Παύλου Δ. Βασιλειάδη, Η Καινή Διαθήκη στη Δημοτική: Η ευόδωση ενός μακραίωνου αγώνα (εκδόσεις Φυλάτος, 2025) /Pavlos D. Vasileiadis, The New Testament in Modern Greek: The culmination of a centuries-long struggle (Fylatos Publishing, 2025)

 

 

 

Παύλου Δ. Βασιλειάδη

Η Καινή Διαθήκη στη Δημοτική
Η ευόδωση ενός μακραίωνου αγώνα

Εκδόσεις Φυλάτος, 2025

Casiodoro de Reina (c.1520–1594): Following Sebastián Castellion in restoring the natural & common use of the name of God / Κασιοδόρο δε Ρέινα (π.1520–1594): Ακολούθησε τον Σεμπαστιάν Καστελιόν στην επαναφορά της κανονικής και καθημερινής χρήσης του ονόματος του Θεού

Casiodoro de Reina / 
Κασιοδόρο δε Ρέινα

  

 

Comments made by Casiodoro de Reina in the section “the name Jehova” in the Introduction of his Bible translation (1569):

It is certain that with  specific and grave purpose God revealed this name to the world and wanted his servants to  know it and invoke him by it: it is a reckless thing not to use it, and a reckless superstition  not to use it under the pretext of superstition. [...] 

Modern rabbis (not understanding the intent of the law) introduced to  the people the superstition that it was unlawful to pronounce the word or declare the sacred  name, ignoring the fact that (in addition to the intent of the law being clear in the case of  the blasphemer) after the institution of that law, Moses, Aaron, Joshua, Caleb, Deborah,  Gideon, Samuel, David and all the prophets and pious kings pronounced it, and finally that  it was most sweet in the mouth of all the people, who sang it in psalms and praises, as is  evident throughout the whole narrative of Sacred History.  

Thus from the superstition of modern rabbis arose this law, inspired by the Devil, which on  the pretext of reverence buried in oblivion amongst the people of God His holy name by  which he wished alone to be differentiated from all the other false gods. [...] 

Such evidently  were the Seventy Translators who first translated the Scriptures into Greek for King Ptolemy  of Egypt, who seem to have given force to this superstitious law and initially falsified the text  by consistently replacing Jehova with Lord, suppressing the sacred name completely on the  pretext of a superstitious truth harmful to the wellbeing of the people who were not  considered worthy to be told divine mysteries. Now consider if it is right for this superstition  to be perpetuated or whether it should cease, now God has given greater understanding; and  that Christian people know it and worship in Christ with the same name by which God  revealed Himself to the patriarchs, by which they knew Him and invoked Him; and by which  He promised by His prophets, that He would make Himself known people, so that they  would invoke Him by it. [...] 

We have no wish here to take issue with anyone over this matter; nor to force anyone to  pronounce this name; if the Jewish superstition seems preferable to the sacred freedom [in  this respect] of the prophets and holy men of the Old Testament, [the reader] may omit it  when he reads, or in its place say Lord, like the Jews do, by which he may concede to us that  in translating the word we have not failed in our duty. And finally, if there is no sin in writing  or printing the name in Hebrew letters, how much less will there be in writing it in other  languages or letters. [...] 

And since the same God declared his name to Moses using this  word, there is no room for any further comment.

Σχόλια του Κασιοδόρο δε Ρέινα στο τμήμα «το όνομα Ιεχωβά» στην Εισαγωγή της μετάφρασής του της Αγίας Γραφής (1569):

Είναι βέβαιο πως ο Θεός αποκάλυψε το όνομα αυτό  στον κόσμο για συγκεκριμένο και σοβαρότατο σκοπό, και ήθελε οι υπηρέτες του να το  γνωρίζουν και να Τον επικαλούνται με αυτό: η αποφυγή της χρήσης του είναι  απερίσκεπτη, όπως απερίσκεπτη είναι και η δεισιδαιμονία της αποφυγής της χρήσης του  με το πρόσχημα της δεισιδαιμονίας. [...] 

Οι μεταγενέστεροι ραβίνοι (μη αντιλαμβανόμενοι την πρόθεση  του νόμου) εισήγαγαν στον λαό τη δεισιδαιμονική αντίληψη πως ήταν αθέμιτο να  προφέρεται η λέξη ή να διακηρύττεται το ιερό όνομα, αγνοώντας το γεγονός ότι (εκτός  από την πρόθεση του νόμου, που είναι καταφανής στην περίπτωση του βλάσφημου)  μετά τη θέσπιση του Νόμου, ο Μωυσής, ο Ααρών, ο Ιησούς [του Ναυή], ο Χάλεβ, η  Δεββώρα, ο Γεδεών, ο Σαμουήλ, ο Δαβίδ και όλοι οι προφήτες και οι ευσεβείς βασιλείς  το πρόφεραν, και, εν τέλει, ότι αποτελούσε γλυκό λόγο στα στόματα όλου του λαού, που  το τραγουδούσαν σε ψαλμούς και αίνους, όπως είναι προφανές σε όλο το αφήγημα της  Ιερής Ιστορίας.

Επομένως, από τη δεισιδαιμονία των σύγχρονων ραβίνων προέκυψε αυτός ο κανόνας,  εμπνευσμένος από τον Διάβολο, ο οποίος, με το προκάλυμμα της ευσέβειας βύθισε στη  λήθη μεταξύ του λαού του Θεού το άγιό Του όνομα, με το οποίο ήθελε να ξεχωρίζει από  όλους τους άλλους ψευδείς θεούς. [...]

Τέτοιας λογής ήταν προφανώς οι Εβδομήντα Μεταφραστές που μετέφρασαν  πρώτοι τις Γραφές στην Ελληνική για τον βασιλιά Πτολεμαίο της Αιγύπτου, που φαίνεται  πως ενίσχυσαν τον δεισιδαιμονικό αυτό νόμο και παραποίησαν για πρώτη φορά το  κείμενο, αντικαθιστώντας συστηματικά το «Ιεχωβά» με το «Κύριος», αποκρύπτοντας  εντελώς το ιερό όνομα με το πρόσχημα μιας δεισιδαιμονικής αλήθειας, που είναι  επιβλαβής για την ευημερία του λαού, τα μέλη του οποίου δεν θεωρούνται άξια να  μάθουν θεία μυστήρια. Αναλογιστείτε κατά πόσον είναι σωστό να διαιωνιστεί αυτή η  δεισιδαιμονία ή πρέπει να πάψει, τώρα, που ο Θεός έχει παράσχει μεγαλύτερη  κατανόηση, και ο λαός των χριστιανών το γνωρίζει και αποδίδει λατρεία στον Χριστό με  το ίδιο όνομα με το οποίο ο Θεός αποκαλύφτηκε στους πατριάρχες, μέσω του οποίου τον  γνώριζαν και τον επικαλούνταν, και μέσω του οποίου υποσχέθηκε μέσω των προφητών  Του ότι θα έκανε τον εαυτό του γνωστό στον λαό του, ώστε να τον επικαλούνται με αυτό. [...] 

Δεν έχουμε πρόθεση να εμπλακούμε σε διαμάχη με κανέναν για αυτό το θέμα, ούτε να  εξαναγκάσουμε κάποιον να προφέρει το όνομα αυτό. Αν ο αναγνώστης προτιμά την  ιουδαϊκή δεισιδαιμονία από την ιερή ελευθερία των προφητών και των αγίων της  Παλαιάς Διαθήκης στο συγκεκριμένο θέμα, μπορεί όταν διαβάζει να το παραλείψει, ή  να πει στη θέση του «Κύριος», όπως κάνουν οι Ιουδαίοι, αναγνωρίζοντας έτσι πως δεν  έχουμε αποτύχει στο καθήκον μας να μεταφράσουμε σωστά τον όρο. Τέλος, αν δεν  περιλαμβάνεται κάποια αμαρτία στο γράψιμο ή την εκτύπωση του ονόματος με  εβραϊκούς χαρακτήρες, αυτό προφανώς ισχύει ακόμη περισσότερο για το γράψιμό του  σε άλλες γλώσσες ή με άλλους χαρακτήρες. [...] 

Και εφόσον ο ίδιος  ο Θεός διακήρυξε το όνομά Του στον Μωυσή χρησιμοποιώντας τον συγκεκριμένο όρο,  δεν υπάρχει λόγος για περαιτέρω σχόλια. 

 

* Pavlos D. Vasileiadis, 
“Preliminary translations in English and Greek  of the comments made by Casiodoro de Reina in the section ‘the name Jehova’  in the Introduction of his Bible translation in 1569,” 
Academia.edu 2018.

 

La Biblia, Qve Es, Los Sacros Libros 
Del Vieio Y Nvevo Testamento (1569)

 

 

Sebastián Castellion (1515-1563): The pioneer of restoring the natural & common use of the name of God /Σεμπαστιάν Καστελιόν (1515-1563): Ο πρωτοστάτης της επαναφοράς της κανονικής και καθημερινής χρήσης του ονόματος του Θεού

 

 

Sebastián Castellion / 
Σεμπαστιάν (Σεβαστιανός) Καστελιόν * 

 

Ceterum nomen יהוה [YHWH] Cabaliste veteres ita scribere soliti sunt, ut tres priores litere maiori figura, ultimum ה [He] mi nori scriberetur: ille quidem trium hypostaseon, hec vero hominis Christi indices. Preceptum erat, ne quis illud pronunciaret, quam pervenisset in domum suam : & propterea ab angelis tantum pronunciari posse afferebant, atque a beatis mentibus. Et Christianorum non pauci Iudaicam secuti superstitionem illud pronunciare non audebant. Primus seculo nostro hac superstitione mentes liberavit Sebastianus Castellio, qui in Bibliis suis Iove nomen passim usurpavit. Nam cum in domo nostra, que est Ecclesia, simus, libere etiam Dei nomen efferre possumus, cum nobis filium suum unigenitum in redemptionem dederit.

Moreover, the ancient Kabbalists were accustomed to write the name יהוה [YHWH] in such a way that the first three letters were written with a larger figure, and the last ה [he] with a smaller one: the former indeed being indicators of the three Hypostases, but the latter of the man Christ. It was a rule that no one should pronounce it until he had arrived in his own house; and for that reason, they asserted that it could be pronounced only by angels and by blessed spirits. And not a few Christians, following Jewish superstition, did not dare to pronounce it. Sebastian Castellio was the first in our age to free minds from this superstition, who in his Bibles used the name Jova [i.e., a form of Jehovah] throughout. For since we are in our house, which is the Church, we are able to utter the name of God freely, seeing that He has given us His only begotten Son for redemption.

Επιπλέον, οι αρχαίοι Καββαλιστές συνήθιζαν να γράφουν το όνομα יהוה [ΓΧΒΧ] με τέτοιο τρόπο, ώστε τα τρία πρώτα γράμματα να γράφονται με μεγαλύτερο σχήμα, ενώ το τελευταίο ה [χε] με μικρότερο: τα μεν πρώτα, βεβαίως, ως δείκτες των τριών υποστάσεων, το δε δεύτερο του ανθρώπου Χριστού. Υπήρχε η εντολή να μην το προφέρει κανείς παρά μόνο όταν είχε φτάσει στο σπίτι του· και γι' αυτό ισχυρίζονταν ότι μπορούσε να προφερθεί μόνο από αγγέλους και από ευλογημένες διάνοιες. Και ουκ ολίγοι Χριστιανοί, ακολουθώντας την ιουδαϊκή δεισιδαιμονία, δεν τολμούσαν να το προφέρουν. Πρώτος στην εποχή μας που απελευθέρωσε διανοητικά [ανθρώπους] από αυτή τη δεισιδαιμονία ήταν ο Σεμπαστιάν Καστελιόν, ο οποίος στις Βίβλους του χρησιμοποίησε παντού το όνομα Ιοβά [δηλ. μορφή του Ιεχωβά]. Διότι, εφόσον βρισκόμαστε στο σπίτι μας, που είναι Εκκλησία, μπορούμε ελεύθερα να προφέρουμε το όνομα του Θεού, καθότι μας έδωσε τον μονογενή Του Γιο για τη λύτρωση.

* Theodor Zwinger, 
Theatrvm Vitae Hvmanae. 13, Iustitiam religiosam, 
Basel 1571, 
p. 1921.

 

Στέφανος Κατσάρκας, 
Σεβαστιανός Καστελιόν: Μια μεγάλη ξεχασμένη μορφή 
της θρησκευτικής Μεταρρύθμισης 

 

Sample pages (Genesis & Exodus) 
from Castellion's Bible translation in Latin. /

Δείγματα σελίδων (Γένεση & Έξοδος) 
από τη μετάφραση της Αγίας Γραφής του Καστελιόν στα Λατινικά.

Biblia sacra ex Sebastiani Castellionis interpretatione, 
eiusque postrema recognitione (ed. 1556 & 1726).

Santes Pagnino
Michael Servetus
Casiodoro de Reina ***
Martin Luther

 

Το μάθημα της Ηθικής έφτασε και στην Ελλάδα! (τον Σεπτέμβριο του 2026)The Ethics lesson has arrived in Greece!(in September 2026)

 

 

 

Δημοτικό: 

 

 

 

Γυμνάσιο: 

 

 

 

Λύκειο: 

 

 

 

+ 

Transfering the Tetragrammaton in the Greek sacred Scriptures / Η μετάβαση του Τετραγράμματου στις ελληνικές ιερές Γραφές

 

 

 

 

Thomas E. Gaston, 
“Why does Hebrews 1:10–12 cite Psalm 102:25–27?,” 
Neotestamentica, vol. 58 (2024), nr. 2, p. 294.  

Ενώ αρχικά υπήρχε η άποψη ότι η αντικατάσταση του Τετραγράμματου με τον όρο κύριος αποτελούσε χαρακτηριστικό της μετάφρασης των Εβδομήκοντα, πιο πρόσφατη ακαδημαϊκή έρευνα υποδεικνύει ότι η Παλαιά Ελληνική περιείχε είτε μια ελληνική μορφή του Τετραγράμματου είτε τα τέσσερα εβραϊκά γράμματα. Αυτή η αντικατάσταση έγινε από Χριστιανούς γραφείς τον δεύτερο αιώνα (Vasileiadis και Gordon 2021· αν και βλέπε Rösel 2007 για την αντίθετη άποψη.) Είναι ακόμη πιθανό η Καινή Διαθήκη να χρησιμοποιούσε αρχικά το Τετραγράμματο, και το οποίο πιο μεταγενέστερα αντικαταστάθηκε με το κύριος καθώς άλλαξαν οι απόψεις για τη χρήση του θείου ονόματος, αν και δεν υπάρχουν σωζόμενα αντίγραφα με αυτό το χαρακτηριστικό (Howard 1977, 77· Vasileiadis και Gordon 2021, 106). Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι ο συγγραφέας [ενν. της Προς Εβραίους επιστολής] γνώριζε μόνο την μετάφραση των Εβδομήκοντα σε κάποια έκδοση που χρησιμοποιούσε το κύριος, αντί για το Τετραγράμματο, δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι είχε σύγχυση όσον αφορά σε ποιον αναφέρεται το κύριος στην Παλαιά Διαθήκη.

 

Reference to:

Pavlos D Vasileiadis & Nehemia Gordon,
“Transmission of the Tetragrammaton 
in Judeo-Greek and Christian Sources” 
(«Η Μεταβίβαση του Τετραγράμματου 
στις Ιουδαιο-Ελληνικές και Χριστιανικές Πηγές»), 
Flavia Buzzetta (ed.), Accademia Cahier, 
Nr. 12 (June 2021), pp. 85–126.

 

Which Bible translation is reading Terrence Howard in Johnny Cash's video clip "God's Gonna Cut You Down"? /Ποια μετάφραση της Αγίας Γραφής διαβάζει ο Τέρενς Χάουαρντ στο βίντεο κλιπ "God's Gonna Cut You Down" του Τζόνι Κας;

 

0:38

    
 Terrence Howard

 

"God's Gonna Cut You Down"

 

 NWT (1984 ed.)

Also, here. 

Did the World end in 1914? /Ήρθε το τέλος του Κόσμου το 1914;

 

 

A world mesmerized by Science and Progress mocked the mysticism of religious sects which had long predicted the world woud end in the year 1914; fifty years later the world isn't so sure that it didn't end in 1914.

Ο κόσμος σαγηνευμένος από την Επιστήμη και την Πρόοδο χλεύαζε τον μυστικισμό των θρησκευτικών αιρέσεων που επί μακρόν είχαν προβλέψει ότι ο κόσμος θα τελείωνε το έτος 1914· πενήντα χρόνια αργότερα, ο κόσμος δεν είναι και τόσο σίγουρος ότι δεν τελείωσε το 1914.

 

* Robert Maynard Hutchins & Mortimer Jerome Adler (eds.), 
The great ideas today, 
Encyclopædia Britannica, 1963,
 pp. 107, 108.

*

 

Review by Matthijs de Jong of Biver-Pettinger Fränz and Shuali Eran (eds.), Traduire la Bible—Hier et aujourd’hui / Translating the Bible—Past and present (Strasbourg: Association Presses Universitaires de Strasbourg, 2024)

 

 

 

Matthijs de Jong, 
“Review of Traduire la Bible—Hier et aujourd’hui 
/ Translating the Bible—Past and present”. 
The Bible Translator, 76(2) [2025], 298-307. 
https://doi.org/10.1177/20516770251345483 . 

 

An Overview of the New Testament Translations 
into Vernacular Greek during the Printing Era / 
Επισκόπηση των Μεταφράσεων της Καινής Διαθήκης 
σε Καθομιλούμενη Ελληνική την εποχή της Τυπογραφίας 

 

Pavlos D. Vasileiadis, “An Overview of the New Testament Translations into Vernacular Greek during the Printing Era,” chronicles New Testament translations into vernacular Greek from the sixteenth century to the present, discussing twenty-eight different translations and revisions and highlighting the tension between clerical approval, liturgical suitability, and comprehensibility. Maximos Rodios Kallipolitis (seventeenth century) made the first modern Greek New Testament under Cyril I Lucaris, Patriarch of Constantinople. Despite its success, it faced fierce clerical opposition. Later eighteenth-century translations sponsored by English and German missionary organizations met resistance from Greek clerics too. The 1844 “Vamvas” version gained wide circulation despite opposition. The translation issue remained controversial in the twentieth century, with the Church of Greece prohibiting unauthorized translations. A range of new translations was initiated, in both Katharevousa and Demotic Greek, but even today no Modern Greek Bible translation has full approval from the Greek Orthodox Church.

Ο Παύλος Δ. Βασιλειάδης, [στο κεφάλαιο] με τίτλο «Μια Επισκόπηση των Μεταφράσεων της Καινής Διαθήκης στην καθομιλουμένη Ελληνική κατά την Εποχή της Τυπογραφίας», καταγράφει τις μεταφράσεις της Καινής Διαθήκης στην καθομιλουμένη ελληνική γλώσσα από τον δέκατο έκτο αιώνα έως σήμερα, εξετάζοντας είκοσι οκτώ διαφορετικές μεταφράσεις και αναθεωρήσεις και επισημαίνοντας την ένταση μεταξύ της έγκρισης από τον κλήρο, της λειτουργικής καταλληλότητας και της κατανοησιμότητας. Ο Μάξιμος Ρόδιος Καλλιουπολίτης (δέκατος έβδομος αιώνας) συνέταξε την πρώτη νεοελληνική Καινή Διαθήκη υπό τον Κύριλλο Α΄ Λούκαρι, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Παρά την επιτυχία της, αντιμετώπισε σφοδρή εναντίωση από τον κλήρο. Αργότερα, οι μεταφράσεις του δέκατου όγδοου αιώνα που χρηματοδοτήθηκαν από αγγλικές και γερμανικές ιεραποστολικές οργανώσεις επίσης αντιμετώπισαν αντιδράσεις από Έλληνες κληρικούς. Η μετάφραση του Βάμβα του 1844 γνώρισε ευρεία κυκλοφορία παρά την εναντίωση. Το ζήτημα της μετάφρασης παρέμεινε αμφιλεγόμενο τον εικοστό αιώνα, με την Εκκλησία της Ελλάδος να απαγορεύει τις μη εξουσιοδοτημένες μεταφράσεις. Μια σειρά από νέες μεταφράσεις εμφανίστηκαν, τόσο στην Καθαρεύουσα όσο και στη Δημοτική, αλλά ακόμη και σήμερα καμία νεοελληνική μετάφραση της Βίβλου δεν έχει πλήρη έγκριση από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.

 

 

Bogdan G. Bucur: On the understanding of the Old Testament Christophanies and Theophanies by Eusebius and Marcellus /Περί της κατανόησης των χριστοφανειών και θεοφανειών της Παλαιάς Διαθήκηςαπό τον Ευσέβειο και τον Μαρκέλλο

 

*

 

 

 

* Bogdan G. Bucur,
“Christophanic exegesis in defense of the Nicene faith:
Patristic authors and scholars of Patristics”
[«Χριστοφανική ερμηνεία σε υπεράσπιση της νικαϊκής πίστης:
Πατερικοί συγγραφείς και πατρολόγοι»],
in: George E. Demacopoulos & Aristotle Papanikolaou (eds.),
Nicaea and the Future of Christianity,
Fordham University Press 2025, pp./σσ. 22, 24, 25, 36.

 

 

 

Luke 23:43 in Mss. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), dated to the 13th century /Το εδ. Λουκάς 23:43 στο χφ. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), χρονολογούμενο στον 13ο αιώνα

 

 

 

Italia Torino Biblioteca Nazionale Universitaria,
Mss. B. V. 08 (Pasini 302, Aland 339), n.1770.

 

 

...καὶ εἶ
πεν αὐτῷ ὁ Ἰ[η]σ[οῦς]·   ἀμήν λέγω σοι σή
μερον·   μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.
ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἕκτη καὶ σκότος ἐγένε
το...

 

 

An AI podcast discussing the contents of P. Vasileiadis's article “An Overview of the New Testament Translations into Vernacular Greek during the Printing Era”

 

 

 

“An Overview of the New Testament Translations
into Vernacular Greek during the Printing Era”

(«Επισκόπηση των Μεταφράσεων της ΚΔ
σε Καθομιλούμενη Ελληνική την εποχή της Τυπογραφίας»)

in: Biver-Pettinger & Shuali (eds.),
Traduire la Bible : hier et aujourd’hui. 2024, pp. 81–115.

 

 

REVIEW (from the post's comments):

This volume succeeds in turning the well-worn question “how should Scripture be translated?” into a comparative inquiry about who controls meaning, for whom, and with what cultural consequences. Organized in two complementary movements—historical trajectories followed by contemporary case studies—and framed by bilingual introductions, the book achieves a rare dialogue between philology, theology, and translation studies. Its geographical and confessional range is impressive: medieval and early-modern French controversies sit alongside Russian and Greek histories, patristic and Qumran-inflected textual work meets Arabic Pauline traditions and a fifteenth-century Hebrew translation of the Gospels from Catalan; later essays move from Lutherbibel revision and English evangelical versions to French liturgical experiments, Modern Hebrew, Sango, and even the tentative emergence of a Luxembourgish evangeliary. The editors’ wager—“past & present” read together—pays off, because the through-line is not method alone but the politics of reception. 

Among the contributions, Pavlos D. Vasileiadis’s long study of New Testament translations into vernacular Greek during the printing era provides the volume’s most fully theorized account of how textual decisions are embedded in ecclesial and national history. It is at once a granular catalogue and an argument. By tracing the fortunes of translators from Kartanos and Kallipolitis to Vamvas and beyond, and by setting ecclesiastical prohibitions against recurrent humanist pleas for intelligibility, Vasileiadis reframes “untranslatability” as a historically produced posture of control. His typology—discriminating base texts (Textus Receptus, “Ecclesiastical Text,” modern critical editions), translational stance (from formal correspondence to paraphrase), language register (Katharevousa to Demotic), orthography (polytonic versus monotonic), and confessional alignment—offers a genuinely comparative instrument that other chapters could have adopted more explicitly. The appendices and intra-chapter figures distill complex histories into usable maps; the sample verse comparisons are exemplary for classroom use. At times the rhetoric hardens into polemic against Orthodox gatekeeping, risking an underestimation of liturgical and catechetical rationales for textual conservatism; yet the overall case—that delayed vernacularization in Greece cannot be understood apart from confessional anxieties and the long afterlife of diglossia—is persuasive and meticulously documented. 

Other essays mirror this combination of historical embeddedness and methodological clarity. Jan Joosten’s overview of ancient translation practices and Thierry Legrand’s essay on the Dead Sea Scrolls remind readers that “originals” are already interpretive strata, while Luise von Flotow’s gender-attentive meditation on “the letter” unsettles the false binary by which literalism is coded as fidelity and communicative renderings as capitulation. Enora Lessinger’s comparison of ESV and NIV brings Anglophone debates about formal versus dynamic equivalence into conversation with reception theory, showing how “communicative strategies” produce distinct implied readers. Christoph Kähler’s remarks on the Urtext and the Lutherbibel revisions soberly stage the Protestant analogue to Greek debates over an “authorized” line of descent. On the Francophone side, Valérie Duval-Poujol’s history of the Bible en français courant and Henri Delhougne’s account of the 2013 liturgical Septuagint sketch two competing economies of authority—catechetical utility versus ritual continuity—without collapsing one into the other. Eran Shuali’s discussion of a Modern Hebrew New Testament translation raises, with welcome frankness, the cultural and theological freight of moving a Christian canon into the mother tongue of Judaism; Myrto Theocharous’s portrait of a “descendant” of the Septuagint in Modern Greek shows how a self-conscious lineage can innovate without severing memory. Together these chapters exemplify the volume’s strength: they treat translation as an act of social mediation in which philology, pedagogy, confessional identity, and state frameworks are mutually constitutive. 

The editorial architecture largely supports this ambition. The two-part structure keeps diachronic pressures visible when the book turns to present initiatives, and the inclusion of a full bibliography and a biblical citation index makes the collection unusually navigable. The bilingual apparatus, including twin introductions, reflects the project’s cross-border aims, though it also creates a practical asymmetry for monolingual readers who will inevitably be able to consult only a subset of contributions with full ease. The production choice to juxtapose essays in French, English, and German underscores the point that Bible translation is always already multilingual; still, tighter cross-referencing between historically paired studies—for example, between the French early-modern controversies and the modern French liturgical experiments, or between Vasileiadis’s Greek typology and Theocharous’s Septuagint essay—would have further amplified the comparative dividends. 

If there is a structural limitation, it is the volume’s unavoidable Eurocentrism. The inclusion of Sango materially widens the horizon, and the chapters on Arabic, Hebrew, and Russian traditions complicate any simple Western narrative. Even so, readers hoping for sustained engagement with translation movements in, say, East Asia, South Asia, or Latin America will find only indirect points of contact. Likewise, while several essays touch implicitly on translation theory—dynamic versus formal equivalence, domestication and foreignization, skopos—more explicit theorization would have helped unify the case studies and sharpen the account of how versions construct their publics. The digital present—revision cycles, corpus-based checking, paratextual design—receives relatively little attention despite its immediate relevance to the “today” of the subtitle. 

These caveats aside, the collection’s intellectual payoff is substantial. It shows, patiently and with comparative tact, that translation is never merely a delivery mechanism for a stable content; it is a site where ecclesial authority, national identity, pedagogy, and readerly ethics are negotiated. By placing descriptive scholarship alongside reflective advocacy—often within single essays—the editors allow the normative stakes to surface without collapsing into confessional apologetic. The result is a book that will serve historians of biblical translation and contemporary practitioners equally well: historians will appreciate the archival breadth and the recovery of neglected actors; practitioners will find in the typologies, reception analyses, and case-specific cautionary tales a set of tools for making defensible choices under constraint. That the volume leaves the reader wanting more—more non-European case studies, more shared theoretical vocabulary—is less a failure than an index of its generativity. Translating the Bible: Past & Present does not seek the last word on fidelity; it offers a learned map of the living disputes in which fidelity must be defined. 

 

 

Μεταξύ των συνεισφορών, η μακροσκελής μελέτη του Παύλου Δ. Βασιλειάδη σχετικά με τις μεταφράσεις της Καινής Διαθήκης στην καθομιλουμένη ελληνική κατά την εποχή της τυπογραφίας παρέχει την πιο πλήρη θεωρητική παρουσίαση του τόμου για το πώς οι κειμενικές αποφάσεις ενσωματώνονται στην εκκλησιαστική και εθνική ιστορία. Αποτελεί ταυτόχρονα λεπτομερή κατάλογο και επιχειρηματολογία. Ιχνηλατώντας την τύχη των μεταφραστών από τον Καρτάνο και τον Καλλιουπολίτη μέχρι τον Βάμβα και μετέπειτα, και εκθέτοντας τις εκκλησιαστικές απαγορεύσεις στις επαναλαμβανόμενες ουμανιστικές εκκλήσεις για κατανοησιμότητα, ο Βασιλειάδης αναδιατυπώνει την «μη μεταφραστικότητα» ως μια ιστορικά παραγόμενη στάση με σκοπό την άσκηση ελέγχου. Η τυπολογία του—η διάκριση των κειμένων βάσης (Textus Receptus, «Εκκλησιαστικό Κείμενο», σύγχρονες κριτικές εκδόσεις), οι μεταφραστικές στάσεις (από την τυπική ισοδυναμία ως την παράφραση), το γλωσσικό μητρώο (από την Καθαρεύουσα ως τη Δημοτική), η ορθογραφία (πολυτονική έναντι μονοτονικής) και η ομολογιακή συνταύτιση—προσφέρει ένα αυθεντικό εργαλείο σύγκρισης που άλλα κεφάλαια [ενν. του τόμου] θα μπορούσαν να είχαν υιοθετήσει πιο ρητά. Τα παραρτήματα και οι εικόνες εντός του κεφαλαίου συμπυκνώνουν σύνθετες ιστορίες σε εύχρηστους οδηγούς· η σύγκριση δειγμάτων εδαφίων αποτελεί υπόδειγμα για χρήση στην τάξη. Σε κάποια σημεία η ρητορική σκληραίνει σε πολεμική κατά της Ορθόδοξης φύλαξης των πυλών, διακινδυνεύοντας να υποτιμήσει τα λειτουργικά και κατηχητικά σκεπτικά για τον κειμενικό συντηρητισμό. Ωστόσο, η συνολική υπόθεση—ότι η καθυστερημένη καθιέρωση της καθομιλούμενης δεν μπορεί να γίνει κατανοητή ανεξάρτητα από τις ομολογιακές ανησυχίες και την μακρά μετά θάνατον επιβίωση της διγλωσσίας—είναι πειστική και σχολαστικά τεκμηριωμένη. 

Σας ευχαριστούμε για την αναγνωσιμότητα μία ακόμη φορά! / Thank you for the readership once more!

 

 

 

 

 

[Not updated
for more than 2 years]