“ΔΙΟΣ ΙΑΙΟ ΥΨΩ”:A Christian inscription? /Χριστιανική επιγραφή;

ΔΙΟΣ ΙΑΙΟ [ΙΑΩ?] ΥΨΩ

“I divine Jehovah raise up”,
“O Divine/God Jehovah, raise up”
or “I exalt [you] O divine Jehovah”

“Εγώ, ο θεϊκός Ιεχωβά, εξ-/υψώνω/εγείρω”,
“Ω Θεϊκέ/Θεέ Ιεχωβά, εξ-/ύψωσε/έγειρε”,
ή “Σε εξυψώνω, ω θεϊκέ Ιεχωβά”

* Real.gr,
«Αντιδράσεις από αρχαιολογική ανακάλυψη στην Ιερουσαλήμ»,
29 Φεβρουαρίου 2012.

* Daily Mail,
"'Divine Jehovah, raise up': Does discovery of coffin lid prove the resting place of Jesus is under Jerusalem tower block?",
28th February 2012.

* PhysOrg.com,
"Tomb exploration reveals first archaeological evidence of Christianity from the time of Jesus",
February 28, 2012.

The following excerpt is taken from a larger article published by Dr. James D. Tabor, who was the licensed Israel Antiquities scholar
investigating the Talpiot Tomb B by remote camera
(http://bibleinterp.com/articles/tab368028.shtml).
It is used by permission with thanks to Dr. Tabor.

"5. Ossuary 5:3=Kloner 5:2. This ossuary is has a highly ornamented front façade with twin rosettes and an elaborate frieze border. In the narrow curved blank space between the rosettes there is a four line Greek inscription written in uncial letters (Fig. 19). The final two letters of line 4 are uncertain, both in their formation and due to the limitations of remote autopsy by camera. The following variations appear possible:

ΔΙΟΣΙΑΙΟΥΨΩΑΓΒ
ΔΙΟΣΙΑΙΟΥΨΩΑΓΙΩ
ΔΙΟΣ ΙΑΙΟΥΨΩΑΠΟ
ΔΙΟΣΙΑΙΟΥΨΩΑΠΒ

We are convinced that each line of the inscription is a separate and discrete word, yielding the following word divisions. I include here the variables of line 4:

 

1. ΔΙΟΣ
2. ΙΑΙΟ
3. ΥΨΩ
4. ΑΓΒ ΑΓΙΩ ΑΠΟ or ΑΠΒ

All the letters of lines 1, 2, and 3 are quite clear although we did consider the possibility that l.1 might be a zeta rather than an iota but ΖΑΙΟ seems to make no sense either in isolation as part of another combination of words from lines 1-3. There is an obscure word in Pliny’s Natural History—ΖΑΙΟΣ, that refers to some kind of fish—apparently of the sea urchin variety, which interested us greatly considering the iconography on ossuary 6, described below. However, there is no sigma in l. 2 or beginning of l.3. Taking these words one by one, based on our line-by-line breakdown, we have the following:

ΔΙΟΣ is an adjective (masc. nom/voc. sing.) likely modifying what we take to be the proper noun in line 2. It can be variously translated as “heavenly,” “divine” “wondrous”–but here in this context it seems to clearly refer to God.

ΙΑΙΟ we take as a Greek representation or transliteration of the Tetragrammaton: י ה ו ה ‎ (Yod, Heh, Vav, Heh)—that is Yahweh. It is unusual in that it has four letters rather than the common three-letter form ΙΑΩ. Josephus says the divine name is represented by four “vowels.” It is possible that this writer intended it as a precise transliteration—since the Hebrew name of God also has four letters.

Accordingly, the inscription, though written in Greek letters, is purposely bilingual first a Greek representation of God—the “Divine one,” followed by a Hebrew presentation—Yahweh—but represented in Greek letters.

ΥΨΩ is the present indic. act. 1st person singular of the contract verb ΥΨΟΩ, to “raise,” “lift up” or “exalt.” As literally written it could then be translated “I divine Jehovah raise up” or “I exalt [you] O divine Jehovah” (taking ΔΙΟΣ as a vocative). This verb is most interesting in the context of early Christianity and late 2nd Temple Judaism. Paul uses the intensified verb ὑπερυψόω in Philippians 2:9, speaking of Jesus’ exaltation or “super-lifting up” to heaven. He then applies a text from Isaiah 45:23 about “every knee bowing” to Yahweh, equating it to Jesus in his new heavenly status. Most scholars agree that Paul here is drawing upon a very early Christological hymn. John 12:32 uses the verb ὑψόω to refer to both Jesus’ resurrection from the dead and his exaltation or “lifting up” to heaven: “And I, when I am lifted up out of the earth (ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς), will draw all people to myself.” The thought here is identical to that of Paul in the Philippians hymn, as an echo of Isaiah 45:23. Jesus is taken up from the earth to heaven and in his new status draws all of humankind in homage as Yahweh’s representative and one who bears Yahweh’s name. John repeats this theme often using the same verb, referring to both Jesus being lifted up on the cross—and thus exalted to heaven (Jn. 3:14; 8:28; 12:32, 34). Acts 5:31 echoes a very similar thought, using again the verb ὑψόω: God lifted up this one at his right hand ( ὕψωσεν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ) as Leader and Savior, to give repentance to Israel and forgiveness of sins.” This “lifting up” of Jesus “embraces resurrection, reception, ascent, enthronement, and royal dominion.” In the New Testament there are many passages in which Jesus knows, bears, and reveals God by his “Name” Yahweh—that is the four-letter Tetragrammaton. Accordingly, depending on the wider context of this tomb, if it does indeed relate to early Jesus followers, they might be appropriating the divine name Yahweh in referring to Jesus, as Paul does numerous times in his authentic letters.

In the LXX the verb is also used for one being “lifting up” from the gates of death: Psalm 9:14 (13 English) ὁ ὑψῶν με ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. This should be compared to Psalm 29:2 (Psa 30:2 Hebrew/ 30:1 English) Ὑψώσω σε, κύριε, ὅτι ὑπέλαβές με. The writer, in context, is celebrating deliverance from Sheol: “O Yahweh, you have brought up my soul from Sheol; You have kept me alive, that I should not go down to the pit.” These kinds of strong parallels with some of our earliest Christian materials about the exaltation of Jesus, involving heavenly ascent and enthronement at the right hand of God, provide a very convincing background to the use of the verb ὑψόω among Jesus’ earliest followers.

We are inclined to argue that in this inscription, even though the three-letter verb ΥΨΩ can be read as a 1st person singular present indicative active, when crammed into this small space, it is most likely suspended or abbreviated. When first working on the inscription we considered that it might be a shortened form of the dative superlative ΥΨΙΣΤΩ, which is so commonly found in dedicatory inscriptions “to the most High God.” However, the ending in omega strongly argues against this possibility. Even though one finds suspended forms of ΥΨΙΣΤΩ they never drop the third letter iota and substitute it for an omega. Also ΔΙΟΣ is clearly either nominative or vocative, not dative, as would be required in such a case.

We propose that what we have here is ΥΨΩ[ΣΕΝ] (aorist indic. Act. 3ms “he has raised up”), ΥΨΩ[ΣΕΙ] (future indic. Act. 3ms “he will raise up”) or more likely, as I will explain below, ΥΨΩ[ΣΟΝ] (aorist Imperative, 2ps “Raise up!”). Given the cramped space the omega ending would be enough to carry the meaning in this context. If so this inscription would be a plea to “God/Yahweh,”called upon in bilingual fashion, to raise someone up: “O Divine/God Jehovah, raise up!—or alternatively a call to Jesus as Yahweh’s representative.

Much depends on the transcription of the last line with its three letters since the final two are difficult to read. If we take the final line as ΑΠΟ, that is, the preposition “from,” it is possible that it might be an abbreviated plea for resurrection “from [the dead].” If we read it as ΑΠΒ it makes no sense as a word but it could perhaps be either initials or some kind of apotropaic cipher.

In looking at both the photos and the previous three words we are inclined to argue that we have here either ΑΓΙΩ or more likely ΑΓΒ. If line 4 reads ΑΓΙΩ (taking the last letter as a ligature) in the dative case, it could mean “to the holy,” perhaps referring to God/Yahweh to raising up to the “holy place” or the “holy one” (i.e., throne of God)—or being raised up to the holy place. This notion of ascent to heaven or heavenly exaltation we know from many Jewish and early Christian texts of this period. For example, Clement of Rome writes of Paul who “thus departed from the world and went to the holy place” (1 Clement 5:7).

If it reads ΑΓΒ, which seems quite likely, there are several possibilities. It might be a Greek representation of the rare Hebrew name Hagab (Ezra 2:46; Neh 7:48), which in Greek appears as Agabas (Ἅγαβος). We do in fact know of an early Christian prophet from Jerusalem mentioned in Acts 11:28 and 21:10 by this name. In which case the inscription would read either “I Hagab exalt [you] O Divine Jehovah,” or “I Divine Jehovah raise up Hagab.” Although this reading is possible we do not find it compelling in this context. In the first reading it seems more natural to take ΔΙΟΣ ΙΑΙΟ as asimple nominative—as the subject of the declaration—and thus there is no need to supply the personal pronoun object “you.” But beyond the grammar we have no examples on ossuaries of personal statements of praise to God, or alternatively 1st person utterances by God. This inscription isunprecedented and it likely is intended to affirm much more than the utterance of an unknown Hagabor God’s utterance about him. It is true that names are the most common phenomenon on ossuaries, as “tags” representing the name of the deceased, but this intriguing inscription seems to represent something quite beyond recording the name of the deceased. In this case context is everything and we have to remember we are talking about an inscription in a tomb written by a Jewish family bold enough to write the letters of the name of God in a tomb while declaring a message about “lifting up” or resurrection.

Another possibility is that ΑΓΒ might be read backwards as an Aramaic word written in Greek (bagah) a phenomenon we find on other inscriptions, and thus would be referring to God Yahweh raising up “from it [the tomb].”

We are inclined to take ΑΓΒ as a transliteration of the Hebrew Hiphil imperative hagbah (hbgh) from the verb hbg, to “lift up.” In which case we would have a double imperative—Raise up! Raise up!—once in Greek (line 3), repeated in Hebrew with Greek letters (line 4). This seems to parallel lines 1 and 2 in that we also there have first Greek, for God, followed by the Hebrew Yahweh represented in Greek letters. If such is the case we would have a cleverly balanced bilingual inscription with a plea for God/Jehovah to raise someone up, or alternatively, depending on how the Greek verb ΥΨΩ is understood, a declaration or celebration of God having so acted. There is a remarkable parallel to this idea in Ezekiel 21:31 [v. 26 English]: “Thus says the Lord Yahweh: Remove the mitre, and take off the crown; this shall be no more the same; exalt that which is low, and abase that which is high.” Here the Hebrew phrase is הַשְׁפִּֽיל וְהַגָּבֹ֖הַ הַגְבֵּ֔הַ הַשָּׁפָ֣לָה , using the verb hbg and the LXX parallels this with forms of ὑψόω—thus “ἐταπείνωσας τὸ ὑψηλὸν καὶ τὸ ταπεινὸν ὕψωσας.” The context of this passage in Ezekiel is quite remarkable as it has to due with abasing one branch of the messianic Davidic lineage and exalting another. There is also a fragment of the Dead Sea Scrolls from cave 4 that uses the same verb for heavenly exaltation, most likely of the leader of the community: “to [the eternal height and to the cl]ouds of the heavens and He shall exalt him in stature. With the heavenly beings in the congregation of [the Yahad] 4) לרום עולם ועד ש]ח֯קים יגביה בקומה. ועם אלים בעדת Q431 f2:8 ).

I will discuss the further implications of this preferred reading of the inscription in my concluding analysis below but prior to that I want to describe what we discovered inscribed on the next ossuary. We believe it provides further context to the tomb as a whole, and thus how the inscriptionmight best be read."

* James D. Tabor,
"A Preliminary Report of a Robotic Camera Exploration of a Sealed 1st Century Tomb in East Talpiot, Jerusalem",
[«Προκαταρκτική Έκθεση της Εξερεύνησης μέσω Ρομποτικής Κάμερας ενός Σφραγισμένου Τάφου του 1ου Αιώνα στο Ανατολικό Ταλπιότ της Ιερουσαλήμ»]
pp./σσ. 14-20.
at The Bible and Interpretation, February 2012.
[English/Aγγλικά, PDF]

Servetus writes on John 20:28 (Latin & English text) / Ο Σερβέτος γράφει περί του Ιωάννης 20:28(λατινικό & αγγλικό κείμενο)

 

* Michael Servetus (Michel de Villeneuve),
De Trinitatis erroribus [On the Errors of the Trinity] /

Μιχαήλ Σερβέτος,
Περί των Πλανών της Τριάδας

(1531)  p./σ. 603.

* Michael Servetus,
Earl Morse Wilbur (Engl. transl.),
The two treatises of Servetus on the Trinity: On the errors of the Trinity; seven books A.D. MDXXXI; Dialogues on the Trinity; two books; On the righteousness of Christ's kingdom: four chapters A.D. MDXXXII.
(Harvard theological studies, xvi)
Harvard University Press, 1932 /
New York: Kraus Reprint, 1969,
p./σ. 151.

"ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας" (James / Ιακ. 3:6): Siamakes' comments on it /Σχολιασμός υπό Σιαμάκη

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΔΙΚΙΑΣ

ΚΙ Ο ΚΟΣΜΑΚΗΣ ΤΗΣ ΑΝΟΗΣΙΑΣ

       Ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος στὴν πέμπτη ἀπὸ τὶς δώδεκα διδαχὲς τῆς Ἐπιστολῆς του, γράφοντας γιὰ τὴ γλῶσσα ἑφτὰ παραβολές, λέει στὴν τρίτη ἀπ̉ αὐτές (Ἰα 3, 6)˙ Ἰδοὺ ὀλίγον πῦρ ἡλίκην ὕλην ἀνάπτει! καὶ ἡ γλῶσσα πῦρ, ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας. οἱ μεταφρασταὶ τῆς Κ. Διαθήκης καταλαβαίνουν τὴν ἐδῶ λέξι κόσμος μὲ τὴ σημασία της ΄΄λαός΄΄, ΄΄ἀνθρωπότης΄΄, ΄΄ὄχλος΄΄, ΄΄ντουνιᾶς΄΄, ΄΄κόσμος΄΄, καὶ ΄΄κοσμάκης΄΄. παραθέτω τὶς μεταφράσεις των.

Ἰα 3, 6˙ Ἡ γλῶσσα πῦρ, ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας.

Vulgata - Ἱερώνυμος	universitas iniquitatis
Γερμανικὴ - Λούθηρος	eine Welt voll Ungerechtigkeit
Γαλλική	le monde du mal
Ἱσπανική	un mundo de maldad
Ἰταλική	il mondo dell ̉ iniquità
Ἀγγλική (1611)	a world of iniquity
(1946)	an unrighteous world
Μάξιμος	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Βάμβας	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Τρεμπέλας	εἶναι ὁ κόσμος ὁλόκληρος καὶ πλῆθος πολὺ τῆς ἀδικίας
Δημητρόπουλος	ὁ κόσμος, ἤτοι τὸ ὄργανο τῆς ἀδικίας
Κολιτσάρας	κόσμος ὁλόκληρος ἀδικίας καὶ πάσης κακίας
Βέλλας καὶ Σια¹ [ΚΔΤΚ]	κόσμος κακίας
Ψαρουδάκης	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Ἀγουρίδης καὶ Σια² [ΝΔΜ]	εἶναι ἕνας ὁλόκληρος κόσμος ἀδικίας
ΕΚΠΑ  [ΛΖ]	κόσμος ὁλόκληρος γιὰ τὸ κακό
Καραλῆς	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Χιλιασταί [ΜΝΚ]	κόσμος ἀδικίας (woldiniquity)
Ἰωαννίδης	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Φίλος	ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας
Σωτηρόπουλος	α’. ἡ μεγάλη καταστροφή β’. ἢ ἡ μεγάλη συμφορά γ’. ἢ ὁλόκληρος κόσμος καταστροφῆς
Καζανάκης	εἶναι ὁλόκληρος κόσμος γεμάτος ἀδικία.

__________________

1. Β. Βέλλας, Εὐ. Ἀντωνιάδης, Ἁ. Ἀλιβιζάτος, Γερ. Κονιδάρης.

2. Σ. Ἀγουρίδης, Γ. Γαλίτης, Ἰω. Καραβιδόπουλος, Ἰω. Γαλάνης, Β. Στογιάννος, Π. Βασιλειάδης, Β. Φόρης, Κ. Χιωτέλη.

       Ὁ Λατῖνος μοναχὸς Ἱερώνυμος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοὺς παπικοὺς θεωρεῖται ὡς ὁ ἕνας ἀπὸ τοὺς τέσσερες πιὸ σοφοὺς πνευματικοὺς καὶ ἁγίους πατέρες τῆς οἰκουμενικῆς ἐκκλησίας, τοὺς λεγομένους ΄΄διδασκάλους τῶν διδασκάλων΄΄ (doctoresdoctorum) καὶ μᾶλλον κι ἀπὸ τοὺς τέσσερες ὁ πρῶτος, μισοῦσε τὴ μετάφρασι τῶν Ἑβδομήκοντα καὶ τὴ λατινική της μετάφρασι ΄΄ἰταλικὴ΄΄ (itala) τόσο πολύ, πού, ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὴν πολέμησε, ἔβαλε καὶ τὸν ἐχθρὸ τῆς Χριστιανικῆς πίστεως Ἰουδαῖο ῥαββῖνο Βαρανίνα (Baranina), καὶ τοῦ ἔκανε μιὰ μετάφρασι τοῦ φθαρμένου ἤδη κατὰ τὸν Δ’ αἰῶνα ἑβραϊκοῦ - πρωτομασοριτικοῦ κειμένου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης σὲ κακὰ λατινικά, τὴν ὁποία ὁ ἴδιος ὁ Ἱερώνυμος γλωσσικῶς μόνο διαμόρφωσε σὲ κομψὰ λατινικά. καὶ φιλοδοξοῦσε νὰ ἐξαφανίσῃ τὴ μετάφρασι τῶν Ο’ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ στοὺς ἑλληνογλώσσους Χριστιανοὺς μιὰ ἄλλη ἑλληνικὴ μετάφρασι τῆς Π. Διαθήκης καμωμένη ἀπὸ τὴ ΄΄δική του΄΄ λατινικὴ μετάφρασι τὴ λεγομένη σήμερα βουλγάτα (vulgata, δημοτική). ἔβαλε δὲ νὰ κάνῃ τὴν ἐκ βουλγάτας ἑλληνικὴ μετάφρασι κάποιος νεαρὸς φίλος του λεγόμενος Σωφρόνιος, γιὰ τὸν ὁποῖο λέει μὲ θαυμασμὸ καὶ λατρεία ὅτι εἶναι ἄνθρωπος ΄΄τῆς πιὸ ὑψηλῆς μορφώσεως, ποὺ ἀπὸ παιδὶ ἀκόμη συνέταξε Ἐγκώμιον εἰς τὴν Βηθλεέμ, καὶ τώρα τελευταία ἕνα περίφημο βιβλίο Περὶ ἀνατροπῆς τοῦ Σαράπιος˙ μέτεφρασε δὲ σὲ κομψὴ ἑλληνικὴ μικρὰ ἔργα μου…΄΄ (Vir. ill., 134). ὁ ἴδιος ὁ Ἱερώνυμος τροποποίησε σὲ κομψότερα λατινικὰ καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης τὴν παλιότερη λατινικὴ μετάφρασι itala, τὴν ὁποία κι ἐκτόπισε κι ἐξαφάνισε μὲ τὴ vulgata του. ἤθελε ὁπωσδήποτε ἡ ἐκκλησία ὅλης τῆς οἰκουμένης νὰ διαβάζῃ τὴ Βίβλο μόνο ἀπὸ τὸ χέρι του κι ἀπὸ τὸ φίλτρο τῆς κομψότητός του τῆς νοημοσύνης του καὶ τῆς ἀντιλήψεώς του˙ ἀκόμη καὶ οἱ ὁμιλοῦντες ὡς μητρικὴ γλῶσσα τους τὴν ἑλληνικὴ τοῦ ἀποστολικοῦ πρωτοτύπου τῆς Κ. Διαθήκης. φιλοδοξία κι αὐτή! τὴν Κ. Διαθήκη ὁ Ἱερώνυμος μετέφρασε λαθεμένα σὲ πάρα πολλὰ σημεῖα της, ἐπειδὴ δὲν ἤξερε καλὰ ἑλληνικά, τόσο καλὰ ὅσο τὰ ἑλληνικὰ τῶν ἀνωνύμων μεταφραστῶν τῆς itala, ὅπως τὸ ἀπέδειξα αὐτὸ στὴ διδακτορικὴ διατριβή μου ΄΄Ἱερωνύμου De viris illustribus΄΄, στὴν ὁποία ἐπισυνάπτω καὶ μιὰ ἀπὸ χειρογράφων κριτική μου ἔκδοσι αὐτοῦ τοῦ ἔργου του καὶ νεοελληνική μου μετάφρασι. κι ἐδῶ εἰδικὰ στὸ Ἰα 3, 6 μετέφρασε λαθεμένα τὸ κόσμος τῆς ἀδικίας ὡς universitasiniquitatis, καὶ ὅπως σ̉ ὅλες τὶς ἄλλες περιπτώσεις τῶν μεταφραστικῶν σφαλμάτων του, πῆρε κι ἐδῶ στὸ λαιμό του ὅλο τὸν παπικὸ κόσμο καὶ μέσῳ αὐτοῦ κι ὅλο τὸν προτεσταντικὸ κι ἀγγλικανικὸ καί γε τὸν ΄΄ὀρθόδοξο΄΄. διότι φυσικὰ οἱ Ἕλληνες μεταφρασταί, καθηγηταὶ τῶν πανεπιστημίων καὶ ἄλλοι θεολόγοι, τὸ λάθος αὐτὸ τοῦ Ἱερωνύμου παίρνουν ἀπὸ τοὺς Εὐρωπαίους κι Ἀμερικανοὺς προτεστάντες δασκάλους των ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα.

       Ἡ μετάφρασι τοῦ χωρίου εἶναι ἁπλούστατη. κόσμος ἀπὸ τὸν Ὅμηρο μέχρι τὴν ἅλωσι τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ 25 αἰῶνες, λέγεται στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἡ εὐταξία (Ὅμηρος, Κ 472˙ Μ 85˙ γ 138) καὶ τὸ κόσμημα ἢ καὶ τὸ σύνολο τῶν κοσμημάτων (Ὅμηρος, Δ 145˙ Ξ 187˙ Βίβλος, Γε 2, 1˙ Ἰε 2, 12)˙ στὴν Π. Διαθήκη 30 φορὲς καὶ μόνο αὐτὴ ἡ σημασία, κόσμημα. ὁ μαθηματικὸς καὶ ἀστρονόμος Πυθαγόρας τὸν F’ π.Χ. αἰῶνα εἶπε πρῶτος κόσμον τὸν πανόμορφο ἔναστρο οὐρανό, δηλαδὴ τὸ σύμπαν (Διογένης Λαέρτιος 8, 48. Βίβλος, Δε 4, 19). καὶ στὴν Κ. Διαθήκη πρῶτα λέγεται κόσμος ἡ ὑφήλιος (Μθ 4, 8˙ Λκ 12, 30) κι ἔπειτα ὁ κοσμάκης, ἡ ἀνθρωπότης, ὁ λαός, ὁ ὄχλος (Μθ 13, 38˙ 18, 7˙ Ἰω 1, 10˙ Ῥω 3, 6). καὶ οἱ πέντε σημασίες, ὁμηρικὲς πυθαγόρειες βιβλικές, συνεχίζουν νὰ ὑπάρχουν μέχρι σήμερα (οἱ δυὸ ὁμηρικὲς μόνο στὴν καθαρεύουσα). ὑπάρχουν ὅμως τοῦ κόσμος - κόσμημα καὶ σήμερα στὴ δημοτικὴ παράγωγα ἐνεργά, ὅπως τὰ κοσμῶ κόσμημα διακοσμῶ διάκοσμος διακόσμησι διακοσμητὴς κλπ., ὥστε τὸ κόσμος ὡς κόσμημα νὰ μὴν εἶναι κι ἄγνωστο, καὶ μάλιστα στοὺς βιβλικούς, ὅταν στὴν Π. Διαθήκη, ὅπως εἶπα, αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη σημασία ποὺ ἔχει ἡ λέξι, ἐπαναλαμβανόμενη 30 φορές, ὑπάρχουν δὲ καὶ πλεῖστοι ἀκόμη ἄνθρωποι ποὺ καταλαβαίνουν τὴν καθαρεύουσα 100%, οἱ δὲ προεκτεθειμένοι μεταφρασταὶ κι ἑρμηνευταί, ὅσοι ζοῦν, τὴν καταλαβαίνουν ἁπαξάπαντες, ἀφοῦ ὅλοι τους τὶς πρῶτες ἐργασίες των τὶς ἔχουν γράψει σὲ καθαρεύουσα. ἐδῶ λοιπὸν στὸ χωρίο αὐτὸ τοῦ Ἰακώβου ἡ λέξι κόσμος λέγεται μὲ τὴ σημασία κόσμημα. ἡ φράσι τοῦ ἀποστόλου σημαίνει˙ ΄΄Ἡ γλῶσσα εἶναι φωτιά (φλόγα, φλόγινη γλῶσσα), τὸ κόσμημα τῆς ἀδικίας΄΄˙ ὅπως λέμε ἀλλιῶς ΄΄τὸ κερασάκι τῆς τούρτας΄΄, ἂν ὡς τούρτα ἐννοήσουμε τὴν ἀδικία, ΄΄τὸ ἀποκορύφωμα τῆς ἀδικίας΄΄. θέλει νὰ πῇ ὁ ἀπόστολος ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀδικοπραγεῖ μὲν καὶ μὲ τὰ χέρια του καὶ μὲ τὸ βλέμμα του καὶ μὲ ἄλλα μέλη του, ἀλλὰ κυρίως ἀδικοπραγεῖ μὲ τὴ γλῶσσα του, μὲ τὸ λόγο του, ψευδόμενος καὶ λοιδορώντας καὶ βλασφημώντας καὶ συκοφαντώντας. ἡ γλῶσσα κόκκαλα δὲν ἔχει (ὅπως ἡ γροθιὰ καὶ τὸ πόδι ποὺ λακτίζει), καὶ κόκκαλα τσακίζει. δὲν χρειάζεται καμμιὰ ἀπολύτως ἀρχαιομάθεια καὶ λοιπὴ ἐπιστημονικὴ κατάρτισι, γιὰ νὰ καταλάβῃ κανεὶς αὐτὸ τὸ χωρίο˙ χρειάζεται μόνο κοινὴ λογική, μέσος βαθμὸς ἀντιλήψεως.

       Πολλὲς φορὲς κάθισα καὶ συλλογίστηκα γιατί οἱ μεταφρασταὶ τῆς Βίβλου, ὅλοι μαζὶ χωρὶς ἐξαίρεσι, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ λάθη τους τὰ ὀφειλόμενα σὲ ἐλλιπῆ γνῶσι τῆς γλώσσης τοῦ κειμένου ποὺ μεταφράζουν καὶ γενικῶς σὲ ἔλλειψι ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως, γιατί δὲν μποροῦν νὰ καταλάβουν καὶ χωρία πολὺ ἁπλᾶ, ποὺ ἡ κατανόησί τους καὶ ἡ σωστὴ μετάφρασί τους δὲν χρειάζεται καμμιὰ ἀρχαιομάθεια καὶ καμμιὰ ἐπιστημονικὴ κατάρτισι, ἀλλὰ μόνο ἁπλῆ σκέψι ἀκόμη καὶ ἀγραμμάτου ἀνθρώπου; ἀσφαλῶς τὰ περισσότερα βιβλικὰ χωρία, ποὺ δὲν καταλαβαίνουν, εἶναι δύσκολα, μερικὰ τσακίζουν κόκκαλα, καὶ ἡ κατανόησί τους χρειάζεται ἄριστη ἐπιστημονικὴ κατάρτισι, ἀπόλυτη γνῶσι τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης, στὴν ὁποία εἶναι γραμμένα ἡ μετάφρασι τῶν Ο’ καὶ ἡ Κ. Διαθήκη, σὲ χρονικὸ βάθος χίλια χρόνια πρὶν καὶ χίλια χρόνια μετὰ ἀπ̉ αὐτές, καὶ μιὰ ἐπίσης καλὴ γνῶσι τόσο τῆς βιβλικῆς ἑβραϊκῆς ὅσο καὶ τῆς λατινικῆς γλώσσης˙ διότι τὰ βιβλικὰ κείμενα εἶναι σὲ γλῶσσα ἀρχαία ἑλληνικὴ κατάφορτη ἀπὸ λέξεις καὶ ἐκφράσεις ἑβραϊκὲς (καὶ στὶς δυὸ Διαθῆκες) καὶ λατινικὲς (στὴ μία μόνο). οὐ παντὸς ἀνδρὸς τὸ κατανοῆσαι καὶ μεταφράσαι τὴν Βίβλον. τὸ ὅτι ὅμως οἱ ἀποτυχημένοι μεταφρασταὶ δὲν καταλαβαίνουν ἁπλὲς φράσεις ὅπως τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ χριστοῦ (Ἑβ 11, 26), πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος (Β’ Τι 3, 16), καὶ ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας (Ἰα 3, 6) εἶναι ἀκατανόητο κι ἀφήνει κατάπληκτο κάθε λογικὸ ἄνθρωπο ἔστω κι ὀλιγογράμματο. γιατί δὲν καταλαβαίνουν τόσο ἁπλὲς φράσεις, οἱ ὁποῖες δὲν χρειάζονται καμμιὰ ἀρχαιογνωσία καὶ καμμιὰ ἀπολύτως μόρφωσι; τί ἔχουν πάθει;

       Δὲν μ̉ ἀπασχολοῦν οἱ μετὰ τὸ 1611 (ἀγγλικὴ μετάφρασι) μεταφρασταί, δηλαδὴ οἱ ἀπὸ τὸν Μάξιμο Καλλιουπολίτη (1638) κι ἔπειτα, οἱ ὁποῖοι, ἔχοντας γιὰ τυφλοσύρτη τοὺς τυφλοὺς προτεστάντες, ΄΄κουκιὰ ἔφαγαν, κουκιὰ μαρτυρᾶνε΄΄. ἀπὸ δῶ καὶ κάτω ἀναφέρομαι μόνο στοὺς μέχρι τὸ 1611. γιατί δὲν ἔπιασαν τὸ σωστὸ νόημα καὶ δὲν μετέφρασαν σωστὰ σὲ χωρία σὰν τὰ τρία ποὺ ἀράδιασα, ἐνῷ αὐτὰ ἦταν τόσο ἁπλᾶ; μετὰ ἀπὸ πολλὴ σκέψι κατέληξα στὸ συμπέρασμα˙ ἦταν ὅλοι τους περιωρισμένης νοημοσύνης καὶ ἀντιλήψεως˙ ἦταν τελείως ἀκατάλληλοι γιὰ τὸ ἔργο τῆς μεταφράσεως τὸ ὁποῖο ἀνέλαβαν. ἰσχύει γι̉ αὐτοὺς ἡ παροιμία ΄΄Βάλε τὸν πόλο μάγειρα νὰ σοῦ μαγειρέψῃ σπατά΄΄. δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐξήγησι τοῦ φαινομένου. δυστυχῶς μὲ τὴ μετάφρασι καὶ γενικώτερα τὴν ἑρμηνεία τῆς Βίβλου ἀπὸ τὸ 400 κι ἔπειτα, θέλω νὰ πῶ μετὰ τὸν Ἰωάννη τὸ Χρυσόστομο, δὲν ἀσχολήθηκαν ἄνθρωποι μὲ μυαλὸ πρώτης διαλογῆς καὶ δευτέρας καὶ τρίτης, ἀλλ̉ ἀπὸ κεῖ καὶ κάτω. μετὰ δὲ τὴν ἐμφάνισι τῆς τυπογραφίας, ποὺ δρομολόγησε τὸ ἅλμα τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ βιομηχανικῆς προόδου, καὶ ἰδίως μετὰ τὸ 1800 περίπου, οἱ λεγόμενες θετικὲς ἐπιστῆμες ἀπορρόφησαν ὅλα τὰ μεγάλα καὶ τὰ μέσα μυαλὰ καὶ κυριολεκτικῶς τὰ σάρωσαν καὶ τ̉ ἀποστράγγισαν. ἔκαναν δὲ καὶ τὰ μεγάλα μυαλὰ τὴ βλάσφημη βλακεία νὰ γυρίσουν τὴν πλάτη στὸ θεὸ καὶ τὴ Βίβλο καὶ νὰ προσηλωθοῦν καὶ νὰ κολλήσουν στὴν ὕλη σὰ μῦγες στὸ μέλι.

Κωνσταντίνος Σιαμάκης, Μελέτες 4 (2008)

 

##

John Pearson's enlightened opinion on the use of the Tetragrammaton in the LXX /Η πεφωτισμένη άποψη του John Pearson περί της χρήσης του Τετραγράμματου από την Ο'

* John Pearson,

An exposition of the Creed (1692/¹1659),

p. 146.
[English/Αγγλικά, PDF]

Βυζαντινή αυτοκρατορία: Όταν η αποκοπή από την Εκκλησία σήμαινε θανατική ποινή /Byzantine Empire: A time that excommunication by Church meant capital punishment

Giovanni Bellini,
Head of St John the Baptist /
Το κεφάλι του Αγ. Ιωάννη του Βαπτιστή
(1468).

Ως προς τις μεθόδους εκτέλεσης της ποινής του θανάτου στο Βυζάντιο,

«τη θέση του αποκεφαλισμού με πέλεκυ ή ξίφος, που αποτελούσε τον κανόνα,

έπαιρνε όχι σπάνια η σταύρωση, η ρίψη στη θάλασσα ή σε ποταμό

μέσα σε σάκκο με φίδια και άλλα ζώα, η θηριομαχία, ο διαμελισμός από άλογα,

το γδάρσιμο με σιδερένιους όνυχες, ο ενταφιασμός (εν ζωή)».

* Σπύρος Ν. Τρωιάνος (επιμ.),
Έγκλημα και τιμωρία στο Βυζάντιο,

Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 1997,

σσ. 100, 27.

יהוה, Κύριος, Dominus:What did Origen (mid 3rd cent.) & Jerome (late 4th cent.) read in their best Bible copies? /Τι διάβαζαν ο Ωριγένης (μέσα 3ου αι.) & ο Ιερώνυμος (τέλη 4ου αι.) στα καλύτερα αντίγραφα της Βίβλου;

“Et nomen Domini tetragrammaton
in quibusdam graecis voluminibus usque hodie
antiquis expressum litteris invenimus.”

[And we find the four-lettered name of the Lord
in certain Greek books to this day
written in the ancient characters.]

— Jerome (Hieronymus) / Ιερώνυμος,
In libros Regum praefatio [Πρόλογος στα βιβλία των Βασιλέων]. *

«Ἐν τοῖς ἀκριβεστέροις δὲ τῶν ἀντιγράφων
Ἑβραίοις χαρακτῆρσι κεῖται τὸ [τετραγράμματον] ὄνομα,
Ἑβραϊκοῖς δὲ οὐ τοῖς νῦν, ἀλλὰ τοῖς ἀρχαιοτάτοις».

— Ωριγένης / Origen,
Εις Ψαλμούς [αμφιβ.] / On Psalms [dub.] 12:1104. *

Christian conscientious objectors in modern Greece: A crime passed over in silence /Χριστιανοί αντιρρησίες συνείδησης στη σύγχρονη Ελλάδα: Ένα παρασιωπημένο έγκλημα

Let Us Beat Swords into Plowshares,
a sculpture by Yevgeniy Vuchetich
in the United Nations Art Collection /

Ας Σφυρηλατήσουμε τα Σπαθιά μας σε Υνιά,
άγαλμα του Γιεβγένι Βούχετιτς
στην Έκθεση Τέχνης των Ηνωμένων Εθνών

Συνέντευξη του Θανάση Κόγιου
στην εκπομπή του Κώστα Τσαρούχα
στον Σκάι "Επάγγελμα Ρεπόρτερ" το 1995.

The purpose of the Pentateuchal covenants / Ο σκοπός των πεντατευχικών διαθηκών

Ο Wellhausen σημείωσε τέσσερις κύριες περιόδους της ιστορίας: την εποχή του Αδάμ, του Νώε, του Αβραάμ και του Μωυσή, καθεμιά από τις οποίες χαρακτηρίζεται από μια διαθήκη. [...]

Οι διαθήκες που συνάφθηκαν με τον Νώε, τον Αβραάμ και τον Μωυσή όλες τους σήμαναν τη δυνατότητα επιστροφής στην ιδανική κατάσταση της δημιουργίας. Ένα σημείο συνόδευε την κάθε διαθήκη: αυτά ήταν το ουράνιο τόξο, η περιτομή και η τήρηση του Σαββάτου αντίστοιχα. Ο Cross σημειώνει επίσης ότι η κάθε εποχή μετά τον Αδάμ χωρίζεται από την επόμενή της με κάποιου είδους αναταραχή: ο κατακλυσμός χωρίζει την εποχή του Νώε από τον Αδάμ, η μετοίκηση του Θάρα και του Αβραάμ χωρίζει τον Αβραάμ από τον Νώε και η έξοδος χωρίζει τον Μωυσή από τους πατριάρχες. Αυτές περιλαμβάνουν τη φυγή από κάποια γη και την επανεγκατάσταση σε κάποια άλλη. Ακόμη και η αναταραχή του Νώε συμπεριλαμβάνει τη φυγή από τη γη και την επακόλουθη επανεγκατάσταση σε αυτήν. Η στερεότυπη μορφή της ευλογίας, που δίνει εντολή στους αποδέκτες της να είναι καρποφόροι και να πολλαπλασιαστούν στην νεοκατοίκητη γη, τονίζει αυτό το σημείο.

Κάθε διαθήκη σε κάθε επακόλουθη εποχή γίνεται "βαθύτερη και στενότερη", καθώς περισσότερα πράγματα αποκαλύπτονται σε λιγότερους ανθρώπους. [...] Καθώς οι διαθήκες γίνονταν πιο στενές, από τη δίκαιη ανθρωπότητα ως σύνολο ως τον Μωυσή που ήταν ηγέτης του λαού Ισραήλ, τόσο πιο πολύ αποκαλυπτόταν η φύση του Θεού. [...] Αυτοί [οι κανόνες], κατά τον Cross, ήταν τα μέσα που χρησιμοποιούσε ο υπερβατικός και άγιος Θεός ώστε να μπορεί να περπατάει ανάμεσα σε αμαρτωλούς ανθρώπους.

* Paula Gooder,

 The Pentautech: A story of beginnings,
Continuum, 2000,
pp./σσ. 42, 43.

F. F. Bruce on “are one” /Ο F. F. Bruce περί του “ἕν ἐσμεν”

“ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν”

 —Ιωάννης / John 10:30.

Ο Υιός είναι τόσο πρόθυμος να ανταποκριθεί στον Πατέρα ώστε είναι ένα με αυτόν ως προς τον νου, τον σκοπό, τη δράση.

* F. F. Bruce,

Gospel of John,

William B. Eerdmans Publishing Company, 1994/¹1983, p./σ. 233.

The abomination of Vatopaidi: Kostas Vaxevanis' research /Το βδέλυγμα του Βατοπεδίου: Η έρευνα του Κώστα Βαξεβάνη

Το Βατοπέδι σε νούμερα Α’ Μέρος from Kouti Pandoras on Vimeo.

Το Βατοπέδι σε νούμερα Β’ Μέρος from Kouti Pandoras on Vimeo.

שִׁקּוּץ