητευτικό και ως αναγνωστική και ως εικαστική εμπειρία.

Από τη θέση των ανδρικών και γυναικείων σωμάτων στις τοιχογραφίες ο Τσιόδουλος εξάγει ενδιαφέροντα συμπεράσματα για την κοινωνική θέση των δύο φύλων. Τα ζευγάρια που κοιμούνται τη βραδιά της Αναστάσεως λ.χ. ή τις Κυριακές (αντί να πάνε στην εκκλησία) ζωγραφίζονται κατά κανόνα «από ψηλά» ώστε να εκτίθενται πλήρως τα σώματά τους. Ο άνδρας βρίσκεται κατά κανόνα ψηλότερα από τη γυναίκα, αλλά και όταν αυτό δεν συμβαίνει η στάση του σώματός του δείχνει την υπεροχή του. Οσοι «κοιμούνται» (δηλαδή κάνουν έρωτα) παραμελώντας τα θρησκευτικά τους καθήκοντα καταδικάζονται και αυτοί στο πυρ το εξώτερον. Στην προκειμένη περίπτωση τιμωρείται ο έρωτας αυτός καθαυτόν - και ας είναι νόμιμος.

Σε πολλές παραστάσεις αντί για τη λέξη «πόρνη» χρησιμοποιείται η λέξη «πουτάνα». Οι ζωγράφοι καταφεύγουν στο λαϊκό ιδίωμα - άλλωστε οι σχετικές επιγραφές των τοιχογραφιών είναι όλες τους ανορθόγραφες, που σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε με ζωγράφους οι οποίοι δεν είναι λόγιοι.

Οι γυναίκες που «κλέπτουν» (από τα περιβόλια) τα «κολοκήθηα» και τα «λάχανα» και τα «πράσα» τιμωρούνται στην Κόλαση να τις καβαλά ένας δαίμονας. Ετσι, ο ζωγράφος, με την πρόφαση της τιμωρίας, μπορεί ελεύθερα να αναπαραστήσει γυμνό το γυναικείο σώμα. Οι γυναίκες «που βυζαίνουν τουρκόπαιδα», ή «χαλούν την προξενεία», ή είναι «μαγίστρες» καταλήγουν και εκείνες στην Κόλαση, όπως και «οι πόρνοι», «οι πόρνισες» και οι «αρσενοικοίτες».

Στην Κόλαση όμως βασανίζονται όχι μόνον όσοι και όσες διαπράττουν «ηθικά» παραπτώματα, αλλά και κοινωνικά: οι ζωοκλέφτες (αν και αυτοί είναι οι λιγότεροι), οι μπακάληδες, οι ράφτες και κυρίως οι μυλωνάδες, οι «κρασοπούλοι» (όποιοι πωλούν κρασί) και οι παραυλακιστές (αυτοί που οργώνοντας το χωράφι τους μπαίνουν και στο χωράφι του διπλανού κλέβοντας έτσι μέρος από τη γη του).

Σκληρές τιμωρίες τους περιμένουν, όπως ο μυλωνάς να κουβαλά κρεμασμένη από τον λαιμό τη μυλόπετρά του και ο κρασοπούλος ένα βαρέλι κρασί, ενώ τους καβαλούν δαίμονες. Υπάρχουν όμως και χειρότερα: το σούβλισμα και το ψήσιμο. Ας σημειωθεί ότι το σούβλισμα ήταν διαδεδομένη μορφή βασανισμού και θανάτωσης την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Συχνά οι δαίμονες που καβαλούν τους αμαρτωλούς καπνίζουν καπνοσύριγγα (τσιμπούκι). Αυτό αποδεικνύει φυσικά ότι το κάπνισμα ήταν μια συνήθεια που δεν αποδεχόταν η Εκκλησία. Για παράδειγμα, σε μια τοιχογραφία του 1739, στο Παρεκκλήσιο του Κοιμητηρίου της Μονής Γρηγορίου στο Αγιον Ορος, διαβάζουμε την επιγραφή «όπηος καλόγερος πήνη καπνό τον ηπηρετούν η διαβολή». Για αυτό άλλωστε ακόμα και σήμερα οι αγιορείτες μοναχοί λένε αστεϊζόμενοι πως «ο καπνός είναι το λιβάνι του διαβόλου». (Και, για να θυμηθούμε τον λαϊκό βάρδο Χρήστο Κυριαζή, «τα τσιγάρα, τα ποτά και τα ξενύχτια έχουν κλείσει τα καλύτερα τα σπίτια».)

Φαλλικά σύμβολα
Οι σαδιστικές σκηνές αφθονούν στις τοιχογραφίες. Πέρα όμως από την ωμότητα και τη σκληρότητά τους, πιστοποιούν ότι λειτουργούσαν εξισορροπητικά. Ο φόβος της τιμωρίας και της αιώνιας κόλασης στη μέλλουσα κρίση θα απέτρεπαν τον μυλωνά, τον κρασοπούλο και τον παραυλακιστή από το να υποπέσουν σε οικονομικά εγκλήματα.

Ο συγγραφέας προβαίνει και σε αρκετές άλλες ερμηνείες, συμβολικού χαρακτήρα. Λόγου χάριν, κάποια εργαλεία (όπως τα φτυάρια, τα χωνιά ή τα φουρνόξυλα) δεν μετατρέπονται μόνο σε όργανα βασανισμού, αλλά επέχουν και θέση φαλλικών συμβόλων. Οι αμαρτωλοί άνδρες παρουσιάζονται εκθηλυσμένοι στην κόλαση, αφού «η παθητικότητα συνδέεται με το γυναικείο φύλο, ενώ είναι ασύμβατη με τα στερεότυπα περί ανδρισμού». Οι εικόνες λοιπόν λειτουργούν και «ως μηχανισμός ντροπής» ώστε να μη διασαλευθεί η κοινωνική τάξη και ο όποιος παραδοσιακός πολιτισμός.

Αρκετές από τις εικόνες των τοιχογραφιών στο βιβλίο παρουσιάζονται για πρώτη φορά.

Ο Στέφανος Τσιόδουλος θίγει ένα μεγάλο θέμα το οποίο σχετίζεται με τον τρόπο που λειτούργησε η λαϊκή φαντασία επί αιώνες όσον αφορά τη σκοτεινή της πλευρά. Από μια άποψη μπορεί να είναι και η πιο ενδιαφέρουσα. Το βιβλίο του αποτελεί μια καλή αρχή ώστε να περιμένουμε στο μέλλον και ευρύτερες αναπτύξεις.


* Βιστωνίτης Αναστάσης,
«Να τις καβαλά ο δαίμονας»,
Το Βήμα, 16 Σεπτεμβρίου 2012.



Βλέπε επίσης: / See also:

* Βικιπαίδεια, Δαβίδ ο Σεληνιτζιώτης

Wednesday, August 22, 2012

Ο Στ. Σάκκος περί του Ιακώβου 4:16:
Ο κομπασμός
& η «επίδειξη του πλούτου»




νῦν δὲ καυχᾶσθε ἐν ταῖς ἀλαζονείαις ὑμῶν·
πᾶσα καύχησις τοιαύτη πονηρά ἐστιν.

—James / Ιακώβου 4:16.





Στ. Σάκκος,
Ερμηνεία εις την Επιστολήν του Ιακώβου,
Θεσσαλονίκη, 1975,
σ. 132.





Wednesday, December 7, 2011

Adultery in the Old Testament /

Η μοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη





“Unlike the Babylonians and the Assyrians who viewed adultery only as a crime against the proprietary rights of the husband, the Old Testament legislation considers adultery also as a grave offense against morality.”

«Ανόμοια με τους Βαβυλώνιους και τους Ασσύριους που θεωρούσαν τη μοιχεία απλώς ως ένα έγκλημα ενάντια στα δικαιώματα ιδιοκτησίας του συζύγου, η νομοθεσία της Παλαιάς Διαθήκης θεωρεί τη μοιχεία επίσης ως σοβαρή παράβαση ενάντια στην ηθική».

* I. Mendelsohn,
"The Family in the Ancient Near East"
Η Οικογένεια στην Αρχαία Εγγύς Ανατολή»],
The Biblical Archaeologist, Vol./Τόμ. 11, No./Αρ. 2
(May/Μάιος, 1948),
p./σ. 34 (24-40).

Friday, November 25, 2011

ECHR protects
rights of conscientious objectors
in Turkey /

Το ΕΔΔΑ προστατεύει
τα δικαιώματα των αντιρρησιών συνείδησης
στην Τουρκία





The absence of an alternative to military service
in Turkey is in
breach of the right
to conscientious objection


In today’s Chamber judgment in the case Erçep v. Turkey (application no. 43965/04), which is not final1, the European Court of Human Rights held, unanimously, that there had been:

A violation of Article 9 (right to freedom of thought, conscience and religion) of the European Convention on Human Rights and,

A violation of Article 6 (right to a fair trial) of the Convention.

The case concerned the refusal by the applicant, a Jehovah’s Witness and conscientious objector, to perform military service for reasons of conscience.


Principal facts


The applicant, Yunus Erçep, is a Turkish national who was born in 1969 and lives in Istanbul (Turkey). He is a Jehovah’s Witness who was baptised at the age of 13, and refuses to perform his military service as required by section 1 of the 1927 Act, according to which “all adult males of Turkish nationality shall be liable to conscription for military service”.

The applicant was declared fit to perform military service on 6 January 1997 and was called up for the first time in March 1998. Under the relevant legislation people who failed to report for duty when called for military service were regarded as deserters.

Each time a new call-up period began, criminal proceedings for failure to report for duty were brought against the applicant in the Trabzon Military Criminal Court. He was sentenced to several terms of imprisonment for failing to report for duty following approximately 15 call-ups.

In a judgment of 7 May 2004 the military court decided to impose an aggregate sentence totalling seven months and 15 days’ imprisonment. On 3 October 2005 Mr Erçep began serving his sentence. Five months later he was released on licence.

On 6 October 2006 Parliament passed a new law under which military courts no longer had jurisdiction to try civilians. The criminal proceedings still pending were transferred to the ordinary courts. Since then Mr Erçep has been tried before the criminal courts on the same charge. Since March 1998, more than 25 sets of proceedings have been brought
against him. As a result of his persistent refusal to perform military service he faces further criminal proceedings with each new call-up.


Complaints, procedure and composition of the Court


The applicant complained that his successive convictions for refusing to serve in the armed forces amounted to a violation of Article 9 (right to freedom of thought, conscience and religion).

Relying on Article 6 (right to a fair trial), he complained of having been obliged, as a civilian, to appear before a court made up exclusively of military officers.

The application was lodged with the European Court of Human Rights on 6 October 2004.

Judgment was given by a Chamber of seven, composed as follows:

Françoise Tulkens (Belgium), President,
Danutė Jočienė (Lithuania),
Dragoljub Popović (Serbia),
Isabelle Berro-Lefèvre (Monaco),
András Sajó (Hungary),
Işıl Karakaş (Turkey),
Guido Raimondi (Italy), Judges,
and also Stanley Naismith, Section Registrar.


Decision of the Court


Article 9 (right to freedom of thought, conscience and religion)

The Court had recently reviewed its case-law concerning conscientious objectors, in its Grand Chamber judgment in Bayatyan v. Armenia. In that judgment it had noted that Article 9 did not explicitly refer to a right to conscientious objection. However, it considered that opposition to military service, where it was motivated by a serious and insurmountable conflict between the obligation to serve in the army and a person’s conscience, constituted a conviction or belief of sufficient importance to attract the guarantees of Article 9. In the today's case the Court observed that Mr Erçep was a member of the Jehovah’s Witnesses, a religious group that had consistently opposed military service. There was no reason to doubt that his objection was motivated by anything other than genuinely-held religious beliefs.

In Turkey, all citizens declared fit for national service were required to report for duty when called up and to perform military service. No alternative civilian service existed. Conscientious objectors had no option but to refuse to enrol in the army if they wished to remain true to their convictions. In so doing, they laid themselves open to a sort of “civil death” because of the numerous sets of criminal proceedings which the authorities invariably brought against them; they could face prosecution for the rest of their lives. The Court considered that that situation was not compatible with law enforcement in a democratic society.

In virtually all the member States of the Council of Europe (47 European countries) which still had military service, some form of civilian service had been introduced in order to provide alternatives for people opposed to military service for reasons of conscience.

The Court took the view that the numerous convictions imposed on Mr Erçep because of his beliefs, in a situation where no form of civilian service offering a fair alternative existed in Turkey, amounted to a violation of Article 9.

Article 6 (right to a fair trial)


Mr Erçep complained of the fact that, as a civilian, he had had to appear before a court made up exclusively of military officers. The Court observed that, despite being accused of an offence under the Military Criminal Code, the applicant was, for criminal-law purposes, not a member of the armed forces but a civilian. Furthermore, it was clear from a judgment of the Jurisdiction Disputes Court dated 13 October 2008 that, in Turkish criminal law, a person was considered to be a member of the armed forces only from the time he or she reported for duty with a regiment.

The Court considered it understandable that the applicant, a civilian standing trial before a court composed exclusively of military officers, charged with offences relating to military service, should have been apprehensive about appearing before judges belonging to the army, which could be identified with a party to the proceedings. In such circumstances, a civilian could legitimately fear that the military court might allow itself to be unduly influenced by partial considerations.

Acknowledging that the applicant’s doubts about the independence and impartiality of that court could be regarded as objectively justified, the Court held that there had been a violation of Article 6 § 1 in that regard.

Article 41

Under Article 41 (just satisfaction) of the Convention, the Court held that Turkey was to pay the applicant 10,000 euros (EUR) in respect of non-pecuniary damage and EUR 5,000 in respect of costs and expenses.

* ECHR 254 (2011) 22.11.2011,
"The absence of an alternative to military service in Turkey is in breach of the right to conscientious objection"
["Η απουσία εναλλακτικής της στρατιωτικής υπηρεσίας στην Τουρκία αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης"].
[English/Αγγλικά, PDF]    *    *


* ΑΠΕ-ΜΠΕ, 22 Νοεμβρίου 2011,
"Δικαιώθηκε μάρτυρας του Ιεχωβά που αρνήθηκε να υπηρετήσει την στρατιωτική του θητεία στην Τουρκία".


Monday, November 21, 2011

Μια χασιδική ερμηνεία της αγάπης προς τον Θεό /

A hasidic explication of the love towards God






Μέσα από αυτό το πρίσμα, ο τρόπος θανάτου του Ακίβα συνιστούσε για τον ίδιο ευλογία, αφού όχι μόνο εννόησε ό,τι είχε παραμείνει κρυφό για όλη του τη ζωή, αλλά εξήλθε ενώ εκπλήρωνε την Εντολή για την απαγγελία του Σιεμά, επίσης. Στο πρόσωπό του και στη συγκεκριμένη συγκυρία η θεωρία και η πράξη μοιάζει να απορροφώνται η μία εντός της άλλης με τον σοφό ραββίνο να εκπνέει εν ευλογία και εκστάσει - μια σαφής ένδειξη για την αποδοχή της αυτοθυσιαστικής του προσφοράς από την πλευρά του Ουρανού.

Εφόσον, όμως, ο Ακίβα θεωρούνταν ως μεγάλος ερμηνευτής της Τορά, επίσης, αυτό το τελευταίο στοιχείο της ‘εισόδου’ στο αληθινό περιεχόμενο και νόημα της Εντολής αποτελεί σαφές δείγμα συναρμογής, ή και ένωσης, της ερμηνευτικής και της μυστικής οδού, ή της περιχώρησης ποιοτήτων της μιας στην άλλη. Ως εκ τούτου, στο πρόσωπο του Ακίβα ενώνεται ο μυστικός με τον ερμηνευτή σε ένα είδος ‘εξηγητικής έκστασης’ εξόδου από τη ζωή. Άρα, το αληθινό νόημα της Εντολής «αγάπα τον Κύριο τον Θεό σου …» είναι πως ο ευσεβής θα πρέπει να αγαπά τον Θεό με όλη του την ψυχή ή τη ζωή· δηλαδή, ακόμη και εάν (ke’ilu) εκείνος του πάρει την ψυχή/ζωή. Παρομοίως, στα Sifrei του Δευτερονομίου (32) αναφέρεται: «ακόμη και αν σου πάρει τη ζωή». Ως μια τελεία έκφραση της απόλυτης αφοσίωσής του στον Θεό, θα πρέπει να είναι κάθε μέρα αποφασισμένος να πεθάνει. Έτσι, η κατά την απαγγελία του Σιεμά ορθή διάθεση μοιάζει με την προετοιμασία για τον θάνατο του αγίου, ως μια έκφραση της ζωντανής αγάπης για τον Θεό. Με αυτόν τον τρόπο πιστευόταν ότι ο αληθινός χασίντ ήταν ήδη ένας εν ζωή πνευματικός μάρτυρας.


* Κωνσταντίνος Θ. Ζάρρας,
«Τελευτή, Ταφικά Έθιμα, το «φιλί του Θεού» και ο «διαρκής θάνατος» του μυστικού στον αρχαίο Ιουδαϊσμό»,
Εισήγηση στο Θ΄ Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο, Βόλος,
Νοέμβριος 2007.
[Ελληνικά/Greek, PDF]

Sunday, June 12, 2011

Medieval Christian movements:
"Rejecting marriage"
or insisting on virginity before marriage? /

Μεσαιωνικά χριστιανικά κινήματα:
"Απέρριπταν το γάμο"
ή απαιτούσαν παρθενία πριν το γάμο;






All marriage they call fornication except that contracted between virgins, male and female, basing this belief on the words with which the Lord answered the Pharisees, "What therefore God hath joined together, let no man put asunder," as though God had joined only such [i.e. virgins] in likeness to the union of the first of mankind. They also base their belief on His reply to the same persons, who raised objections to Him about a bill of divorce commanded by Moses: "From the beginning it was not so," and also on the words which follow in the same passage, "He that shall marry her that is put away committeth adultery"; and on the words of the Apostle, "Marriage [is] honorable in all and the bed undefiled."

Αποκαλούν πορνεία κάθε γάμο εκτός από εκείνον που συνάπτεται μεταξύ δύο παρθένων, άνδρα και γυναίκας, βασίζοντας αυτή την πεποίθηση στα λόγια με τα οποία ο Κύριος αποκρίθηκε στους Φαρισαίους, "Αυτό λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, να μην το χωρίζει άνθρωπος", σαν να πρόκειται ο Θεός να ενώνει μόνο τέτοιους (δηλ. παρθένους) κατά την ομοιότητα της ένωσης των πρώτων ανθρώπων. Βασίζουν επίσης την πεποίθησή τους στην απάντησή Του στα ίδια άτομα, τα οποία ήγειραν αντιρρήσεις προς Αυτόν σχετικά με το διαζευκτήριο έγγραφο που έδωσε εντολή ο Μωυσής: "Εξαρχής δεν συνέβαινε έτσι" και επίσης στα λόγια που ακολουθούν στο ίδιο απόσπασμα, "Όποιος παντρευτεί διαζευγμένη γυναίκα μοιχεύει" και στα λόγια του Αποστόλου, "Ο γάμος [είναι] αξιότιμος μεταξύ όλων, και το κρεβάτι αμόλυντο".

* An appeal from Eberwin of Steinfeld against heretics [i.e. a Cathar/Bogomil bishop and his companion, who were examined and burnt] at Cologne, 1143 /
Αίτημα από τον Έμπερβιν του Στάινφελντ κατά των αιρετικών [δηλ. ενός επισκόπου και του συνοδού του που ήταν Καθαροί/Βογόμιλοι και οι οποίοι ανακρίθηκαν και κάηκαν στην πυρά] στην Κολωνία το 1143.


# Eberwin of Steinfeld,
Epistola ad S. Bernardum,
PL 182:679.

Translation of / Μετάφραση υπό W.L. Wakefield and A.P. Evans,
Heresies of the High Middle Ages,
New York and London: Columbia University Press 1969,
p./σ. 131.


Friday, March 11, 2011

Does God bless the bloodshed of war? /

Ευλογεί ο Θεός την αιματοχυσία του πολέμου;




Ευλογία των ελληνικών στρατευμάτων
στη Μικρά Ασία
το Πάσχα του 1922.
Τα μηνύματα στον τοίχο:
«Χριστός Ανέστη. Του χρόνου
μέσα στην Πόλι [Κωνσταντινούπολη], Κώτσο [ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄
(φωτογραφικό αρχείο Πολεμικού Μουσείου, Υπουργείο Εθνικής Άμυνας) /

Blessing of the Greek armies at Asia Minor
at Easter of 1922.
On the wall is written:
"Christ is Risen. Next year
[we will get] into the Constantinople [Istanbul], Kotso [King Constantine I]"
(photo archive of War Museum, Hellenic Ministry of National Defense)


Tuesday, March 8, 2011

Αυτοκτονία:
Δείγμα χριστιανικής αρετής & ηρωισμού; /

Suicide:
A sign of Christian virtue & heroism?


Σκηνή από την έξοδο του Μεσολογγίου / Εpisode du siege de Missolonghi.
Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου De Lansac, 1828
(Δημοτική Πινακοθήκη, Μεσολόγγι)

Αλλ' υπάρχουν και περιπτώσεις, καθ' ας η αυτοκτονία ού μόνον δεν καταδικάζεται, αλλά τουναντίον και επαινείται. Τοιαύτη περίπτωσις υπολαμβάνεται και εκείνη, καθ' ην γυνή τις πρό του βεβαίου κινδύνου να ατιμασθή φονεύει εαυτήν, ίνα αποφύγη την εντεύθεν ύβριν και καταισχύνην, ως έπραξεν η Δομ[ν]ίνη και αι θυγατέρες αυτής Βερίνη [Βερνίκη;] και Προσδόκη, αίτινες κατελέγησαν εις την χορείαν των μαρτύρων, και των οποίων την μνήμην, την 4ην Οκτωβρίου, εορτάζει η ημετέρα Εκκλησία *. Αλλά και εις την περίπτωσιν ταύτην αι γνώμαι διίστανται. Ούτως ο μεν Ευσέβιος, ο Χρυσόστομος και ο Ιερώνυμος εγκωμιάζουν την προλαμβάνουσαν την ατίμωσιν αυτοκτονίαν, ο δε Αμβρόσιος επαινεί σφόδρα την αγίαν Πελαγίαν, πνιγείσαν εκουσίως, ίνα μη υποστή το όνειδος της Λουκρητίας, ενώ ο Λακτάντιος και ο Αυγουστίνος αποδοκιμάζουν και την εις την περίπτωσιν ταύτην αυτοκτονίαν. Ο Αυγουστίνος, εις το γνωστόν έργον του De [c]ivitate Dei, εξετάζων το ζήτημα εάν είναι ή ού συγγνωστή η αυτοκτονία γυναικός, ης η τιμή ευρέθη εν κινδύνω, ή και εν άλλαις περιπτώσεσι, καταδικάζει αυτήν ως έγκλημα διά τους εξής λόγους: α) η αυτοκτονία είναι εις πάσαν περίπτωσιν πράξις αποκλείουσα την δυνατότητα της μετανοίας και β) είναι μορφή ανθρωποκτονίας και επομένως παράβασις της έκτης εντολής, την οποίαν ουδεμία εξαίρεσις δικαιολογεί, καθ' ον χρόνον μάλιστα η φονεύουσα εαυτήν ουδέν είχε πράξει άξιον τοιούτου θανάτου. Επομένως, λέγει, η αυτοκτονία προς αποφυγήν βιασμού είναι κατ' ουσίαν αμαρτία μεγαλυτέρα εκείνης, την οποίαν σκοπεί να προλάβη. Ως δε παρατηρεί περαιτέρω η αγνεία της ψυχής έγκειται ουχί εις το σώμα, αλλ' εις την καρδίαν και. κατ' ακολουθίαν, μη συναινούσης της βουλήσεως και μη επιθυμούσης της καρδίας, είναι δυνατόν να διατηρηθή αγνή και αμίαντος η ψυχή ακόμη και μετά τον βιασμόν της σαρκός. Ουχ ήττον και αυτός ο Αυγουστίνος ηναγκάσθη να παραδεχθή την δυνατότητα εξαιρέσεων, καθ' ας η εκουσία αφαίρεσις της ιδίας ζωής, ως αυτοθυσία υπ' ανωτέρου καθήκοντος επιβαλλομένη, είναι επιτετραμμένη, εφ' όσον επί των ημερών αυτού διάφοροι χριστιανοί, υπό ομοίας συνθήκας αυτοκτονήσαντες, ανεγνωρίσθησαν επισήμως υπό της Εκκλησίας ως μάρτυρες. Εις τοιαύτας περιπτώσεις ως η του Σαμψών, ούτινος ο εκούσιος θάνατος ως αυτοθυσία υπό των Πατέρων ηρμηνεύθη, ο Αυγουστίνος έχει την γνώμην ότι η επιδοκιμασία της τοιαύτης πράξεως υπό του Θεού αντικαθιστά μέν, αλλά δεν καταργεί τον γενικόν νόμον, όστις οπωσδήποτε παραμένει εν ισχύι δια πάντας τους κοινούς ανθρώπους.

Τινές των ηθικολόγων ηξίωσαν ότι και η μετά βιασμόν ή και επί τη απλή αποπείρα βιασμού γυναικός εξ αισχύνης γενομένη αυτοκτονία είναι θεμιτή. Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις ταύτας η αύτοκτονία όφειλεται ασφαλώς εις πλάνην, εγκειμένην εις την εσφαλμένην αντίληψιν ότι ο βιασμός της σαρκός συνεπάγεται την στέρησιν και της τιμής και υπολήψεως, ων άνευ η ζωή κρίνεται αδύνατος. Και είναι μεν η πλάνη αύτη αθώα και η πράξις της αυτοκτονίας εις τας περιπτώσεις ταύτας συγγνωστή, εφ' όσον προέρχεται εκ χριστιανικής διαθέσεως και αφοσιώσεως εις τον Θεόν και εξαίρει την αρετήν της γυναικείας αγνότητος. Αλλά θα ήτο πολλώ μάλλον ηρωϊκώτερον και ευγενέστερον εάν η παθούσα έφερε γενναίως και μετά πίστεως εις την αγάπην του Θεού την εις βάρος αυτής αδικίαv, έστω και αν αύτη φαίνεται εις αυτήν καθ' υπερβολήν βαρεία, μέχρι τέλους του βίου, μεθ' υπομονής, ως οι μάρτυρες, οίτινες υφίσταντο το μαρτύριον βαθμηδόν θανατούμενοι.

Μετ' άκρας επιεικείας και συμπαθείας έκρινε και η εθνική ημών ιστορία ωρισμένας ηρωϊκάς αυτοκτονίας, αίτινες έλαβον χώραν υπό ασυνήθως τραγικάς συνθήκας, υφ' ας οι αυτουργοί ευρεθέντες προ ισχυροτάτων ηθικών συγκρούσεων προϋτίμησαν ως μόνην ανθρωπίνως αξιοπρεπή λύσιν την αυτοκτονίαν. Τοιαύτα παραδείγματα ανευρίσκομεν πολλά εις τας λαϊκάς παραδόσεις και την δημοτικήν ποίησιν. Εις πάσας τας περιπτώσεις ταύτας όχι μόνον δεν αισθάνεται τις απέχθειαν και αποτροπιασμόν δια την δοθείσαν εις εκάστην περίπτωσιν λύσιν, αλλά και διαισθάνεται ότι αύτη ήτο η μόνη δυνατή.

Άλλαι περιπτώσεις, καθ' ας η πράξις της εκούσιας εξόδου εκ του βίου ού μόνον συμπαθώς κρίνεται, αλλά και ως πράξις ηρωισμού και αυτοθυσίας, πολλού θαυμασμού αξία υπολαμβάνεται, είναι ωρισμέναι υπό όλως εξαιρετικάς συνθήκας λαβούσαι χώραν αυτοκτονίαι, καθ' ας οι ήρωες ή αι ηρωίδες, προ του κινδύνου να πέσουν εις χείρας βαρβάρων πολεμίων και ατιμασθούν, την ηθικήν αγνότητα και την εθνικήν τιμήν ως υπερτέρας αξίας λογισάμενοι, προϋτίμησαν την θυσίαν της ίδιας ζωής ή την ατίμωσιν. Τοιαύτα παραδείγματα έχομεν εκ της νεωτέρας ελληνικής ιστορίας την ομάδα των ολίγων εναπομεινάντων αγωνιστών του Σουλίου, οι οποίοι, επικεφαλής έχοντες τόν θρυλικόν καλόγηρον Σαμουήλ, διαπιστώσαντες το αδύνατον της διαφυγής εκ των χειρών των πολιορκούντων το Κούγκι Αλβανών, έθεσαν πυρ εις βαρέλιον πυρίτιδος και ανετινάχθησαν εις τον αέρα. Ωσαύτως και η Σουλιώτισσα Δέσπω, κυκλωθείσα υπό των Αλβανών εις τον πύργον Δημουλά μετά δέκα άλλων οικογενειών αυτής, αφού επολέμησεν όσον ηδύνατο, αντιληφθείσα ότι πάσα περαιτέρω αντίστασις ήτο ματαία και η ατίμωσις εις χείρας βαρβάρων εχθρών αναπόφευκτος, την 25 Δεκεμβρίου 1803, τη ομοφώνω συναινέσει πάντων των μετ' αυτής προϋτίμησε της ατιμώσεως και της δουλείας τον θάνατον, και
δαυλί στο χέριν άρπαξε, κόρες και νύφες κράζει
«σκλάβες Τουρκών μη ζήσωμε,
παιδιά μ' μαζί μου ελάτε!»
Και τά φυσέκια άναψε κι' όλοι φωτιά γενήκαν.
Όμοια είναι τα παραδείγματα του Γεωργάκη Ολυμπίου, όστις μετά την καταστροφήν του Ιερού Λόχου και κινδυνεύων να πέση εις χείρας των Οθωμανών, εκλείσθη εις το μοναστήριον της Βουκοβίνας, ένθα μετ' απεγνωσμένην άμυναν έθεσεν ο ίδιος πυρ εις την πυρίτιδα και εφονεύθη μετά των συντρόφων του, την 8 Σεπτεμβρίου 1821, των Σουλιωτισσών του Ζαλόγγου και του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου (1866). [...]

Η Εκκλησία, διδάσκουσα ότι η αυτοκτονία είναι το βαρύτερον των αμαρτημάτων, απηγόρευσεν ανέκαθεν την εκκλησιαστικήν κηδείαν των αυτοκτονούντων επί τω λόγω ότι ουδεμία δέησις ισχύει πρός σωτηρίαν του αυτοκτονήσαντος, καθ' όσον ο εκουσίως βία εξερχόμενος της παρούσης ζωής αποκόπτει αυτός εαυτόν από τον Θεόν, αποκλειόμενος οριστικώς της σωτηρίας.

Ότι όμως αι τιμωρίαι αύται πάσαι είναι ανίσχυροι προς αποτροπήν από της αυτοκτονίας είναι πρόδηλον. Ο πιεζόμενος να εξαγάγη εαυτόν εκουσίως του βίου δεν σκοτίζεται δια την τύχην του νεκρού αυτού. Διό και πανταχού αι τιμωρίαι αύται κατηργήθησαν ως αλυσιτελείς. Διατηρούνται δε μόνον εν ισχύι η υπό της πολιτείας τιμωρία δι' αποτυχούσαν απόπειραν αυτοκτονίας, ως απόπειρα ανθρωποκτονίας θεωρούμενη, και η υπό της Εκκλησίας απαγόρευσις της θρησκευτικής ταφής, ήτις σχεδόν πάντοτε παρακάμπτεται διά της υποβολής ιατρικού πιστοποιητικού πιστοποιούντος φρενοπάθειαν του αυτοκτονήσαντος. Αλλά και κατά της εκκλησιαστικής ταύτης τιμωρίας των αυτοχείρων προβάλλονται εύλογοι αντιρρήσεις, ων αι κυριώτεραι είναι αι εξής: α) Εις την πραγματικότητα οι τιμωρούμενοι δεν είναι οι αυτοκτονούντες, αλλ' οι συγγενείς και φίλοι αυτών, οι οποίοι ουδεμίαν ευθύνην φέρουν δια την πράξιν της αυτοκτονίας, β) Σήμερον ουδείς σώας έχων τας φρένας αυτοκτονεί, διότι εις πάσαν περίπτωσιν αυτοκτονίας η διαταραχή της ισορροπίας των διανοητικών λειτουργιών είναι σχεδόν πάντοτε παρούσα, συνεπαγόμενη την, προσωρινήν έστω, ολικήν ή μερικήν απώλειαν των φρενών. Και γ) η φιλανθρωπία και η συμπάθεια συνηγορούν υπέρ της εκ μέρους της Εκκλησίας επιεικεστέρας μεταχειρίσεως των αυτοκτονούντων, τουλάχιστον ίσης προς εκείνην, ης τυγχάνουν μεγάλοι εγκληματίαι και κακούργοι, προς τους οποίους η κοινή γνώμη αισθάνεται ασυγκρίτως μεγαλυτέραν απέχθειαν ή προς τους αυτοκτονούντας.

* Παναγιώτης Χ. Δημητρόπουλος,
«Η αυτοκτονία εξ επόψεως φιλοσοφικής και χριστιανικής ηθικής»,
Επιστημονική Επετηρίς Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ,
1965, Τόμ. 10ος, σσ. 365-369.






*    *

Friday, December 3, 2010

Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος Αθηνών:
Περί προγαμιαίων σεξουαλικών σχέσεων /

Archbishop Christodoulos of Athens:
Concerning the premarital sexual intercourse



Jules Arsène Garnier,
Le supplice des adultères /
Η τιμωρία των μοιχών


Αγιογραφικές και ιεροκανονικές

τοποθετήσεις περί των προγαμιαίων σχέσεων
(Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστοδούλου)

«Όλοι γνωρίζουμε τη θεϊκή εντολή «ου μοιχεύσεις», μια από τις 10 εντολές, που απαγορεύει ως αμαρτία τη μοιχεία. Η εντολή αυτή επαναλαμβάνεται και στην Καινή Διαθήκη από τον ίδιο τον Κύριο (Ματθ. 5:27) όσο και τον Απόστολο Παύλο (Β’ Τιμ. 3:1, Εβρ 13:4). Οι πολλοί ερμηνεύουν ως μοιχεία την παράβαση της συζυγικής πίστεως. Δηλαδή, η μοιχεία κατ’ αυτούς προϋποθέτει νόμιμο γάμο και καταπάτηση από τον ένα των συζύγων της συζυγικής πίστεως. Επίσης, ξέρουμε ότι και η πορνεία απαγορεύεται σύμφωνα με την Αγία Γραφή (Α’ Κορ. 5:1, 9· 6:9, 15, 18, Εβρ. 13:4, 21:15). Ως πορνεία δε οι πολλοί θεωρούν τη σεξουαλική επαφή που γίνεται έξω από το γάμο με πόρνες και επί χρήμασι. Σύμφωνα λοιπόν με τις αντιλήψεις αυτές ως αμαρτία θεωρείται α’) η παραβίαση της συζυγικής πίστεως, όταν ο δράστης είναι έγγαμος και β’) η συνουσία που γίνεται εκτός του γάμου και με πληρωμή. Κατά συνέπεια, έξω από τις ρυθμίσεις αυτές, άρα δε και νόμιμες, θεωρείται ότι ευρίσκονται οι σεξουαλικές σχέσεις που γίνονται μεν έξω από το γάμο, αλλά μεταξύ δύο ετερόφυλων ανθρώπων που «αγαπιούνται» και βέβαια δεν προϋποθέτουν καταβολή κάποιου χρηματικού τιμήματος. Είναι έτσι;

Στην Αγία Γραφή οι λέξεις μοιχεία και πορνεία χρησιμοποιούνται ενίοτε αδιακρίτως, π.χ. ο Κύριος μιλώντας για το δικαίωμα εκδόσεως διαζυγίου μεταξύ δύο παντρεμένων προσώπων, ώρισε ως μοναδικό λόγο την πορνεία, εννοώντας βέβαια τη μοιχεία (Ματθ. 5:32). Πάντως, ουδέποτε οι λέξεις μοιχεία και πορνεία σημαίνουν μόνο την επί χρήμασι συνουσία. Ως παράδειγμα φέρω την περίπτωση του αιμομίκτου της Κορίνθου, που συζούσε με την μητρυιά του – ασφαλώς χωρίς να την.. πληρώνει – τον οποίον ψέγει δριμύτατα ο Απόστολος Παύλος (Α’ Κορ. 5:1).

Πουθενά στην Αγία Γραφή δεν δικαιώνονται οι προγαμιαίες σχέσεις εφ’ όσον γίνονται μεταξύ δύο προσώπων που «αγαπιούνται». Και πουθενά στην Αγία Γραφή δεν θα βρούμε αμνήστευση των σχέσεων αυτών επειδή απουσιάζει η πληρωμή και γίνεται επίκληση του ερωτικού αισθήματος. Ας φέρουμε μερικά παραδείγματα:

α’) Η περίπτωση της Σαμαρείτιδος. Έχει τελέσει 5 νομίμους γάμους (επετρέπετο τούτο) και τώρα συζεί με ξένον άνδρα, ασφαλώς διότι «αγαπιούνται». Έχει ωστόσο την συνείδησή της βαρειά, γι’ αυτό και όταν ο Κύριος της λέγει να πάει να φωνάξει τον (νόμιμο) άνδρα της, εκείνη του λέγει «ουκ έχω άνδρα», θέλουσα να κρύψει ότι συζεί παρανόμως με άνδρα που δεν είναι νόμιμος σύζυγός της. Και ο Κύριος την επιβεβαιώνει, λέγοντάς της ότι είπε την αλήθεια, διότι όντως 5 άνδρες ενυμφεύθη και αυτόν που τώρα έχει δεν είναι νόμιμος σύζυγός της. Δηλαδή ο Κύριος αρνείται πως η σχέση αυτή είναι νόμιμη και αποδεκτή.

β’) Το παράδειγμα του Αποστόλου Παύλου. Ο Απ. Παύλος ήτο άγαμος. Γράφει λοιπόν για τους άγαμους άνδρες και τις χήρες γυναίκες, ότι θα προτιμούσε κι αυτοί να παραμείνουν όπως και αυτός δηλ. να μην παντρευθούν. Όμως – συνεχίζει – αν αυτό δεν το μπορούν, ένεκα της ασθενείας της σάρκας, τότε καλόν είναι να παντρευθούν. Δεν τους είπε να... βολευθούν με εξώγαμες σεξουαλικές σχέσεις ευρίσκοντας ο καθένας και η καθεμιά ένα... ταίρι έξω του γάμου.

γ’) Ο ξθ’ Κανών του Μεγ. Βασιλείου. Ο Μ. Βασίλειος θεωρεί ως κώλυμα ιερωσύνης τις προγαμιαίες σχέσεις ενός Αναγνώστου. Του επιβάλλει μάλιστα για την αμαρτίαν του αυτή ενός έτους επιτίμιο. Άρα θεωρεί τις σχέσεις αυτές εκτός του γάμου ως αμαρτίαν αξίαν κατακρίσεως και παιδαγωγικής τιμωρίας.

δ’) Ο δ’ Κανών του Αγ. Γρηγορίου Νύσσης. Ομιλεί για τη διάκριση μεταξύ πορνείας και μοιχείας. Και τις δύο θεωρεί ως αμαρτία. Η διαφορά μεταξύ των είναι ότι εις μεν την πορνείαν δεν γίνεται κάποια αδικία σε βάρος τρίτου, ενώ με τη μοιχεία πλήττεται ο απατώμενος νόμιμος σύζυγος. Καμμιά διάκριση δεν γίνεται με κριτήριο την καταβολή χρημάτων ή την ύπαρξη αισθήματος ερωτικού.

ε’) Ο κε’ Κανών του Μεγ. Βασιλείου. Προβλέπει την περίπτωσιν κάποιου ανδρός που διέφθειρε μία γυναίκα και στη συνέχεια την παντρεύθηκε. Για μεν την σεξουαλική σχέση, αδιάφορα αν έγινε με βιασμό ή με τη θέληση της γυναίκας, τον επιτιμά αυστηρά. Εγκρίνει όμως τη διατήρηση του γάμου. Αν η προ του γάμου σεξουαλική συνάφεια του ζευγαριού ήταν επιτρεπτή, γιατί ο Μ. Βασίλειος επιβάλλει επιτίμιο;

Από τα προηγούμενα γίνεται σαφές ότι οι προγαμιαίες σχέσεις δεν εγκρίνονται από την Αγία Γραφή και την Παράδοση της Εκκλησίας μας. Βέβαια, σήμερα οι αντιλήψεις του κόσμου διαφέρουν. Πολλοί σήμερα εγκρίνουν και θεωρούν φυσιολογικές τις σχέσεις αυτές. Δικαίωμά τους, όπως δικαίωμα και της Εκκλησίας είναι να πει γυμνή την αλήθεια του θείου λόγου. Και ο καθείς ας πράξει κατά συνείδησιν».



* Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστόδουλος,
«Αγιογραφικές και ιεροκανονικές τοποθετήσεις περί των προγαμιαίων σχέσεων», στο:
Μαρία Δημητριάδου (επιμέλεια),
Το σώμα του Χριστού και ο κήπος των τέρψεων Κείμενα - Μαρτυρίες για τις Προγαμιαίες Σχέσεις,
Μορφή - Εκδοθήτω, 2008,
pp./σσ. 7, 8.

Sunday, November 28, 2010

Are you a Killer?
600,000 people, including 165,000 children,
die every year from passive smoking /

Μήπως είσαι Δολοφόνος;
600.000 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 165.000 παιδιών,
πεθαίνουν κάθε χρόνο από το παθητικό κάπνισμα



«More than 600,000 people, including 165,000 children, die every year from passive smoking, a report from World Health Organisation experts says today.  The estimates from the first analysis of the true global toll are based on the best available data across 192 countries and the known effects of exposure

The Guardian, 26 November 2010,
«Passive smoking kills 600,000 a year, including 165,000 children, says WHO»
.


«Σοκ προκαλεί η έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για το παθητικό κάπνισμα, αφού σύμφωνα με τα στοιχεία τουλάχιστον 600.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας του παθητικού καπνίσματος! Οπως καταδεικνύουν τα δεδομένα της πρώτης έρευνας που ασχολήθηκε με το παθητικό κάπνισμα σε παγκόσμιο επίπεδο, η ηλικιακή ομάδα που μετράει τις περισσότερες απώλειες από το παθητικό κάπνισμα είναι τα παιδιά, καθώς περίπου 165.000 παιδιά τον χρόνο πεθαίνουν από την επίδρασή του στην υγεία τους».

Έθνος, 27 Νοεμβρίου 2010,
«"Φονιάς" το παθητικό κάπνισμα»,

Η Καθημερινή, 26 Νοεμβρίου 2010,
«Το παθητικό κάπνισμα στερεί τη ζωή σε 600 χιλιάδες ανθρώπους ετησίως».

Wednesday, June 23, 2010

Η ηθική του Πολέμου: Ένα ελληνικό παράδειγμα /
War ethics: A Greek case






«Σαν έφεξε, βάρεσε η σάλπιγγα συναγερμό πάνου απ’ το χαμηλό λασπωμένο λοφάκι του χωριού. Εκεί μαζεύτηκαν όλοι οι αιχμάλωτοι άντρες και κατόπι ντουφεκίστηκαν. Κάθε ενωμοτία έστηνε αντίκρυ της πεντέξη και τους θέριζε. Βρέθηκα αντίκρυ στο γέρο. Είχε μερικές μελανιές στο πατριαρχικό του πρόσωπο και ψιθύριζε ολοένα προσευχές. Τα μεταξωτά του γένια ανέμιζαν απαλά στον αγέρα. Το πιο μεγάλο καλό που θα μπορούσα να του κάνω ήταν να τον σκοτώσω αμέσως και τελειωτικά, για να μην τυραγνιέται σα μερικούς που σπάραζαν σαν τα βουβάλια χτυπώντας τις απαλάμες στο χώμα. Είχαμε κάτι θαυμάσια μάνλιχερ τότες, ολοκαίνουργα, λαφριά κι ευθύβολα, που βαρούσες πεντάρα με δαύτα. Τόνε σημάδεψα στο κούτελο, ανάμεσα στα ολάσπρα φρύδια του. Σήκωσε απάνω μου τα γαλανά μάτια του και με κοίταξε γαλήνια. Θαρρείς πως ένιωσε την οπτική σκοπευτική μου γραμμή ν’ ακουμπά σαν κάτι στερεό πάνου στο κούτελο του.

Τράβηξα τη σκαντάλη και σωριάστηκε μονοκόμματα σαν αστραποκαμμένος στη λάσπη. Μια ψιλή κόκκινη κορδελίτσα κύλισε απ’ το κούτελο του πάνου στο ήσυχο πρόσωπο, και λεκέδιασε τα χιόνια της γενειάδας του.

Σαν τέλειωσαν οι εχτελέσεις ανοίχτηκε το τζαμί για νάβγουνε τα μαντρισμένα γυναικόπαιδα. Κατόπι βάλθηκε φωτιά στο χωριό. Οι φαντάροι τρέχανε με γκαζοτενεκέδες και περεχούσανε πετρέλαιο τα σπίτια. [...]

Ξεκινήσαμε να φύγουμε. Ξαφνικά μες από ένα σοκάκι χύμηξαν, ένα ξεφρενιασμένο πλήθος, τα μωρά και οι γυναίκες που είχανε κλεισμένες μες το τζαμί και τις ξαπολύκανε. Ούρλιαξαν και τρέχανε προς τα πτώματα. Ήτανε χωρίς γιασμάκ, ξεστηθωμένες σαν άγριες μαινάδες. Τα μάτια τους ήτανε τεράστια ανοιγμένα απ’ την τρομάρα και τα μαλλιά τους πετούσανε πίσω σα μαύρα ζωντανεμένα σερπετά. Τρέχανε προς το λόφο, μες απ’ το γλιστερό καλντερίμι του χωριού, για να ψάξουνε μες τα στρωμένα κουφάρια να γνωρίσουνε τους δικούς τους.

Από τότες χρόνια πέρασαν και διαβαίνουν ολοένα. Όμως μέσα μου κάθεται μια κρύα γαλάζια ματιά. Τη νιώθω που απόμεινε μέσα μου ακίνητη, στυλωμένη και αθάνατη. Ζει και κυκλοφορεί μέσα στο αίμα μου, σα μόλεμα και σα μαράζι. Και θαρρώ πως μόνο μαζί με την ψυχή μου θα φύγει από πάνω μου».


Οι γραμμές που μόλις διαβάσατε δημοσιεύθηκαν πριν από ογδόντα περίπου χρόνια, στη συλλογή «Διηγήματα» του Στρατή Μυριβήλη. Περιέγραφαν το κάψιμο ενός τουρκικού χωριού της Πτολεμαΐδας -που τότε λεγόταν ακόμη Καϊλάρια- και τη μαζική εκτέλεση των αρρένων κατοίκων του από τον προελαύνοντα ελληνικό στρατό, τον Νοέμβριο του 1912. Αναφέρεται στο εξαιρετικό βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου «Πόλεμος και εθνοκάθαρση. Η ξεχασμένη πλευρά μιας δεκαετούς εθνικής εξόρμησης. 1912-1922», Εκδόσεις βιβλιόραμα.


* «Πόλεμος και εθνοκάθαση»,
ανάρτηση από τον χρήστη aformi στις 13 Ιανουαρίου 2010,
στο ιστολόγιο με αφορμή... ένα συμβάν, ένα έργο τέχνης, ένα κείμενο.

Wednesday, May 12, 2010

Η Ηθική του Πολέμου: Φωτογραφίες μιας Καταστροφής του Παρελθόντος /
The War Ethics: Photos of a Disaster of the Past


Ξεχασμένη για δεκαετίες, μία ανεκτίμητη και ιστορική σειρά από φωτογραφίες του 1945 δημοσιεύεται στο Spiegel Online. Οι φωτογραφίες απαθανατίζουν την πτώση και την απελπισία της γερμανικής πρωτεύουσας κατά τις δύο εβδομάδες που ακολούθησαν τη λήξη του πολέμου. 





* TV Χωρίς Σύνορα [TV without Frontiers],
Β' Παγκόσμιος Πόλεμος: Η πτώση του Βερολίνου μέσα από το φωτογραφικό φακό,
11
May/Μαΐου 2010.
[Ελληνικά/Greek]



* Spiegel Online,
Devastation of War Archival Discovery Reveals a Ruined Berlin,

7 May/Μαΐου 2010.
[English/Αγγλικά]