Χρήστος Γιανναράς: Πάσχα & ελληνορθόδοξος πρωτογονισμός

Τώρα που ο πασχαλινός λαογραφικός οίστρος των ΜΜΕ έχει καταλαγιάσει, θα μπορούσε ίσως να τεθεί διακριτικά το ερώτημα: Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στο φολκλορικό στοιχείο και στον θρησκευτικό πρωτογονισμό; Κι αν ο θρησκευτικός πρωτογονισμός «πουλάει» ως τηλεοπτικό θέαμα, πρέπει οπωσδήποτε να εξωραΐζεται, να νομιμοποιείται και να εδραιώνεται σαν πολύτιμο λαογραφικό δεδομένο, σαν αυταξία «παράδοσης»; Πώς μπορεί μια κοινωνία να υπερασπίσει το επίμοχθο άθλημα της μεταφυσικής αναζήτησης, να το διασώσει από τη σύγχυση των ορίων εμπειρικής παράδοσης και πρωτόγονων εθισμών, να αντισταθεί στη βεβήλωση της πνευματικής της κληρονομιάς από «γραφικές» εκρήξεις σκοτεινών ορμεμφύτων;

Τρέχουν οι τηλεοπτικές κάμερες κάθε Μεγάλη Εβδομάδα σε χωριά όπου καίνε τον Ιούδα, σε πόλεις όπου σπάνε στους δρόμους κανάτια και στάμνες για να «προεορτάσουν« την Ανάσταση, σε γειτονιές όπου η περιφορά των επιταφίων εξελίσσεται σε προγραμματισμένη μάχη ανάμεσα σε ενορίες, με βαρελότα και κροτίδες. Κάθε χρόνο ανακαλύπτουν και καινούργιες φολκλορικές ιδιομορφίες θρησκευτικού πρωτογονισμού και κατακλύζεται η μικρή οθόνη με κάθε είδους εκτρωματικές βεβηλώσεις της πνευματικής παράδοσης των Ελλήνων.

Η θεαματικότητα νομιμοποιεί και κολακεύει τον πρωτογονισμό, ο πρωτογονισμός τρέφει τη θεαματικότητα. Στους περισσότερους ναούς στην Ελλάδα, τη νύχτα της Ανάστασης, ο πασχάλιος όρθρος και η λειτουργία (εκπληκτικά κορυφώματα τουλάχιστον ποίησης, μέλους, δραματουργίας) πνίγονται στον αποκρουστικό ορυμαγδό βαρελότων, κροτίδων, ρουκετών, πυροτεχνημάτων. Είναι πια αυτονόητο έθιμο, παγιωμένο φολκλόρ. Ο κρετινισμός των αυτουργών δεν αναχαιτίζεται με εκκλήσεις των κληρικών και αστυνομικές απαγορεύσεις, ούτε με τους αριθμούς των κάθε χρόνο θυμάτων. Το ελληνικό Πάσχα έχει ταυτιστεί με αυτή την έκρηξη των ενστίκτων άγριας ηδονής που χαρίζει στα πρωτόγονα στίφη ο κρότος και η λάμψη.

Μάλλον δεν θα υπήρχε νουνεχής Έλληνας, πιστός ή άθεος, που θα κάκιζε τους ποιμένες του εκκλησιαστικού σώματος αν προανήγγελαν και εφάρμοζαν με συνέπεια «αφορισμό» (αποκοπή από κάθε μετοχή στην εκκλησιαστική κοινωνία) όσων ασυνείδητων βανδάλων βεβηλώνουν την κορυφαία για την Εκκλησία πασχάλια Εορτή. Δεν είναι τα άσεμνα βιβλία, η αφελής συκοφάντηση της εκκλησιαστικής εμπειρίας από επιδειξιομανείς μετριότητες, που απειλούν τη ζωντανή δυναμική της ευαγγελικής πανανθρώπινης ελπίδας. Πραγματική απειλή που απαιτεί «αφορισμό» (να τεθεί εκτός ορίων του εκκλησιαστικού γεγονότος) είναι ο πνιγμός αλλοτρίωσης της αναστάσιμης μαρτυρίας μέσα στη φρενίτιδα του δήθεν φολκλορικού πρωτογονισμού.

Αλλά ο πρωτογονισμός των απαιτήσεων της ορμέμφυτης εγωτικής θρησκευτικότητας μοιάζει να έχει διαβρώσει τη νοοτροπία ακόμα και των εκκλησιαστικών ποιμένων. Πώς αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς το γεγονός ότι ανέχονται σαν αυτονόητη πρακτική (αν δεν κολακεύονται κιόλας) να λιτανεύουν τον Επιτάφιο της Μεγάλης Παρασκευής πλαισιωμένοι από ένοπλα στρατιωτικά αγήματα και φιλαρμονικές που παιανίζουν πένθιμα κοσμικά εμβατήρια; Αν συγκρίνει κανείς τη βάναυση ευτέλεια αυτής της «θεαματικότητας» με το πρωταρχικό νόημα της περιφοράς (πένθιμη αλλά και θριαμβική δραματουργία τρυφερής ανταπόκρισης στον μανικό έρωτα για τους ανθρώπους του Νυμφίου της Εκκλησίας) καταλαβαίνει τον τραγικό εκβαρβαρισμό της ελληνικής παράδοσης.

Ο θρησκευτικός πρωτογονισμός καταλύει ανενδοίαστα τον ιλιγγιώδη πολιτισμό της πανάρχαιας εκκλησιαστικής τάξης για χάρη του εντυπωσιασμού, της ανόητης φαντασμαγορίας, των γλυκερών συναισθηματισμών, της ηθικοδιδακτικής παιδαριωδίας. Και οι ποιμένες μοιάζει να μην καταλαβαίνουν ούτε τη γλώσσα που καταγγέλλει την αλλοτρίωση. Είναι απόλυτα συμφιλιωμένοι με τη μεγαφωνική βαναυσότητα, με τα ηλεκτρικά καντήλια, τους θηριώδεις πολυελαίους, το κιτσαριό των πλαστικών διακοσμήσεων στους ναούς. Διαβάζουν «χύμα» με συναισθηματικά τονισμένη απαγγελία το Ευαγγέλιο και τις λειτουργικές ευχές, γιατί θέλουν να «διδάξουν», να προπαγανδίσουν έννοιες - δεν υποψιάζονται τη διαφορά της εμμελούς ανάγνωσης που κρύβει τον ανθρωποκεντρικό ψυχολογισμό και επιτρέπει να κοινωνείται το κείμενο. Αλλοιώνουν τη λειτουργική δραματουργία με προσθήκες επίδειξης ατομικής ευσέβειας, παρεμβάλλουν τις δικές τους κηρυγματικές αφέλειες, διασπώντας τη δραματική συνοχή ακόμα και των εκπληκτικών εσπερινών ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδας.

Τα τελευταία χρόνια στις επισημοποιημένες εκδηλώσεις θρησκευτικού πρωτογονισμού προστέθηκε και η μαγική παγανιστική τελετουργία της μεταφοράς του «αγίου φωτός»από τα Ιεροσόλυμα στην Αθήνα. Ειδικό κρατικό αεροσκάφος μεταφέρει τη φλόγα και στην άφιξή της αποδίδονται τιμές υποδοχής αρχηγού κράτους! Δεν βρέθηκε ένας χριστιανός να θυμίσει στους θρησκεμπόρους του θεάματος τα στοιχειώδη της εκκλησιαστικής αλήθειας: Ότι κάθε τοπική ευχαριστιακή σύναξη είναι η «καθολική Εκκλησία», η πραγμάτωση και φανέρωση της «καθόλου» ευαγγελικής ελπίδας, ολόκληρου του τρόπου της υπάρξεως που συνιστά την Εκκλησία. Και όταν ο προεστός καλεί: «Δεύτε λάβωμεν φως», δεν μοιράζει κάποια μαγική φλόγα με επίσημες πατέντες θαυματουργού προέλευσης, αλλά προσκαλεί τους πιστούς να εικονίσουν αισθητά τον φωτισμό της ζωής και της ύπαρξής τους που τον αντλούν από την κοινή τράπεζα της εκκλησιαστικής τους κοινότητας.

Στην τοπική Εκκλησία των Ιεροσολύμων ο προεστός μεταδίδει στους πιστούς τη φλόγα από την κανδήλα που συντηρείται ακοίμητη μέσα στον Πανάγιο Τάφο. Αλλά το σημερινό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων φαίνεται να εισηγείται μια καινούργια αιρετική διδασκαλία «μετουσίωσης» (transubstantiatio) αυτής και μόνο της δικής του φλόγας κατά παγκόσμια αποκλειστικότητα. Προσφέρει θαύμα που συντελείται τακτά κάθε χρόνο στον ίδιο τόπο και παράγει αισθητό είδωλο λατρείας για λαϊκή κατανάλωση. Ίσως η σημερινή τραγική παρακμή αυτού του Πατριαρχείου, η εκκλησιαστική του ανυπαρξία και η μουσειακή του συντήρηση από τον ελλαδικό εθνικισμό σε βάρος του αυτόχθονου αραβικού εκκλησιαστικού πληρώματος, να επιβάλει ακόμα και τη διολίσθηση στην ειδωλολατρία, προκειμένου να κερδηθεί ο εντυπωσιασμός του θεάματος. Ίσως να εξυπηρετούνται με τεχνικές μεθοδευμένης δημοσιότητας και ιδιοτελείς φιλοδοξίες υποψηφιοτήτων για τον εκεί πατριαρχικό θρόνο.

Το σίγουρο είναι ότι ο θρησκευτικός πρωτογονισμός εκτοπίζει ραγδαία την αλήθεια και μαρτυρία της εκκλησιαστικής εμπειρίας.

* Δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2000 στην εφημερίδα Καθημερινή & τον Απρίλιο του 2012 στο tvxs.gr.

The name "Yahweh" etymologized from the verb "to be" (i.e. "I am"): A hebraistic reconstruction grammatically incompatible in Hebrew / Το όνομα «Γιαχβέ» ετυμολογούμενο από το ρήμα «είμαι» (δηλ. «ο Ων»): Μια εβραϊστική υποθετική μορφή που είναι γραμματικά ασύμβατη στα Εβραϊκά

* The Encyclopaedia Britannica (ed. 1911),
vol./τόμ. 15, p./σ. 312.

Ο Π. Κροπότκιν, οι χριστιανοί & η βάση της ηθικής: Τι είπε πράγματι ο Ιησούς /P. Kropotkin, the Christians & the foundament of ethics: What Jesus really said

«Όπως θέλετε να κάνουν σε εσάς οι άνθρωποι,
το ίδιο να κάνετε και εσείς σε αυτούς».

– Ιησούς,
Λουκάς 6:31, ΜΝΚ.

* Πιότρ Κροπότκιν,
Η αναρχική ηθική
[Нравственные начала анархизма],
εκδ. Ελεύθερος Τύπος, 2η έκδ., 2000,
μετάφρ. Νίκος Β. Αλεξίου,
σ. 45, 87.
[Ελληνικά/Greek, PDF]

José Maria Bover's edition of the Greek NT & the Johannine Comma / Η κριτική έκδοση της ΚΔ του José Maria Bover & το Ιωάννειο Κόμμα

 

* José Maria Bover,
Novi Testamenti: Biblia Graeca et Latina.
Critico apparatu aucta, Editio Quarta,
Matriti 1959,
p./σ. 709.

* Bart D. Ehrman & Michael William Holmes,
The Text of the New Testament in Contemporary Research,
Wm. B. Eerdmans Publishing, 1995,
p./σ. 284.

Archaeological testimony concerning Evil-merodach /Αρχαιολογική μαρτυρία για τον Εβίλ-μερωδάχ

“Palace of Amil-Marduk, King of Babylon,
son of Nebuchadnezzar, King of Babylon.”

«Ανάκτορο του Αμίλ-Μαρντούκ, Βασιλιά της Βαβυλώνας,
γιου του Ναβουχοδονόσορα, Βασιλιά της Βαβυλώνας».

* V. Scheil,
Mémoires de la mission archéologique de Susiane,
Paris, 1913,
Vol./τόμ. XIV, p./σ.60.
[French/Γαλλικά, PDF]

Γ. Γρατσέας: Σταύρωση με κρέμασμα στον πάσσαλο / G. Gratseas: Crucifixion by hanging on a stake

 

* Γεώργιος Γρατσέας,
Ο σταυρός:
Σύντομος βιβλικοϊστορική μελέτη,
Αθήναι, 1967,
σ. 33.

Γεώργιος Χούμνος, Κοσμογέννησις (15ος αι.) /Georgios Chumnos, Kosmogennesis (15th cent.)

* Γεωργίου Χούμνου,
Η Κοσμογέννησις. Ανέκδοτον στιχούργημα του 15ου αιώνος. Έμμετρος παράφρασις της Γενέσεως και Εξόδου της Παλαιάς Διαθήκης,
Αθήναι: Ακαδημία Αθηνών, 1975,
σ. 43.

Ο Κρητικός Γεώργιος Χούμνος στα τέλη του 15ου αιώνα απέδωσε τα δύο πρώτα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης (Γένεσις και Έξοδος) σε ιαμβικούς 15σύλλαβους στίχους με ομοιοκαταληξία. Τίτλος του έργου είναι «Κοσμογέννησις». (Κριτική έκδοση έκανε ο καθηγητής Γ. Μέγας το 1975).

* Στυλιανός Σ. Μπαϊρακτάρης,
Οι μεταφράσεις της Αγίας Γραφής στην Απλοελληνική κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας,
Αθήνα, 1995, σ. 8.

See: / Βλέπε:

* Ο Γεώργιος Χούμνος και η ποιητική απόδοση
των δύο πρώτων βιβλίων των Εβραϊκών Γραφών /
Georgios Chumnos and the poetical rendering
of the first two books of the Hebrew Scriptures

Ο Γεννάδιος (Γεώργιος) Σχολάριος περί της μεταχείρισης από την Εκκλησία & το θεοκρατικό Κράτοςτων αιρετικών & των αποστατών /Gennadius (Georgios) Scholarios concerning the treatmentby the Church & the theocratic State of the heretics & the apostates

Περὶ δὲ τῶν αἱρετικῶν ὑπομένει αὐτῷ τῷ Παύλῳ πρὸς Τιμόθεον γράφοντι· „Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος.“ Τοιοῦτόν τι διαπράττεται διὰ τὴν πολλὴν αὐτῆς ἐπιείκειαν καὶ τὸν οἶκτον ὃν ἔχει πρὸς τὴν τῶν πλανωμένων ἐπιστροφήν· ἅπαξ καὶ δεύτερον νουθετεῖ τοὺς αἱρετικούς, καὶ αὖθις δὲ ἐνισταμένους ὁρῶσα, ἀπογνοῦσα τὴν ἐκείνων ἐπιστροφήν, τῆς σωτηρίας λοιπὸν φροντίζει τῶν ἄλλων, καὶ ἀπόφασιν ἀφορισμοῦ κατ’ αὐτῶν φέρουσα χωρίζει τούτους τῶν εὐσεβῶν, ἵνα μηδεὶς προσιὼν αὐτοῖς βλάπτηται. Χωρισθέντες δὲ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὸν χωρισμὸν ἐνεγκόντες, ἐπεὶ νοσοῦσιν ἀνίατα, εἰ μὲν ἑαυτοῖς μόνοις τὰ διεστραμμένα φυλάττουσι δόγματα, μένουσιν ἐκ τῶν κοσμικῶν ἀρχόντων κακῶν ἀπαθεῖς, ὥσπερ οἱ ἄπιστοι. Εἰ δὲ φιλονεικίας ὑποσπείρουσιν καὶ τοῖς ἑαυτῶν ἐπαγωνίζονται δόγμασιν, ἀνάγκη τοῖς κοσμικοῖς ἐπίκειται ἄρχουσιν ἀπειλεῖν, εἵργειν, τὰ τοιαῦτα ποιεῖν ἐπ’ αὐτοῖς, ὡς ἂν μὴ δύναιντο βλάπτειν τοὺς ἄλλους. Ἐπεὶ δὲ ὁ ἀποστάτης τῆς πίστεως καὶ τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς καθ’ ἅπαξ ἀπίστους ὑπερβάλλει πολλῷ τῷ μέσῳ· „Βέλτιον γὰρ ἦν, φησὶν αὐτοῖς ὁ μακάριος Πέτρος, τὴν ἀλήθειαν μὴ ἐπιγνῶναι ἢ μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν ἀναχωρῆσαι“· ἐπιτρέπει μὲν οὖν οὐδαμῶς φανερῶς οὕτως ἡ Ἐκκλησία τοῖς κοσμικοῖς ἄρχουσι κολάζειν αὐτούς· εἰ μέντοι γε τοῦτο ποιοῖεν οἱ ἄρχοντες τῷ τῆς πίστεως ζήλῳ κινούμενοι καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τὴν ἀσφάλειαν κατακτώμενοι, ἀποδέχεται τούτους καὶ στεφανοῖ· οὐ γὰρ ταὐτόν ἐστιν ἐπιτάξαι καὶ ἐπαινέσαι, ἀλλὰ πολλὰ ἐπαινεῖ μὲν ἡ Ἐκκλησία γιγνόμενα καὶ βούλοιτ’ ἂν οὕτω γίνεσθαι· οὐκ ἐπιτάττει δὲ φανερῶς οὑτωσί. Οἷον οὐκ ἐπιτάττει τοὺς κιβδηλεύοντας τὸ νόμισμα κτείνειν, οὐδ’ εἰ τοιοῦτόν τινα λαβών τις ἄρχων ἐπυνθάνετο τῆς Ἐκκλησίας τί ἂν δέοι ποιεῖν ἐπ’ αὐτῷ, εἶπεν ἂν ἐκείνη δεῖν κτείνειν τὸν ἄνθρωπον· εἰ δ’ ὁ ἄρχων λαβὼν ἀνασκολοπίσειεν ἢ ἀκρωτηριάσειεν κατὰ τοὺς ἑκασταχοῦ κειμένους καὶ ἐνεργουμένους νόμους, ἡ Ἐκκλησία οὔτ’ ἀγανακτήσει τῷ ἄρχοντι, καὶ ἐπαινέσεται μᾶλλον, καὶ ἀφιέντα ψέξειεν ἄν. Πόσῳ δὲ τῷ μέσῳ χείρων ἐστὶν ὁ διαφθείρων τὴν πίστιν, δι’ ἣν ἡ σωτηρία ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς, τοῦ τὸ νόμισμα κιβδηλεύοντος, δι’ οὗπερ εἰς τὴν πρόσκαιρον ζωὴν βοηθούμεθα;

Ὁ Γεννάδιος τῷ φρονιμωτάτῳ καὶ εὐσεβεῖ ἄρχοντι κυρῷ Μανουὴλ Ῥαοὺλ τῷ Οἰσῇ.
Επιστολή Γεωργίου Σχολάριου (μετά το 1450) /
Epistulae Georgii Scholarii (post 1450).

Source: / Πηγή:
M. Jugie, L. Petit, and X.A. Siderides,
Oeuvres complètes de Georges (Gennadios) Scholarios.
Paris: Maison de la bonne presse, 1935,
vol./τόμ. 4, epist./επιστ. 2, p./σ. 486.

Ο Γεννάδιος (Γεώργιος) Σχολάριος περί της τιμωρίας όσων επιμένουν να έχουν διαφορετική άποψη από την Εκκλησία /Gennadius (Georgios) Scholarios concerning the punishments inflicted on those with different opinions from the Church

Σὺ μὲν οὖν, ἀνδρῶν καὶ ἀρχόντων γενναιότατε καὶ εὐσεβέστατε, ἐμοὶ πειθόμενος, χάριτας μὲν ἔχε Χριστῷ τοῦ γεγενημένου· πολλοί σοι γὰρ ἐκεῖθεν στέφανοι πλέκονται· εἰ δέ τινα ἄλλον φωράσεις ἀληθῶς ὁμολογουμένως τὰ αὐτὰ τῷ Ἰουβεναλίῳ νοσοῦντα καὶ τῆς μὲν ἀληθοῦς πίστεως ἀφιστῶντα τοὺς χρωμένους αὐτῷ, ἐπὶ δὲ τὴν τῶν δαιμόνων ἀπάτην, ἣν ὁ Θεὸς δι’ ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἀρίστης ἐκείνης οἰκονομίας κατήργησεν, ἕλκοντα, μετὰ δευτέραν καὶ τρίτην παραίνεσιν ῥάβδιζε, εἷργε, εἶτα γλῶσσαν ἀφαίρει, εἶτα χεῖρα ἀπότεμνε, κἂν καὶ οὕτω μένῃ κακός, θαλάττης πέμπε βυθῷ. Φημὶ δὲ μετὰ τρίτην καὶ δευτέραν παραίνεσιν, „μήποτε δῷ αὐτοῖς, φησὶν ὁ θεῖος Ἀπόστολος, μετάνοιαν πρὸς ἐπίγνωσιν ἀληθείας, καὶ ἀνανήψωσιν ἀπὸ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος.“ Τοῦτο δὲ πολλοῖς συμβαίνειν εἰκός, εἰ καὶ τῷ Ἰουβεναλίῳ ἀδύνατον ἦν μετάνοιαν συμβαίνειν ποτέ. Ἡ γὰρ ἀναίσχυντος ἐκείνου καὶ φορτικὴ κατὰ τῆς εὐσεβείας μανία τῶν δαιμόνων ἦν ὁμολογουμένως φενάκη καὶ φρενοβλάβεια, οἳ κοῦφον εὑρόντες καὶ πρὸς τὴν πλάνην ὑπ’ ἀμαθίας τε ἅμα καὶ πονηρίας ἐπιρρεπῆ ἐξεβάκχευσαν ὁμολογουμένως τὸν δείλαιον καὶ κατὰ τῆς αὐτοῦ σωτηρίας ἐξέστησαν καὶ ἐξέμηναν. Διὸ καὶ πολλάκις καὶ παρὰ πολλῶν οὐ δὶς οὐδὲ τρὶς μόνον παραινεθεὶς τῇ μὲν Ἐκκλησίᾳ παραιτητέος ἦν ὡς ἐξεστραμμένος, τοῖς δὲ κοσμικοῖς ἄρχουσι ταῖς ἐσχάταις τιμωρίαις ὑπέκειτο, εἰ καὶ μήτε ἡ Ἐκκλησία, μήτε οἱ ἄρχοντες τὸ δέον ἅπαν ἐποίουν, ἀλλὰ τῷ ξίφει τοῦ καταράτου κτεινομένων τῶν ἀνθρωπίνων, φεῦ, ὠλιγώρουν ψυχῶν.


Ὁ Γεννάδιος τῷ φρονιμωτάτῳ καὶ εὐσεβεῖ ἄρχοντι κυρῷ Μανουὴλ Ῥαοὺλ τῷ Οἰσῇ.
Επιστολή Γεωργίου Σχολάριου (μετά το 1450) /
Epistulae Georgii Scholarii (post 1450).

Source: / Πηγή:
M. Jugie, L. Petit, and X.A. Siderides,
Oeuvres complètes de Georges (Gennadios) Scholarios.
Paris: Maison de la bonne presse, 1935,
vol./τόμ. 4, epist./επιστ. 2, p./σ. 488.

Textus Receptus vs. Westcott and Hort text /Το Παραδεδεγμένο Κείμενο κατά του κειμένου των Γουέστκοτ & Χορτ

In brief, the proponents of the Majority text argue that Westcott and Hort’s text-critical theories and methods were wrong, and that their false views have misled other textual critics for a century. The ‘Neutral’ text preferred by them, far from being a very pure representative of a very ancient text, is actually a late corrupt form of text influenced by heretical doctrines and poor scholarship. The way to correct this 100-year-old error is to return to the Majority text. Not only does a huge preponderance of extant manuscripts support this text-type but, it is claimed, the Majority text is closer to the original and is doctrinally superior.

While the basic position of the Majority text advocates is similar, the arguments brought to bear in support of that position vary considerably, and it is necessary to distinguish two groups. There are elements of continuity between them, but the differences are sufficiently great so as to require separate treatment.

Prominent among the first group, which defends the TR [Textus Receptus], are Terence Brown, David Otis Fuller, J. J. Ray, and E. F. Hills. In contrast to Burgon, their champion, who was a scholar and indefatigable textual critic whose writings were based on tiresome work on original manuscripts, most of these men betray little if any first-hand acquaintance with either the materials of textual criticism or any of the scholarly literature of the last fifty years. Their writings largely consist of reprints of or extracts from earlier writers, especially Burgon, who are quoted as if every line they ever wrote were true. Their attacks on the theories of Westcott and Hort consist primarily of ad hominem accusations (they are variously called papists, Arians, Origenists, rationalists, and naturalists) and leading questions left unanswered. The points adduced in favour of the TR are theological rather than historical and are related to an extreme form of the doctrine of divine preservation. Fuller, for example, claims that those ‘who believe in the Verbal, Plenary Inspiration of the Scriptures... of necessity must believe in the Providential Preservation of the Scriptures through the centuries’; further, says Hills, the ‘consistently orthodox Christian’ must believe ‘that it was through the usage of the Church that Christ has fulfilled His promise always to preserve the true New Testament text, and that therefore the Byzantine Text found in the vast majority of the Greek New Testament manuscripts is the true text’.

In other words, the Greek Orthodox church is identified as the ‘channel through which the Scriptures were preserved. No arguments or historical evidence are offered in support of this view; it is simply asserted that this is how it happened. Moreover, to believe otherwise, it is implied, is tantamount to holding to a low view of Scripture.

It is not to be inferred that these men are idiots or scoundrels; their motives appear to be sincere. Unfortunately, as one writer has observed, an understandable but wrongly-directed zeal for the KJV and the Greek text it represents has made them careless with regard to facts, and ignorance has too frequently resulted in the substitution of invective and special pleading for reasoned argument.

* Michael W. Holmes,
“The ‘Majority Text Debate’: New Form of an Old Issue”,
Themelios 8.2 (January 1983): 13-19.
[English/Αγγλικά, PDF]