The “pure for Jah” seal from the 1st cent. C.E. Jerusalem Temple /Η σφραγίδα «καθαρό για τον Γιαχ» από το Ναό της Ιερουσαλήμ του 1ου αι. Κ.Χ.

Archaeologists surveying the southwestern corner of the Temple Mount in the area of Robinson’s Arch have found a button-sized, first-century C.E. seal inscribed in Aramaic
with the phrase “pure for Jah.” (דכא ליה)

Αρχαιολόγοι που ερευνούσαν τη νοτιοδυτική γωνία του Όρους του Ναού στην περιοχή της Αψίδας του Ρόμπινσον ανακάλυψαν μια σφραγίδα μεγέθους κουμπιού του πρώτου αιώνα Κ.Χ. στην οποία αναγράφεται
στα Αραμαϊκά
η φράση «καθαρό για τον Γιαχ». (דכא ליה)

* Bible History Daily,
"Jerusalem Seal Gives Evidence for Temple Ritual"
[«Σφραγίδα της Ιερουσαλήμ Παρέχει Στοιχεία
για το Τελετουργικό του Ναού»],
27 December 2011/27 Δεκεμβρίου 2011.


* Gavriel Queenann,
"Second Temple Era Seal Unveiled"
[«Ανακάλυψη Σφραγίδας της Εποχής του Δεύτερου Ναού»],
Arutz Sheva, 25 December 2011/25 Δεκεμβρίου 2011.


* Melanie Lidman,
"Archaeologists discover 2nd Temple seal in J[erusa]lem"
[«Αρχαιολόγοι ανακαλύπτουν σφραγίδα
της Ιερουσαλήμ του 2ου Ναού»],
The Jerusalem Post, 25 December 2011/25 Δεκεμβρίου 2011.

Another proposal for the finding: /
Μια άλλη προτεινόμενη άποψη για το εύρημα:

George Athas,
"A Currency Exchange Token? A New Take
on the Recently Discovered Ancient Seal from Jerusalem" /
«Τεκμήριο Ανταλλαγής Συναλλάγματος; Μια Νέα Τοποθέτηση
για την Νεοανακαλυφθείσα Αρχαία Σφραγίδα στην Ιερουσαλήμ»

In the name of "Jah El the Protector & His Son Joshua the Prince": A daring reading of an Aphrodisias (Caria) inscription /Εν ονόματι του «Ια Ηλ του Προστάτη & του Υιού του Ιωσούα του Άρχοντα»: Μια τολμηρή ανάγνωση επιγραφής από την Αφροδισιάδα (Καρία)

Dated in the early 3rd cent. CE or 5th cent. CE /

Χρονολόγηση στις αρχές του 3ου αι. ΚΧ ή στον 5ο αι. ΚΧ

Ἰά [יה‎, Γιαχ] Ἢλ [אל, Θεός] Προστάτης

σὺν Υἱῷ Ἰωσούᾳ [יהושע, Ιησούς] Ἄρχ(οντι)

Yah [יה‎, Jah] El [אל, God] the Protector

with his Son Joshua [יהושע, Jesus] the Prince

Θεὸς βοηθός, ? πατέλλα ΔΟ̣[·]

οἱ ὑποτεταγμέ-

νοι τῆς δεκαν(ίας)

τῶν φιλομαθῶ̣[ν]

5τῶν κὲ παντευλόγ̣( ... ων)

εἰς ἀπενθησίαν

τῷ πλήθι ἔκτισα[ν]

ἐξ ἱδίων μνῆμα
--------

Ἰαηλ προστάτης

10 v. σὺν υἱῷ Ἰωσούᾳ ἄρχ(οντι)

Θεόδοτος Παλατῖν(?ος) σὺν

v. υἱῷ Ἱλαριανῷ v.

Σαμουηλ ἀρχιδ(?έκανος) προσήλ(υτος)

Ἰωσῆς Ἰεσσέου v.

15 Βενιαμιν ψαλμο(?λόγος)

Ἰούδας εὔκολος v.

Ἰωσῆς προσήλυ(τος)

Σαββάτιος Ἀμαχίου

Ἐμμόνιος θεοσεβ(ής) v. v.

20 Ἀντωνῖνος θεοσεβ(ής)

Σαμουηλ Πολιτιανοῦ

Εἰωσήφ Εὐσεβίου προσήλυτος

καὶ Εἰούδας Θεοδώρου

καὶ Ἀντιπέος Ἑρμήου

25καὶ Σαβάθιος νεκτάρις

[?κα]ὶ Σ̣α̣μ̣ο̣<υ>ηλ πρεσ-

β̣ε̣υ̣τ̣ὴ̣ς̣ ἱ̣ε̣ρ̣ε̣ύ̣ς̣

God help us. Donors to the soup kitchen. Below are listed the members of the decany of the students of the law, also known as those who fervently praise God, who erected, for the relief of suffering in the community, at their personal expense, this memorial (building). //  Jael, prostates, with her son Josua, magistrate, Theodotos, former palace employee, with his son Hilarianos, Samuel, president of the dekania, a proselyte, Joses, son of Jesseas, Benjamin, the psalm singer, Judas the good-tempered, Joses, proselyte, Sabbatios, son of Amchios, Emmonios, godfearer, Antoninos, godfearer, Samuel, son of Politianos, Joseph, son of Eusebios, proselyte, and Judas, son of Theodoros, and Antipeos, son of Hermias, and Sabbatios the sweet, and Samuel the older, priest.

* Inscription information: / Πληροφορίες για την επιγραφή:
Inscriptions of Aphrodisias Project,
"11.55. List of Jews and godfearers"
[11.55. Κατάλογος Ιουδαίων και θεοσεβών].

* See also: / Βλέπε επίσης:

- Joyce Maire Reynolds, Robert F. Tannenbaum,
Jews and God-fearers at Aphrodisias: Greek inscriptions with commentary : texts from the excavations at Aphrodisias,
University of Virginia/Cambridge Philological Society, 1987.

- Margaret H. Williams,
"The Jews and Godfearers Inscription from Aphrodisias: A Case of Patriarchal Interference in Early 3rd Century Caria?",
Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, pp./σσ. 297-310.

Traces of the Tetragrammatonat the oldest extant domus ecclesiae of the House of St. Peter in Capernaum /Ίχνη του Τετραγράμματου στην αρχαιότερη σωζόμενη κατ' οίκον εκκλησίατου Σπιτιού του Αγ. Πέτρου στην Καπερναούμ

The so-called House of Peter /
Το επονομαζόμενο Σπίτι του Πέτρου  *

* James R. Wicker, 

"Pre-Constantinian Nomina Sacra in a Mosaic and Church Graffiti"
[«Προκωνσταντίνειες Ιερωνυμίες σε ένα Μωσαϊκό και ένα Ακιδογράφημα Εκκλησίας»],
Southwestern Journal of Theology,
Vol./Τόμ. 52, No/Αρ. 1, Fall/Φθινόπωρο 2009,
p./σ. 31 [pp./σσ. 21-41].

Another curious feature of one graffito (#121) is what appears to be a monogram form of the Hebrew letters yod and he (Yah, a known abbreviated form of the Tetragram, YHWH), which appears twice along with the Greek letters “IHC T”, which may represent “Iesous” and the tau referring to Jesus’ cross.

Ένα άλλο παράξενο χαρακτηριστικό ενός ακιδογραφήματος (#121) είναι αυτό που μοιάζει με μορφή μονογράμματος των εβραϊκών γραμμάτων ιώδ και χε (Γιαχ [Ια], μια γνωστή συντετμημένη μορφή του Τετραγράμματου, ΙΧΒΧ), το οποίο εμφανίζεται δύο φορές μαζί με τα γράμματα «ΙΗC Τ», το οποίο μπορεί να αναπαριστά το «Ιησούς» και το ταυ να αναφέρεται στον σταυρό του Ιησού.

* Larry Hurtado,
"Nomina Sacra in Early Graffiti (and a Mosaic)"
[«Ιερωνυμίες σε Πρώιμο Ακιδογράφημα (και ένα Μωσαϊκό)»]
August 18, 2011 / 18 Αυγούστου 2011.

Reverence for the Tetragrammaton in 11QPsa (Ps 148): YHWH written in paleo-Hebrew script but not the poetic shortened form YH /Ευλάβεια για το Τετραγράμματο στον 11QPsa (Ψλ 148): Το ΙΧΒΧ γραμμένο με παλαιοεβραϊκούς χαρακτήρες αλλά όχι και ο ποιητικός συντετμημένος τύπος ΙΧ

James A. Sanders,
The Dead Sea Psalms scroll,
Cornell University Press, 1967,
p./σ. 36.

RSV based rendering:

¹ Praise YaH! Praise YeHoWaH from the heavens; prai[se him in the heights!
² Praise him,] all his angels; praise him, all his host!
³ [Praise him, sun and moon;] praise him, all you shining stars!
⁴ Praise [him, you highest heavens, and you waters] above the heavens!
⁵ Praise [the name of YeHoWaH, for he] commanded and they were created.
⁶ He established them forev[er and ever; he fixed their bounds, which cannot] be passed.
⁷ Praise YeHoWaH fr[om the earth, you sea monsters and all] deeps,
⁸ fire and hail, snow and f[rost, stormy wind] fulfilling his command!
⁹ Mountains and all [hills, fruit trees and all] cedars!
¹⁰ Wild animals and all cattle, [creeping things and flying birds!
¹¹ Kings] of the ea[rth] and all peoples, princes and [all rulers of the earth!
¹² Young men and wo]men alike, old and you[ng together!
¹³ Let them praise the name of YeHoWaH, for his name alone is exalted; his glory is above earth and heaven.
¹⁴ He has raised up a horn for his people, praise for all his faithful, for the people of Israel who are close to him. Praise YaH!]

ΜΝΚ:

¹ Αινείτε τον Γιαχ!
Αινείτε τον Ιεχωβά από τους ουρανούς,
Αινείτε τον στα ύψη.
² Αινείτε τον, όλοι οι άγγελοί του.
Αινείτε τον, όλο το στράτευμά του.
³ Αινείτε τον, ήλιε και σελήνη.
Αινείτε τον, όλα τα άστρα του φωτός.
⁴ Αινείτε τον, ουρανοί των ουρανών,
Και εσείς τα νερά που είστε πάνω από τους ουρανούς.
⁵ Ας αινούν το όνομα του Ιεχωβά·
Διότι αυτός διέταξε και δημιουργήθηκαν.
⁶ Και φροντίζει να στέκονται για πάντα, στον αιώνα.
Έδωσε διάταξη η οποία δεν θα παρέλθει.
⁷ Αινείτε τον Ιεχωβά από τη γη,
Εσείς τα θαλάσσια τέρατα και όλα τα υδάτινα βάθη,
⁸ Η φωτιά και το χαλάζι, το χιόνι και ο πυκνός καπνός,
Ο θυελλώδης άνεμος, ο οποίος εκπληρώνει το λόγο του,
⁹ Τα βουνά και όλοι οι λόφοι,
Τα καρποφόρα δέντρα και όλοι οι κέδροι,
¹⁰ Τα άγρια ζώα και όλα τα κατοικίδια,
Τα ερπετά και τα φτερωτά πουλιά,
¹¹ Οι βασιλιάδες της γης και όλες οι εθνότητες,
Οι άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης,
¹² Οι νεαροί καθώς και οι παρθένες,
Οι γέροι μαζί με τα αγόρια.
¹³ Ας αινούν το όνομα του Ιεχωβά,
Γιατί μόνο το δικό του όνομα είναι άφταστα υψηλό.
Η αξιοπρέπειά του είναι υπεράνω της γης και του ουρανού.
¹⁴ Και θα εξυψώσει το κέρας του λαού του,
Τον αίνο όλων των οσίων του,
Των γιων του Ισραήλ, του λαού που είναι κοντά του.
Αινείτε τον Γιαχ!

ΜΠΚ:

¹ ΑλληλούIα! Αινείτε τον Κύριο!
Αινείτε τον Κύριο απ' τους ουρανούς,
αινείτε τον στα ύψη!
² Αυτόν αινείτε όλοι του οι άγγελοι,
αινείτε τον όλες του οι ουράνιες δυνάμεις!
³ Αυτόν αινείτε, ο ήλιος κι η σελήνη,
αινείτε τον όλα τ' άστρα τα φωτεινά!
⁴ Αινείτε τον οι ουρανοί των ουρανών,
και τα νερά που 'ναι πιο πάνω απ' τα ουράνια!
⁵ Την ύπαρξη ας αινούνε του Κυρίου,
γιατί αυτός το πρόσταξε και γίνανε.
⁶ Τα στέριωσε για πάντα,
για αιώνια έδωσε νόμο και δε θα τον παραβούν.
⁷ Αινείτε τον Κύριο απ' τη γη,
θάλασσα, κήτη κι όλοι οι βυθοί!
⁸ Φωτιά και χαλάζι, χιόνι κι ομίχλη, ανεμοθύελλα,
εσείς που εκτελείτε τις προσταγές του!
⁹ Βουνά κι όλα τα υψώματα, δέντρα οπωροφόρα κι όλοι οι κέδροι.
¹⁰ Άγρια ζώα κι όλα τα ήμερα, όλα όσα έρπετε κι όσα πετάτε!
¹¹ Βασιλιάδες της γης και όλοι οι λαοί·
άρχοντες, και της γης οι κυβερνήτες όλοι!
¹² Κοπέλες, παλικάρια, γέροντες και παιδιά μαζί!
¹³ Τ' όνομα του Κυρίου ας αινούν,
γιατί μονάχα η ύπαρξή του υπερέχει·
η δόξα του κυριαρχεί σε γη και ουρανό!
¹⁴ Το κύρος του λαού του εξύψωσε·
ώστε να τον υμνούν όλοι οι πιστοί του,
όλος ο λαός του Ισραήλ,
που 'ναι δικός του και αγαπημένος του.
Αινείτε τον Κύριο! Αλληλούια!

The 11QPs^a scroll, or the Psalms Scroll found at Qumran /
Ο ρόλος 11QPs^a ή Ρόλος των Ψαλμών που βρέθηκε στο Κουμράν

Το Τετραγράμματο στο Άσμα Ασμάτων: Η αγάπη ως «η φλόγα του Ιά» / The Tetragrammaton in the Song of Solomon: The love as "the flame of Yah"

ו  שִׂימֵנִי כַחוֹתָם עַל-לִבֶּךָ, כַּחוֹתָם עַל-זְרוֹעֶךָ
--כִּי-עַזָּה כַמָּוֶת אַהֲבָה,
קָשָׁה כִשְׁאוֹל קִנְאָה: 
רְשָׁפֶיהָ--רִשְׁפֵּי, אֵשׁ שַׁלְהֶבֶתְיָה. 

6 Place me as a seal upon your heart, as a seal upon your arm;
because love is as strong as death is,
insistence on exclusive devotion is as unyielding as She´ol is.
Its blazings are the blazings of a fire, the flame of Jah.

6 Βάλε με σφραγίδα πάνω στην καρδιά σου, σφραγίδα πάνω στο βραχίονά σου·
επειδή η αγάπη είναι ισχυρή όπως ο θάνατος,
η επιμονή για αποκλειστική αφοσίωση ανυποχώρητη όπως ο Σιεόλ.
Οι φλόγες της είναι φλόγες φωτιάς, η φλόγα του Γιαχ.


6 Θές με ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὴν καρδίαν σου, ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὸν βραχίονά σου·
ὅτι κραταιὰ ὡς θάνατος ἀγάπη,
σκληρὸς ὡς ᾅδης ζῆλος·
περίπτερα αὐτῆς περίπτερα πυρός, φλόγες αὐτῆς.

(Song of Solomon / Άσμα Ασμάτων 8:6)

Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα
(Ελληνική Βιβλική Εταιρία, 1997,
αποδίδει εδώ με βάση την Ο')

Μετάφραση Αθ. Χαστούπη
(Αθήνα, 1975)

Μετάφραση-ποιητική απόδοση Γιωσέφ Ελλιγιά
(εκδ. Δωδώνη, 1967)