The “pure for Jah” seal from the 1st cent. C.E. Jerusalem Temple /Η σφραγίδα «καθαρό για τον Γιαχ» από το Ναό της Ιερουσαλήμ του 1ου αι. Κ.Χ.

Archaeologists surveying the southwestern corner of the Temple Mount in the area of Robinson’s Arch have found a button-sized, first-century C.E. seal inscribed in Aramaic
with the phrase “pure for Jah.” (דכא ליה)

Αρχαιολόγοι που ερευνούσαν τη νοτιοδυτική γωνία του Όρους του Ναού στην περιοχή της Αψίδας του Ρόμπινσον ανακάλυψαν μια σφραγίδα μεγέθους κουμπιού του πρώτου αιώνα Κ.Χ. στην οποία αναγράφεται
στα Αραμαϊκά
η φράση «καθαρό για τον Γιαχ». (דכא ליה)

* Bible History Daily,
"Jerusalem Seal Gives Evidence for Temple Ritual"
[«Σφραγίδα της Ιερουσαλήμ Παρέχει Στοιχεία
για το Τελετουργικό του Ναού»],
27 December 2011/27 Δεκεμβρίου 2011.


* Gavriel Queenann,
"Second Temple Era Seal Unveiled"
[«Ανακάλυψη Σφραγίδας της Εποχής του Δεύτερου Ναού»],
Arutz Sheva, 25 December 2011/25 Δεκεμβρίου 2011.


* Melanie Lidman,
"Archaeologists discover 2nd Temple seal in J[erusa]lem"
[«Αρχαιολόγοι ανακαλύπτουν σφραγίδα
της Ιερουσαλήμ του 2ου Ναού»],
The Jerusalem Post, 25 December 2011/25 Δεκεμβρίου 2011.

Another proposal for the finding: /
Μια άλλη προτεινόμενη άποψη για το εύρημα:

George Athas,
"A Currency Exchange Token? A New Take
on the Recently Discovered Ancient Seal from Jerusalem" /
«Τεκμήριο Ανταλλαγής Συναλλάγματος; Μια Νέα Τοποθέτηση
για την Νεοανακαλυφθείσα Αρχαία Σφραγίδα στην Ιερουσαλήμ»

In the name of "Jah El the Protector & His Son Joshua the Prince": A daring reading of an Aphrodisias (Caria) inscription /Εν ονόματι του «Ια Ηλ του Προστάτη & του Υιού του Ιωσούα του Άρχοντα»: Μια τολμηρή ανάγνωση επιγραφής από την Αφροδισιάδα (Καρία)

Dated in the early 3rd cent. CE or 5th cent. CE /

Χρονολόγηση στις αρχές του 3ου αι. ΚΧ ή στον 5ο αι. ΚΧ

Ἰά [יה‎, Γιαχ] Ἢλ [אל, Θεός] Προστάτης

σὺν Υἱῷ Ἰωσούᾳ [יהושע, Ιησούς] Ἄρχ(οντι)

Yah [יה‎, Jah] El [אל, God] the Protector

with his Son Joshua [יהושע, Jesus] the Prince

Θεὸς βοηθός, ? πατέλλα ΔΟ̣[·]

οἱ ὑποτεταγμέ-

νοι τῆς δεκαν(ίας)

τῶν φιλομαθῶ̣[ν]

5τῶν κὲ παντευλόγ̣( ... ων)

εἰς ἀπενθησίαν

τῷ πλήθι ἔκτισα[ν]

ἐξ ἱδίων μνῆμα
--------

Ἰαηλ προστάτης

10 v. σὺν υἱῷ Ἰωσούᾳ ἄρχ(οντι)

Θεόδοτος Παλατῖν(?ος) σὺν

v. υἱῷ Ἱλαριανῷ v.

Σαμουηλ ἀρχιδ(?έκανος) προσήλ(υτος)

Ἰωσῆς Ἰεσσέου v.

15 Βενιαμιν ψαλμο(?λόγος)

Ἰούδας εὔκολος v.

Ἰωσῆς προσήλυ(τος)

Σαββάτιος Ἀμαχίου

Ἐμμόνιος θεοσεβ(ής) v. v.

20 Ἀντωνῖνος θεοσεβ(ής)

Σαμουηλ Πολιτιανοῦ

Εἰωσήφ Εὐσεβίου προσήλυτος

καὶ Εἰούδας Θεοδώρου

καὶ Ἀντιπέος Ἑρμήου

25καὶ Σαβάθιος νεκτάρις

[?κα]ὶ Σ̣α̣μ̣ο̣<υ>ηλ πρεσ-

β̣ε̣υ̣τ̣ὴ̣ς̣ ἱ̣ε̣ρ̣ε̣ύ̣ς̣

God help us. Donors to the soup kitchen. Below are listed the members of the decany of the students of the law, also known as those who fervently praise God, who erected, for the relief of suffering in the community, at their personal expense, this memorial (building). //  Jael, prostates, with her son Josua, magistrate, Theodotos, former palace employee, with his son Hilarianos, Samuel, president of the dekania, a proselyte, Joses, son of Jesseas, Benjamin, the psalm singer, Judas the good-tempered, Joses, proselyte, Sabbatios, son of Amchios, Emmonios, godfearer, Antoninos, godfearer, Samuel, son of Politianos, Joseph, son of Eusebios, proselyte, and Judas, son of Theodoros, and Antipeos, son of Hermias, and Sabbatios the sweet, and Samuel the older, priest.

* Inscription information: / Πληροφορίες για την επιγραφή:
Inscriptions of Aphrodisias Project,
"11.55. List of Jews and godfearers"
[11.55. Κατάλογος Ιουδαίων και θεοσεβών].

* See also: / Βλέπε επίσης:

- Joyce Maire Reynolds, Robert F. Tannenbaum,
Jews and God-fearers at Aphrodisias: Greek inscriptions with commentary : texts from the excavations at Aphrodisias,
University of Virginia/Cambridge Philological Society, 1987.

- Margaret H. Williams,
"The Jews and Godfearers Inscription from Aphrodisias: A Case of Patriarchal Interference in Early 3rd Century Caria?",
Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, pp./σσ. 297-310.

Το Τετραγράμματο στο Άσμα Ασμάτων: Η αγάπη ως «η φλόγα του Ιά» / The Tetragrammaton in the Song of Solomon: The love as "the flame of Yah"

ו  שִׂימֵנִי כַחוֹתָם עַל-לִבֶּךָ, כַּחוֹתָם עַל-זְרוֹעֶךָ
--כִּי-עַזָּה כַמָּוֶת אַהֲבָה,
קָשָׁה כִשְׁאוֹל קִנְאָה: 
רְשָׁפֶיהָ--רִשְׁפֵּי, אֵשׁ שַׁלְהֶבֶתְיָה. 

6 Place me as a seal upon your heart, as a seal upon your arm;
because love is as strong as death is,
insistence on exclusive devotion is as unyielding as She´ol is.
Its blazings are the blazings of a fire, the flame of Jah.

6 Βάλε με σφραγίδα πάνω στην καρδιά σου, σφραγίδα πάνω στο βραχίονά σου·
επειδή η αγάπη είναι ισχυρή όπως ο θάνατος,
η επιμονή για αποκλειστική αφοσίωση ανυποχώρητη όπως ο Σιεόλ.
Οι φλόγες της είναι φλόγες φωτιάς, η φλόγα του Γιαχ.


6 Θές με ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὴν καρδίαν σου, ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὸν βραχίονά σου·
ὅτι κραταιὰ ὡς θάνατος ἀγάπη,
σκληρὸς ὡς ᾅδης ζῆλος·
περίπτερα αὐτῆς περίπτερα πυρός, φλόγες αὐτῆς.

(Song of Solomon / Άσμα Ασμάτων 8:6)

Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα
(Ελληνική Βιβλική Εταιρία, 1997,
αποδίδει εδώ με βάση την Ο')

Μετάφραση Αθ. Χαστούπη
(Αθήνα, 1975)

Μετάφραση-ποιητική απόδοση Γιωσέφ Ελλιγιά
(εκδ. Δωδώνη, 1967)