How did the Church evolve from the representative of peaceful philosophy of Christ into an authoritarian worldly power ?Πώς μετατράπηκε η Εκκλησία από εκπρόσωπος της φιλειρηνικής φιλοσοφίας του Χριστού σε αυταρχική κοσμική εξουσία ;

How did the Church evolve from the representative of peaceful philosophy of Christ into such an authoritarian worldly power? In the matter of its response to heresy, the Church’s progression from nonviolence all the way to burning people at the stake has to be traced through the time when the Church aligned itself with the power of the Roman Empire to become the Roman Catholic Church. The point of view that heresy and other crimes against God or the Church deserved a death sentence emerged around the end of the 4th century. Before that, excommunication was considered an appropriate punishment for non-temporal crime. St. Optatus of Mileve was the first to cite Old Testament examples to justify a sentence of death.

From the early Church and its initial temporal tolerance of heresy, changes in opinion led, over the course of some 1,000 years, to the founding of the Inquisition (from the Latin inquiro, to inquire) as a permanent Church-based judicial institution. Originally based on the search for heretics, alchemists, and witches, the Inquisition system soon became useful as a means for punishing political enemies or seizing land and wealth. Punishments varied over time based on the approach of individual inquisitors and guidelines from various popes.

The evolution of the Inquisition can be traced through three schools in Church thinking. As expressed by notables of the 4th and 5th centuries including St. Augustine, St. Ambrose, and Pope Leo I (440–461), the earliest prevailing view was that it was contrary to Christian belief to punish heretics physically, with excommunication the preferred response. The second stage, which applied through the worst periods of the Inquisition, was based on the writings of Optatus of Mileve, who first cited Old Testament scripture as justification for the death penalty as punishment for heresy. The outlook was applied in the punishment of Priscillian, 4th century Bishop of Avila, generally thought to be the first Christian executed for heresy. This execution, in 385, marked a significant change in direction from the earlier belief shunning temporal punishment. In the third stage, the death penalty was viewed once more as contrary to Christian belief.

* Michael C. Thomsett,
The Inquisition: A History
[Η Ιερά Εξέταση: Η Ιστορία της],
McFarland, 2010,
p./σ. 3.

Ο Ιάκωβος Παλαιολόγος στον ιστότοπο της Ελληνικής Πρεσβείας στην Πράγα

«Αξιομνημόνευτο γεγονός είναι οι επανειλημμένες επαφές Τσέχων Ουσιτών (οπαδών του θρησκευτικού μεταρρυθμιστή Jan Hus) με Έλληνες (Βυζαντινούς) θεολόγους, με αποκορύφωμα επιστολή υπογεγραμμένη από τον Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο και άλλους επιφανείς κληρικούς της Κωνσταντινούπολης (1452) σε υποστήριξη των Τσέχων Ουσιτών έναντι της Ρώμης (η επιστολή αυτή εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο). Την εποχή εκείνη Τσέχοι Ουσίτες ήθελαν τον Έλληνα Ιάκωβο Παλαιολόγο να εκλεγεί ως Αρχιεπίσκοπος Πράγας. Ο τελευταίος, μοναχός, φιλόλογος και θρησκευτικός μεταρρυθμιστής από Χίο, καταδιωκόμενος από την Ιερά Εξέταση, κατέφυγε στην Αυλή του Αυτοκράτορα της Αγίας Γερμανικής Αυτοκρατορίας Φερδιναρδου Α’ οποίος είχε την έδρα του τότε στην Πράγα. Ο Παλαιολόγος ανέπτυξε στενούς δεσμούς με τους ουμανιστικούς κύκλους και τους οπαδούς της θρησκευτικής μεταρρύθμισης και είχε ως προστάτη του τον Matous Collinus, πρώτο διδάσκαλο της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου, στο οποίο ο Παλαιολόγος αφιέρωσε, μετά θάνατον, αναμνηστική πλάκα, η οπόια διατηρείται, μέχρι σήμερα στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου. Ο Παλαιολόγος είχε το ίδιο θλιβερό τέλος με τον Jan Huss, εκάη δηλ. στην πυρά ως αιρετικός για τις ριζοσπαστικές και πρωτοπόρες ιδέες του υπέρ της θρησκευτικής μεταρρύθμισης».

* Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, Ελληνική Πρεσβεία Πράγας, «Ορθόδοξη Εκκλησία Τσεχίας-Σλοβακίας»,
ανακτήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2010.

Ο Ιάκωβος Παλαιολόγος στην Νεοελληνική Φιλολογία του Σάθα / Jacobus Palaeologus according to Konstantinos Sathas

«Ιάκωβος Παλαιολόγος.

Εγεννήθη περί το 1520 εις Χίον, εκ γονέων σεμνυνομένων επί τη εκ των ομωνύμων αυτοκρατόρων του Βυζαντίου καταγωγή. Ελθών εις Ιταλίαν προς τελειοτέραν παίδευσιν, ενηγκαλίσθη τας τότε επικρατούσας νέας θρησκευτικάς ιδέας, και θεωρών επικίνδυνον την εκεί διαμονήν, κατέφυγεν εις Γερμανίαν, ευελπιζόμενος ότι ενταύθα ήθελεν εύρει ελευθερίαν συνειδήσεως. Αφού επί τινα χρόνον διήγαγε πλάνητα βίον, αποκατέστη εις Τρανσυλβανίαν, διαδεχθείς τω 1569 τον Ιωάννην Σόμμερ εις την θέσιν εφόρου του γυμνασίου του Κλαουζεμβούργου.

Κατ' εκείνην την εποχήν ήκμαζεν ο Σίμων Βουδναίος [Simon Budneus], περίφημος αιρεσιάρχης, όστις αναπτύξας τας αρχάς του Λαιλίου Σοκίνου [Lelio Socinus] μέχρι των τελευταίων συνεπειών, εθεωρείτο αρχηγός των ημιεβραϊζόντων της Λιθουανίας· ο Βουδναίος μετέβαλλε την τάξιν των εν τοις ευαγγελίοις ιστορουμένων, ηλλοίωσε, διέφθειρε, και εξήλειψε διάφορα της Νέας Διαθήκης μέρη, προς τον σκοπόν ίνα τα πάντα συνηγορήσωσιν υπέρ του συστήματός του. Μη περιορισθείς, ως οι Σοκινιανοί, εις την άρνησιν της θεότητος τού Ιησού και του Αγίου Πνεύματος, υπεστήριζεν ότι ο Χριστός δεν έπρεπε να λατρεύηται, μήτε vα επικαλήται το όνομά του εις τας προσευχάς. Εύρροια λόγου θαυμάσιος συνετέλεσεν ίνα ο Βουδναίος προσηλυτίση πολλούς εν Λιθουανία, Πολωνία, Πρωσσία, και αλλαχού.

Μεταξύ των οπαδών του Βουδναίου ενθερμότερος και επικινδυνωδέστερος εγένετο ο Παλαιολόγος, όστις εφάμιλλος τω αιρεσιάρχη και την παιδείαν και την ευγλωττίαν κατετάραξε πάσαν την Ευρώπην. Τόσον δε αι συνέπειαι της πυρετώδους διδασκαλίας τού Έλληνος εκλόνησαν την κοινήν ησυχίαν, ώστε ο Σοκίνος, όν η νέα αίρεσις εθεώρει αρχηγόν, ηναγκάσθη ν' αποκηρύξη τα διδασκόμενα. Αλλά και η εξουσία δεν εβράδυνε ν' άρη εκ μέσου τον Παλαιολόγον, όστις κρατηθείς ωδηγήθη εις Πάπαν Γρηγόριον ΙΓ', προ πολλού αιτήσαντα την σύλληψίν του. Αχθείς εις Ρώμην παρεδόθη εις το ιεροδικείον, όπερ κατεδίακασεν αυτόν ίνα καή ζων. Ο Παλαιολόγος ωδηγήθη εις τον τόπον της καταδίκης την 22 Μαρτίου 1585. Ο δε Κιάππης αναφέρει, ότι εις την θέαν της παρασκευασμένης πυράς ο Ιάκωβος εκήρυξεν μετάνοιαν διά τα υπό των συγγραμάτων και της διδασκαλίας του προξενηθέντα κακά, ζητήσας και προθεσμίαν εις σκέψιν· και ότι οι ιεροδικασταί βεβαιωθέντες περί της ειλικρινείας τον επανέφερον εις την φυλακήν, ένθα συνέγραψεν έργα τινα αποπνέοντα ευλάβειαν ικανήν και σοφίαν ίσην. Αλλ' οι λόγοι του Κιάππη μη υποστηριζόμενοι και υπό άλλων θεωρούνται αυτόχρημα μύθος.

Το σπουδαιότερον των συγγραμμάτων του Παλαιολόγου είναι —De magistratu politico, τυπωθέν επιμελεία του Σίμωνος Βουδναίου εν Λόσκη της Λιθουανίας 1573. Εις το σύγγραμμα τούτο ο Ιάκωβος ισχυρίζεται, ότι ο Χριστός δεν κατήργησε την πολιτικήν διοίκησιν, και επομένως επιτρέπεται εις πάντα χριστιανόν η εκπλήρωσις πολιτικού υπουργήματος. Ο Γρηγόριος Παύλης απήντησεν εν ονόματι της συνόδου της Ρακοβίας, και ο Παλαιολόγος ανταπήντησεν εμμένων εις τα ιδέας του. Την ανταπάντησιν ταύτην ανέτρεψεν ο Σοκίνος εν ονόματι της συνόδου, γράψας —Responsionem ad Iacobi Palaeologi librum. Ο Παλαιολόγος έγραψεν αναιρετικήν της ανατροπής του Σοκίνου —Defensionem verae sententiae de magistratu politico. Losci, 1580».

* Κωνσταντίνου Ν. Σάθα,
Νεοελληνική Φιλολογία : Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων, από της καταλύσεως της βυζαντινής αυτοκρατορίας μέχρι της ελληνικής εθνεγερσίας (1453-1821), (επίσης εδώ)
Εν Αθήναις 1868, σσ. 195, 196.

Ιάκωβος Παλαιολόγος: ένας Έλληνας βιβλικός λόγιος, μεταρρυθμιστής & μάρτυρας / Jacobus Palaeologus: A Greek scholar, reformer & martyr

Ποιος ήταν ο Ιάκωβος Παλαιολόγος; Αν αναζητήσετε κάτι για αυτόν στο Google ή στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica θα διαπιστώσετε ότι δεν υπάρχουν καταχωρημένες πληροφορίες για αυτόν! Σαν τον Ξενοφώντα Μόσχου, αποτελεί μια σπουδαία θρησκευτική μορφή που οδηγήθηκε στην αφάνεια από τη γραφίδα Ελλήνων εγκυκλοπαιδιστών και ιστορικών της Θρησκείας.

Αν επιμείνετε όμως στην αναζήτησή σας χρησιμοποιώντας ως λέξεις-κλειδιά Jacobus/Jacob/Jacobo Palaeologus/Palaiologos/Paleology θα εντοπίσετε ενδιαφέροντα στοιχεία. Θα μάθετε ότι ο Χιώτης Ιάκωβος Παλαιολόγος με τα έργα του «κατάφερε να καθιερωθεί μεταξύ των πιο διάσημων στοχαστών στην ιστορία της ευρωπαϊκής θρησκευτικής φιλοσοφίας». Η περίπτωσή του «χρησιμοποιήθηκε στην ιστορική ανάλυση κατά τις εργασίες της Ιερής Υπηρεσίας (της Παπικής Ιεράς Εξέτασης)» καθώς επίσης υπήρξε «κάτι το ασυνήθιστο μεταξύ των Βιβλικών ριζοσπαστικών μεταρρυθμιστών του 16ου αιώνα όντας Έλληνας».

Αν και ανατράφηκε ως Ρωμαιοκαθολικός και έγινε Δομινικανός μοναχός, οι θεολογικές θέσεις του που κήρυττε δήμοσια κατά του δόγματος της τριαδικότητας του Θεού τον οδήγησαν σε δίκη ως αιρετικού από την Ιερά Εξέταση. Του ζητήθηκε να αποκηρύξει τις πεποιθήσεις του και να υπογράψει "ομολογία πίστης", πράγμα που αρνήθηκε σθεναρά να κάνει. Μολονότι κατάφερε να δραπετεύσει, στις 11 Αυγούστου 1559 ξαναβρέθηκε κατηγορούμενος ως αιρετικός. Κρίθηκε ένοχος «σε 23 κατηγορίες για αίρεση, που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων τις υποψίες ότι πίστευε σε Έναν Θεό, ότι είχε αμφιβολίες σχετικά με την αιώνια Θεότητα του Ιησού Χριστού, και ότι σκόπευε να εγκαταλείψει τους όρκους του ως μοναχού». Μετά από έντονες οχλαγωγίες που δημιουργήθηκαν, ο Ιάκωβος βρέθηκε και πάλι ελεύθερος, έχοντας διαφύγει τη δημόσια εκτέλεσή του στην πυρά. Διέφυγε της σύλληψης αρκετές φορές και έζησε ως φυγάς για αρκετά χρόνια. Σε αυτή την περίοδο κατέγραψε αρκετά από τα συγγράμματά του. Τελικά, συνελήφθη και εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό στη Ρώμη στις 25 Μαΐου 1585 στην αυλή της φυλακής του Torre di Nona.


* Jacobus Palaeologus/Ιάκωβος Παλαιολόγος,
"Epistola Iacobi Palaeologi, de Rebus Constantinopoli & Chii cum eo actis, lectu digna" [PDF, info]


* Κωνσταντίνου Ν. Σάθα,
Νεοελληνική Φιλολογία : Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων, από της καταλύσεως της βυζαντινής αυτοκρατορίας μέχρι της ελληνικής εθνεγερσίας (1453-1821),
Εν Αθήναις 1868, σσ. 195, 196.

* L. Alan Eyre,
«Jakub Paleolog (1520-1585): Dominican Friar, Member of the Brethren in Christ, Martyr for Biblical Christianity»,
[Ιάκωβος Παλαιολόγος (1520-1585): Δομινικανός Μοναχός, Μέλος των Αδελφών του Χριστού, Μάρτυρας υπέρ του Βιβλικού Χριστιανισμού],
A Journal from the Radical Reformation, Άνοιξη 1997, Τόμ. 6, Αρ. 3. [PDF, Αγγλικά]

* Karl Landsteiner,
Jacobus Palaeologus: Eine Studie, XXIII Jahres-bericht über das K.K. Josefstädter Ober-Gymnasium für das Schuljahr 1873. Wienn/Βιέννη 1873.

* Lehel Molnár B. & Deborah J. Youngman,
«Unitarian heritage in Transylvania. Digitizing documents in Unitarian Archives and Library in Cluj/Kolozsvar»,
Преглед НЦД 4 (2004), σσ. 31–38. [PDF, Αγγλικά]

* Lech Szczucki,
Két XVI. századi eretnek gondolkodó. Jacobus Palaeologus és Christian Francken,
[Two Heretical Thinkers in the 16th century. Jacobus Palaeologus and Christian Francken],
[Δύο Αιρετικοί Στοχαστές του 16ου αιώνα. Ιάκωβος Παλαιολόγος και Κρίστιαν Φράνκεν],
Akadémiai Kiadó. Budapest/Βουδαπέστη 1980.

* Földi és égi hitviták. Válogatás Jacobus Palaeologus munkáiból
[Earthly and Heavenly Polemics. A Selection of the Works of Jacobus Palaeologus],
[Επίγειες και Ουράνιες Πολεμικές. Επιλεγμένα Έργα του Ιακώβου Παλαιολόγου],
Translation/Μετάφραση: Nagyillés János. Preface by/Πρόλογος από τον: Balázs Mihály. Kolozsvár, 2003.

* Antal Pirnat,
«Jacobus Paleologus»,
Studia nad arianizmem pod redakcja Ludwika Chmaj (Warsaw, 1959).

* Slanislas Kot,
«Jacque Paleologe, defenseur de Servet»,
Autour de Michel Servet et de Sebastien Castellion, ed. B. Becker (Haarlem, 1953), σσ. 104-106.

* Christopher J. Burchill,
«The Heidelberg Antitrinitarians»,
Bibliotheca Bibliographica Aureliana CXX, ed. Valentin Koerner, 1989, τόμ. 11.

* Giacomo Paleologo.